Shloka 108
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
नास्तिक्यमनृतं क्रोध॑ प्रमादं दीर्घसूत्रताम् । अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पज्चवृत्तिताम् । एकचिन्तनमर्थानामनर्थजैश्व चिन्तनम्,युधिछिर! तुम नास्तिकता, झूठ, क्रोध, प्रमाद, दीर्घसूत्रता, ज्ञानियोंका संग न करना, आलस्य, पाँचों इन्द्रियोंके विषयोंमें आसक्ति, प्रजाजनोंपर अकेले ही विचार करना, अर्थशास्त्रको न जाननेवाले मू्खोके साथ विचार-विमर्श, निश्चित कार्योंके आरम्भ करनेमें विलम्ब या टालमटोल, गुप्त मन्त्रणाको सुरक्षित न रखना, मांगलिक उत्सव आदि न करना तथा एक साथ ही सभी शत्रुओंपर चढ़ाई कर देना--इन राजसम्बन्धी चौदह दोषोंका त्याग तो करते हो न? क्योंकि जिनके राज्यकी जड़ जम गयी है, ऐसे राजा भी इन दोषोंके कारण नष्ट हो जाते हैं
nāstikyam anṛtaṁ krodhaṁ pramādaṁ dīrghasūtratām | adarśanaṁ jñānavatām ālasyaṁ pañcavṛttitām | ekacintanam arthānām anarthajaiś ca cintanam, yudhiṣṭhira! |
នារ៉ទៈ «ឱ យុធិષ્ઠិរៈ! តើព្រះអង្គបានបោះបង់កំហុសដែលបំផ្លាញរាជ្យទាំងនេះឬ—ការមិនគោរពធម៌ និងការបដិសេធលំដាប់សីលធម៌, ការកុហក, កំហឹង, ការធ្វេសប្រហែស, ការពន្យាពេល, ការជៀសវាងសមាគម និងពាក្យណែនាំរបស់អ្នកប្រាជ្ញ, ភាពខ្ជិលច្រអូស, ការលង់លោមក្នុងរឿងរីករាយនៃអារម្មណ៍ទាំងប្រាំ, ការគិតរឿងរាជការតែម្នាក់ឯង, និងការពិភាក្សាជាមួយមនុស្សល្ងង់ដែលមិនយល់នយោបាយ និងផលវិបាករបស់វា? សូម្បីតែព្រះរាជាដែលមាននគររឹងមាំ ក៏អាចវិនាសដោយទោសទាំងនេះ»។
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler’s stability depends less on power and more on disciplined character and sound counsel: truthfulness, self-control, diligence, and seeking the wise are essential, while sensuality, anger, negligence, procrastination, and consulting the unqualified destroy even well-established kingdoms.
In the royal-ethics dialogue of the Sabha Parva, the sage Nārada addresses Yudhiṣṭhira and tests/teaches him by listing governance-ruining vices, urging him to abandon them as part of rājadharma (the duties and prudence of kings).