Adhyaya 95
अलोभोपाख्यानम् — शुनःसख-यातुधानी-संवादः (The Allegory of Non-Greed: Śunaḥsakha and the Yātudhānī)
Upa-parva: Alobha-dharma (Discourse on Non-Greed) — Śunaḥsakha and the Yātudhānī Episode
Bhīṣma narrates that forest-dwelling sages (with Atri prominent) subsist on roots and fruits and notice an unusually well-fed wandering ascetic, Śunaḥsakha. The sages’ conjectures about his prosperity are answered indirectly by their later cooperation with him. They discover a pristine lotus-pond guarded by a distorted kṛtyā/yātudhānī, who blocks access to lotus-stalks unless each seeker states a name. One by one, major sages and companions provide etymological name-definitions; the guardian repeatedly claims the names are mentally “unbearable” and orders them to descend into the pond—an apparent trap. When Śunaḥsakha is pressed, he first hesitates, then asserts that his name was already spoken once; upon the guardian’s insistence, he pronounces a forceful command, striking her with a staff-like, brahmanical authority (brahmadaṇḍa-kalpa), reducing the hostile force to ash. The group collects lotus-stalks and lotus-flowers, but the stalks later disappear, producing mutual suspicion. The sages initiate oath-formulas that assign severe moral consequences to any thief. Śunaḥsakha then confesses he himself concealed the stalks as a test and reveals his identity as Vāsava (Indra), stating he arrived to protect them from the yātudhānī. The episode concludes with a didactic closure: because they did not succumb to greed even under hunger, they attain auspicious worlds; therefore, one should avoid lobha in all conditions, and recitation of this exemplary conduct is presented as beneficial (a phala-style commendation).
Chapter Arc: धर्मनिष्ठ महर्षि नियमपूर्वक निवपन (श्राद्ध-दान) और तीर्थजल-तर्पण करते हैं; पर आश्चर्य यह कि पितर और देवता श्राद्धान्न से अजीर्ण होकर ब्रह्मा के पास सहायता को जाते हैं। → पितर-देवता अपनी व्यथा बताते हैं—चातुर्वर्ण्य द्वारा दिए गए निवाप/पिण्ड-तर्पण का अन्न वे ग्रहण तो करते हैं, पर विधि-भ्रंश और अव्यवस्था से ‘अन्न का पाचन’ बाधित होता है; श्राद्ध-स्थल पर राक्षसी विघ्नों का भी भय उभरता है। → स्वयम्भू ब्रह्मा पितरों की बात सुनकर अग्निदेव (हुताशन) को उपाय के रूप में प्रतिष्ठित करते हैं—अग्नि के उपस्थित रहने से राक्षस दूर भागते हैं और वही श्राद्धान्न के ‘अजीर्ण’ का निवारण कर विधि को स्थिर करता है; फिर पिण्ड-दान का क्रम (पहले पिता, फिर पितामह, फिर प्रपितामह) और प्रत्येक पिण्ड पर सावित्री-जप का विधान घोषित होता है। → ब्रह्मा द्वारा ‘पर’ श्राद्धविधि का निरूपण—अग्नि-स्थापन, पिण्ड-क्रम, मंत्रोच्चार, तथा पितृ-देव-तृप्ति की सुनिश्चितता; साथ ही सात ऋषियों (ब्रह्मा-परम्परा में पुलस्त्य, वसिष्ठ, पुलह, अंगिरा, क्रतु, कश्यप आदि) का स्मरण कर श्राद्ध-परम्परा की प्रामाणिकता स्थापित होती है। → दानधर्म के अगले विस्तार की भूमिका बनती है—‘श्राद्धोत्पत्ति’ और पिण्ड-सम्बन्ध के बाद आगे दान-विधानों का वर्णन (अतः परम् दानं वक्ष्यामि)।
Shlokas
Verse 1
ऑऔपनआक्ाा बछ। अर: द्विनवतितमो< ध्याय: पितर और देवताओंका श्राद्धान्नले अजीर्ण होकर ब्रद्माजीके पास जाना और अग्निके द्वारा अजीर्णका निवारण
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ យុធិṣ្ឋិរៈ! ពេលដែលព្រះបាទ និមិ បានចាប់ផ្តើមប្រពៃណីនេះជាលើកដំបូងដូច្នេះហើយ បន្ទាប់មកមហាឥសីទាំងអស់ក៏បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តយញ្ញបូជាចំពោះបិត្របុព្វបុរស (pitṛ-yajña) តាមពិធីវិធីដែលគម្ពីរបានកំណត់។ ក្នុងនេះ គោលធម៌សំខាន់គឺការរក្សាការដឹងគុណ និងកាតព្វកិច្ចចំពោះបុព្វបុរស ដោយពិធីដែលមានលំដាប់ត្រឹមត្រូវ មិនមែនតាមចំណង់ចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ»។
Verse 2
ऋषयो धर्मनित्यास्तु कृत्वा निवपनान्युत । तर्पणं चाप्यकुर्वन्त तीर्थाम्भोभिययतव्रता:
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «មហាឥសីទាំងនោះ ដែលតែងតែឈរជាប់ក្នុងធម៌ និងកាន់វត្ដដោយវិន័យតឹងរឹង មុនគេបានថ្វាយបិណ្ឌ និងអាហារបូជាសព; បន្ទាប់មក ពួកគេយកទឹកបរិសុទ្ធនៃទីរតីថ៌ (កន្លែងបួងសួង/កន្លែងឆ្លងទន្លេបរិសុទ្ធ) មកធ្វើតರ್ಪណៈ ដើម្បីបំពេញចិត្តបិត្របុព្វបុរស។ ដូច្នេះ ការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវត្រូវបានថែរក្សា ដោយបញ្ចប់ពិធីដែលជាកាតព្វកិច្ចចំពោះអ្នកដែលបានលាចាកទៅ»។
Verse 3
निवापैर्दीयमानैश्न चातुर्वण्येन भारत । तर्पिता: पितरो देवास्तत्रान्नं जरयन्ति वै
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ភារតៈ! នៅពេលដែលអាហារបូជាសព (nivāpa) ត្រូវបានថ្វាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយមនុស្សទាំងបួនវណ្ណៈ នោះបិត្របុព្វបុរស និងទេវតាទាំងឡាយក៏បានពេញចិត្ត; ហើយនៅទីនោះពួកគេពិតជាទទួលទាន និង ‘រំលាយ’ អាហារនោះ»។
Verse 4
अजीलण्णस्त्वभिहन्यन्ते ते देवा: पितृभि: सह । सोममेवाभ्यपद्यन्त तदा हुन्नाभिपीडिता:
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «បន្ទាប់មក ទេវតាទាំងនោះ រួមជាមួយបិត្របុព្វបុរស ត្រូវបានវាយប្រហារឲ្យដួលរលំ។ ត្រូវទុក្ខទោមនស្ស និងរងការឈឺចាប់ ពួកគេបានស្វែងរកជម្រកនៅសូមៈតែមួយគត់ នៅពេលនោះ»។
Verse 5
भारत! धीरे-धीरे चारों वर्णोंके लोग श्राद्धमें देवताओं और पितरोंको अन्न देने लगे। लगातार श्राद्धमें भोजन करते-करते वे देवता और पितर पूर्ण तृप्त हो गये। अब वे अन्न पचानेके प्रयत्नमें लगे। अजीर्णसे उन्हें विशेष कष्ट होने लगा। तब वे सोम देवताके पास गये ।।
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ភារតៈ! កាលកន្លងទៅ មនុស្សនៃវណ្ណៈទាំងបួនបានចាប់ផ្តើមថ្វាយអាហារនៅក្នុងពិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ដល់ទេវតា និងបិត្របុព្វបុរស។ ពេលទេវតា និងបិត្របុព្វបុរសបន្តទទួលទាននៅស្រាទ្ធជាបន្តបន្ទាប់ ពួកគេក៏ពេញចិត្តឆ្អែតសព្វគ្រប់។ បន្ទាប់មក ពួកគេប្រឹងប្រែងរំលាយអាហារ ហើយអាការៈអជីរណ៍បានធ្វើឲ្យពួកគេទុក្ខលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។ ដូច្នេះ ពួកគេបានទៅរកសូមៈ។ ពេលទៅដល់សូមៈ បិត្របុព្វបុរសដែលរងទុក្ខដោយអជីរណ៍បាននិយាយថា៖ ‘ឱ ព្រះអម្ចាស់! អាហារបូជាស្រាទ្ធ (nivāpa) នេះធ្វើឲ្យយើងទុក្ខវេទនាខ្លាំង។ សូមព្រះអង្គរៀបចំអ្វីដែលជាកុសលប្រយោជន៍ពិតប្រាកដសម្រាប់យើងក្នុងរឿងនេះ’»។
Verse 6
तान् सोम: प्रत्युवाचाथ श्रेयश्वेवीप्सितं सुरा: । स्वयम्भूसदनं यात स व: श्रेयोडभिधास्यति,तब सोमने उनसे कहा--'देवताओ! यदि आप कल्याण चाहते हैं तो ब्रह्माजीकी शरणमें जाइये, वही आपलोगोंका कल्याण करेंगे”
ព្រះសោមៈ បានឆ្លើយតបថា៖ «ឱ ពួកទេវតា! ប្រសិនបើអ្នកប្រាថ្នាចង់បានអ្វីដែលល្អប្រសើរ និងគួរប្រាថ្នាពិតប្រាកដ ចូរទៅកាន់ស្ថានដ្ឋានរបស់ស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្មា)។ ព្រះអង្គនឹងប្រកាសប្រាប់អ្នកអំពីផ្លូវដែលនាំទៅកាន់សេចក្តីសុខសាន្ត និងសេចក្តីចម្រើនរបស់អ្នក»។
Verse 7
ते सोमवचनादू देवा: पितृभि: सह भारत । मेरुशृंगे समासीनं पितामहमुपागमन्
ភីष្មៈ បាននិយាយថា៖ តាមពាក្យរបស់ព្រះសោមៈ ឱ ភារតៈ ពួកទេវតា—រួមជាមួយពួកបិត្រឹ—បានចូលទៅជិតពិតាមហៈ (ព្រះព្រហ្មា) ដែលអង្គុយលើកំពូលភ្នំមេរុ។
Verse 8
भरतनन्दन! सोमके कहनेसे वे पितरोंसहित देवता मैरुपर्वतके शिखरपर विराजमान ब्रह्माजीके पास गये ।।
ភីष្មៈ បាននិយាយថា៖ ឱ កូនចៅនៃភារតៈ! តាមការស្នើសុំរបស់ព្រះសោមៈ ពួកទេវតា—រួមជាមួយពួកបិត្រឹ—បានទៅកាន់ព្រះព្រហ្មា ដែលប្រសិទ្ធនៅលើកំពូលភ្នំមេរុ។ ពួកបិត្រឹបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ! ពួកយើងរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះត្រូវបរិភោគអាហារបូជាស្រាទ្ធ (nivāpa) ជាបន្តបន្ទាប់។ សូមព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដល់ពួកយើង ហើយរៀបចំអ្វីដែលជាកុសលពិតប្រាកដសម្រាប់ពួកយើង»។
Verse 9
इति तेषां वच: श्रुत्वा स्वयम्भूरिदमब्रवीत् । एष मे पार्श्चतो वद्लिययुष्मच्छेयो&भिधास्यति
ភីष្មៈ បាននិយាយថា៖ ព្រះស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្មា) បានស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកបិត្រឹហើយ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ពួកទេវតា! នៅជិតខាងខ្ញុំនេះ មានព្រះអគ្គិឈរនៅទីនេះ។ ព្រះអង្គនឹងប្រាប់អ្នកអំពីអ្វីដែលជាកុសលពិតប្រាកដសម្រាប់អ្នក»។
Verse 10
अग्निरुवाच सहितास्तात भोक्ष्यामो निवापे समुपस्थिते । जरयिष्यथ चाप्यन्नं मया सार्ध न संशय:
ព្រះអគ្គិបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ពួកទេវតា និងពួកបិត្រឹ! ចាប់ពីពេលនេះទៅ នៅពេលពិធីស្រាទ្ធមកដល់ ពួកយើងនឹងបរិភោគអាហារបូជានោះរួមគ្នា។ ដោយស្ថិតនៅជាមួយខ្ញុំ អ្នកនឹងអាចរំលាយអាហារនោះបាន—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។
Verse 11
एतच्छुत्वा तु पितरस्ततस्ते विज्वरा3भवन् । एतस्मात् कारणाच्चाग्ने: प्राक् तावद् दीयते नूप
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលពិត្រ (Pitṛs) បានឮដូច្នេះ ពួកគេក៏រួចផុតពីការព្រួយបារម្ភ និងទុក្ខកង្វល់។ ដូចហេតុនេះហើយ ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងពិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) គេតែងបូជាផ្នែកដំបូងជូនអគ្គិ (Agni) ជាមុន»។
Verse 12
निवप्ते चाग्निपूर्व वै निवापे पुरुषर्षभ । न ब्रह्ाराक्षसास्तं वै निवापं धर्षयन्त्युत,पुरुषप्रवर! अग्निमें हवन करनेके बाद जो पितरोंके निमित्त पिण्डदान दिया जाता है, उसे ब्रह्मराक्षस दूषित नहीं करते
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ បុរសឧត្តម ឱ អ្នកល្អប្រសើរជាងគេក្នុងមនុស្សទាំងឡាយ—ពេលធ្វើនិវាប (nivāpa) ដោយបូជាទៅក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធជាមុន និវាបដែលឧទ្ទិសជូនពិត្រ នោះ មិនត្រូវពួកព្រាហ្មរាក្សស (brahmarākṣasa) រំលោភ ឬបំពុលឡើយ។ ដូច្នេះ ពិធីដែលធ្វើតាមលំដាប់វេដៈ—ភ្លើងជាមុន បន្ទាប់មកទើបបូជាជូនបុព្វបុរស—តែងតែមានការការពារ និងមានប្រសិទ្ធិភាព»។
Verse 13
रक्षांसि चापवर्तन्ते स्थिते देवे हुताशने । पूर्व पिण्डं पितुर्दद्यात् ततो दद्यात् पितामहे,अग्निदेवके विराजमान रहनेपर राक्षस वहाँसे भाग जाते हैं। सबसे पहले पिताको पिण्ड देना चाहिये, फिर पितामहको
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលអគ្គិទេវ (Agni) ត្រូវបានបង្កើតឲ្យឈររឹងមាំ និងភ្លឺរលោង ពួករុក្ខស (rākṣasa) និងវិញ្ញាណអាក្រក់ទាំងឡាយក៏រត់គេចចេញ។ ក្នុងពិធីបូជាពិណ្ឌ (piṇḍa) គួរផ្តល់ពិណ្ឌជូនឪពុកជាមុន ហើយបន្ទាប់មកទើបផ្តល់ជូនជីតា—ដើម្បីរក្សាលំដាប់ត្រឹមត្រូវនៃកាតព្វកិច្ចចំពោះបុព្វបុរស»។
Verse 14
प्रपितामहाय च तत एपष श्राद्धविधि: स्मृत: । ब्रूयाच्छाद्धे च सावित्रीं पिण्डे पिण्डे समाहित:
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «បន្ទាប់ពីនោះ គួរផ្តល់ពិណ្ឌជូនប្រពិតាមហ (ជីតាជាន់ទីពីរ)។ នេះហើយជាវិធីស្រាទ្ធ (śrāddha-vidhi) ដែលបានចែងទុក។ ហើយក្នុងស្រាទ្ធ គួរតែមានចិត្តផ្តោតមួយ ហើយរាល់ពេលផ្តល់ពិណ្ឌមួយៗ ត្រូវសូត្រមន្តសាវិត្រី (Sāvitrī/Gāyatrī)»។
Verse 15
सोमायेति च वक्तव्यं तथा पितृमतेति च | रजस्वला च या नारी व्यंगिता कर्णयोशक्ष या । निवापे नोपतिषेत संग्राह्मा नान्यवंशजा
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «គួរតែបញ្ចេញពាក្យមន្តដែលបានកំណត់ថា ‘សោមាយ’ (somāya) ហើយថា ‘តាមបទបញ្ជារបស់ពិត្រ’ ផងដែរ។ ស្ត្រីដែលកំពុងមានរដូវ និងស្ត្រីដែលមានសញ្ញាពិការភាពនៅត្រចៀក មិនគួរឲ្យចូលរួម ឬឲ្យខិតជិតក្នុងពិធីនិវាប (nivāpa) នោះឡើយ; នាងមិនគួរត្រូវបានទទួលសម្រាប់គោលបំណងពិធីនោះទេ ហើយក៏មិនគួរយកស្ត្រីពីវង្សផ្សេងមកដែរ»។
Verse 16
पिण्ड-दानके आरम्भमें पहले अग्नि और सोमके लिये जो दो भाग दिये जाते हैं
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ នៅដើមពិធីបិណ្ឌដាន (piṇḍa-dāna) ត្រូវបែងចែកភាគពីរជាមុនសម្រាប់អគ្គិ និងសោមៈ ដោយមន្តរៀងៗខ្លួនថា៖ «អគ្នយេ កវ្យវាហនាយ ស្វាហា» និង «សោមាយ ពិតೃមតេ ស្វាហា»។ ស្ត្រីដែលកំពុងមានរដូវ ឬស្ត្រីដែលថ្លង់ទាំងពីរត្រចៀក មិនគួរឲ្យស្ថិតនៅក្នុងពិធីស្រាដ្ធ (śrāddha) ទេ; ហើយក៏មិនគួរយកស្ត្រីពីវង្សផ្សេងមកចូលរួមកិច្ចការស្រាដ្ធដែរ។ ខណៈកំពុងឆ្លងទឹក គួរអានរំលឹកនាមជីតាៗ; ហើយពេលទៅដល់ច្រាំងទន្លេ ត្រូវធ្វើបិណ្ឌដាន និងតർបណ (tarpana) ជាទឹកបូជាសម្រាប់បិត្រ (Pitṛs)។
Verse 17
पूर्व स्ववंशजानां तु कृत्वाद्धिस्तर्पणं पुन: । सुहृत्सम्बन्धिवर्गाणां ततो दद्याज्जलाञज्जलिम्
ភីෂ្មៈបង្រៀនថា៖ ជាមុនគេ ត្រូវធ្វើតർបណ (tarpana) ដោយទឹកសម្រាប់បិតរដែលកើតក្នុងវង្សរបស់ខ្លួន; បន្ទាប់មក ទើបថ្វាយទឹកជាអញ្ជលី (jalāñjali) ដល់មិត្តសុហ្រឹត និងក្រុមសាច់ញាតិទាំងឡាយ។
Verse 18
कल्माषगोयुगेनाथ युक्तेन तरतो जलम् । पितरो5भिलपषणन्ते वै नावं चाप्यधिरोहिता:
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលមនុស្សឆ្លងទឹក ដោយប្រើនឹមដែលត្រូវតាមគ្រឿងចងល្អ ជាមួយគោពណ៌ចម្រុះ បិត្រ (Pitṛs) នឹងហៅសរសើរដោយសេចក្តីពេញចិត្ត—ដូចជាពួកគេបានឡើងនាវាផ្ទាល់»។
Verse 19
जो चितकबरे रंगके बैलोंसे जुती गाड़ीपर बैठकर नदीके जलको पार कर रहा हो, उसके पितर इस समय मानो नावपर बैठकर उससे जलांजलि पानेकी इच्छा रखते हैं ।।
ភីෂ្មៈមានព្រះវាចា៖ ពេលបុរសម្នាក់ឆ្លងទន្លេ ដោយអង្គុយលើរទេះដែលគោពណ៌ចម្រុះ និងតុបតែងល្អទាញទៅ នោះបិតររបស់គាត់ នៅពេលនោះហាក់ដូចជាអង្គុយលើនាវា កំពុងប្រាថ្នាចង់ទទួលទឹកបូជាពីគាត់។ ដូច្នេះ ដោយចិត្តប្រមូលផ្តុំ ត្រូវថ្វាយទឹកជានិច្ច (jalāñjali) ដល់បិត្រ; ហើយជាពិសេស ក្នុងកន្លះខែខ្មៅ (ក្រឹෂ್ಣបក្ស) នៃខែ ត្រូវធ្វើនិર્વបណ (nirvapaṇa) ឬពិធីស្រាដ្ធដែលបានកំណត់ជាច្បាប់។
Verse 20
पितामह:ः पुलस्त्यश्न वसिष्ठ: पुलहस्तथा
ភីષ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ក្នុងចំណោមឥសីដ៏គួរគោរព មាន ពិតាមហៈ (Pitāmaha), ពុលស្ត្យ (Pulastya), វសិષ્ઠ (Vasiṣṭha), ហើយដូចគ្នានោះ ពុលហ (Pulaha)»។
Verse 21
अंगिराश्ष क्रतुश्चैव कश्यपश्च महानृषि: । एते कुरुकुलश्रेष्ठ महायोगेश्व॒रा: स्मृता:
ភីṣ្មៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អង្គិរាស, ក្រតុ និងមហាឥសី កശ്യប—ទាំងនេះ ឱ កុលកុរុដ៏ប្រសើរ—ត្រូវបានចងចាំថា ជាមហាយោគេស្វរៈ (អធិរាជនៃយោគៈ) ដ៏អស្ចារ្យ»។
Verse 22
एते च पितरो राजन्नेष श्राद्धविधि: पर: । कुरुकुलश्रेष्ठ! ब्रह्मा, पुलस्त्य, वसिष्ठ, पुलह, अंगिरा, क्रतु और महर्षि कश्यप--ये सात ऋषि महान् योगेश्वर और पितर माने गये हैं। राजन्! इस प्रकार यह श्राद्धकी उत्तम विधि बतायी गयी || २०-२१ $ ।।
ភីṣ្មៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះរាជា! ទាំងនេះហើយជាបិតೃ (Pitṛs) ពិតប្រាកដ; ហើយនេះជាវិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ដ៏ឧត្តម។ ដោយពិធីនោះ អ្នកស្លាប់ដែលស្ថិតក្នុងសភាព ‘ព្រេត’ ត្រូវបានដោះលែងពីទុក្ខលំបាកនៃសភាពនោះ ដោយសារការភ្ជាប់ជាមួយនឹងការថ្វាយបិណ្ឌ (piṇḍa)។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានពន្យល់តាមសាស្ត្រ អំពីប្រភព និងបរិបទទាំងមូលនៃស្រាទ្ធ; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងនិយាយអំពីទាន (dāna)»។
Verse 23
इत्येषा पुरुषश्रेष्ठ श्राद्धोत्पत्ति्यथागमम् | व्याख्याता पूर्वनिर्दिष्टा दानं वक्ष्याम्यत: परम्
ភីṣ្មៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ បុរសដ៏ប្រសើរ! ដូច្នេះ ខ្ញុំបានពន្យល់តាមប្រពៃណីនៃអាគម/សាស្ត្រ អំពីប្រភព និងវិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ដូចដែលខ្ញុំបានបញ្ជាក់មុន។ ឥឡូវនេះ បន្ទាប់ទៅ ខ្ញុំនឹងនិយាយអំពីទាន (dāna)»។
Verse 92
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि श्राद्धकल्पे द्विनवतितमो<ध्याय:
ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ—នៅក្នុង អនុសាសនបರ್ವ—ជាពិសេសក្នុងបរិវេណធម៌នៃទាន និងក្នុងក្បួនពិធីស្រាទ្ធ—ជំពូកទីកៅសិបពីរ បានបញ្ចប់។
Verse 193
पुष्टिरायुस्तथा वीर्य श्रीक्षैव पितृभक्तित: । अत: जो इस बातको जानते हैं
ភីṣ្មៈ ប្រកាសថា៖ «ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់គោរពចំពោះបិតೃ (Pitṛs) មនុស្សទទួលបាន កម្លាំងបំប៉ន និងសុខភាព, អាយុវែង, វីរភាព/កម្លាំង, និងសិរីលាភ (លក្ខ្មី)។ ដូច្នេះ អ្នកដែលដឹងរឿងនេះ តែងមានចិត្តផ្តោត ហើយថ្វាយទឹកដល់បិតೃ ជានិច្ច—សូម្បីនៅពេលធ្វើដំណើរ។ ហើយនៅថ្ងៃអមាវាស្យា (amāvāsyā) នៃក្រឹષ્ણបក្ស (ខាងងងឹត) គួរធ្វើស្រាទ្ធ (śrāddha) ជាចាំបាច់»។
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether hunger and deprivation justify taking resources through pressure, deception, or suspicion—versus maintaining non-greed, consent-based conduct, and trust even when survival needs are acute.
Alobha is framed as a “para dharma”: restraint is not weakness but a stabilizing force that preserves social cohesion, prevents escalation into wrongdoing, and aligns personal conduct with protective, auspicious outcomes.
Yes. The closing verses state that avoiding greed in all circumstances is a superior dharma, and that narrating/reciting this exemplary conduct in assemblies brings well-being, pleases ancestral and divine recipients, and helps avert misfortunes.