Shloka 107
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
उत्पन्नान् कच्चिदाढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत | अर्थान् न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता जनै:,भारत! तुम्हारे मन्त्री चुगली करनेवाले लोगोंके बहकावेमें आकर विवेकशून्य हो किसी धनीके या दरिद्रके थोड़े समयमें ही अचानक पैदा हुए अधिक धनको मिथ्यादृष्टिसे तो नहीं देखते? या उनके बढ़े हुए धनको चोरी आदिसे लाया हुआ तो नहीं मान लेते?
Translation
នារ៉ទៈ «ឱ ភារតៈ! តើមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ មិនត្រូវបានអ្នកចូលចិត្តចោទប្រកាន់ និងអ្នកបង្ករឿងបោកបញ្ឆោត ធ្វើឲ្យវង្វេងបាត់វិចារណញ្ញាណ ដល់ថ្នាក់មើលទ្រព្យដែលកើតឡើងភ្លាមៗ—មិនថារបស់អ្នកមាន ឬអ្នកក្រីក្រ—ដោយទស្សនៈខុស ហើយសន្មតថាជាទ្រព្យបានមកដោយលួចលាក់ ឬអំពើអាក្រក់ផ្សេងៗទេឬ?»
Word by Word
उत्पन्नान्arisen, produced
उत्पन्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (उत्+√पद्/√पत्; कृदन्त-प्रत्यय: क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
आढ्यस्यof a rich man
आढ्यस्य:
TypeNoun
Rootआढ्य
FormMasculine, Genitive, Singular
दरिद्रस्यof a poor man
दरिद्रस्य:
TypeNoun
Rootदरिद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अर्थान्wealth, assets
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मिथ्याwrongly, falsely
मिथ्या:
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या
पश्यन्तिthey see, regard
पश्यन्ति:
TypeVerb
Root√पश् (दृश्-अर्थे)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तवof you, your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular, —
अमात्याःministers
अमात्याः:
Karta
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Nominative, Plural
हृताःcarried away, misled
हृताः:
TypeAdjective
Rootहृत (√हृ + क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
जनैःby people
जनैः:
Karana
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes