Adhyaya 42
Tīrtha-Māhātmya and the Discipline of Pilgrimage (Tīrtha-sevā) within Prāyaścitta
បន្តពីជំពូកមុន សូតាបន្តរាយនាមទីរថៈ និងស្ថានសិវៈជាចម្បង ដោយបង្ហាញថាជាវិធីសម្អាតបាបក្នុងព្រះយស្ចិត្ត។ គាត់រំលឹកទីកន្លែងជិត Japyeśvara ដូចជា Pañcanada និង Mahābhairava សរសើរ Vitastā ជាទន្លេ/ទីរថៈលើសគេ និងលើកឡើង Pañcatapa ដែលវិṣṇu បានបូជាសិវៈដើម្បីទទួល cakra បង្ហាញសាមគ្គី សៃវៈ-វៃṣṇវៈ។ បន្ទាប់មកមាន Kāyāvarohaṇa (កន្លែងធម៌ Māheśvara), Kanyā-tīrtha, ទីរថៈរបស់ Rāma Jāmadagnya, Mahākāla និង Nakulīśvara អាថ៌កំបាំង ហើយបញ្ចប់ដោយប្រកាស Kāśī (Vārāṇasī) ជានគរបរិសុទ្ធលើសគេ មានបុណ្យមិនអាចវាស់បាន និងនាំទៅមុខ្ស។ បន្ទាប់មកវាដាក់វិន័យដំណើរធម្មយាត្រា៖ បោះបង់ svadharma នឹងបាត់ផលទីរថៈ; សម្រាប់អ្នកធ្វើបាប/អ្នកធ្លាក់ ត្រូវធ្វើធម្មយាត្រា ហើយត្រូវសងបំណុលបី ប្រគល់ភារកិច្ចគ្រួសារ រួចទើបធ្វើ tīrtha-sevā។ ចុងក្រោយសន្យាថា ការស្តាប់ ឬសូត្រមាហាត្ម្យានេះផ្ទាល់ ក៏សម្អាតបាបបាន។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यच्च तीर्थप्रवरं जप्येश्वरसमीपतः / नाम्ना पञ्चनदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ដូច្នេះ ក្នុង «កូರ್ಮបុរាណ» ព្រះស្រី ក្នុង សំហិតា «ឆត្សាហស្រី» ផ្នែកខាងក្រោយ—បញ្ចប់ជំពូកទី៤១។ សូតាបាននិយាយថា៖ «ម្យ៉ាងទៀត មានទីរថៈដ៏ប្រសើរមួយ នៅជិត ជប្យេឝ្វរៈ ឈ្មោះ ‘បញ្ចនទ’ បរិសុទ្ធ និងបំផ្លាញបាបទាំងអស់»។
Verse 2
त्रिरात्रोपोषितस्तत्र पूजयित्वा महेश्वरम् / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते
នៅទីនោះ អ្នកបានអនុវត្តអុបោសថបីយប់ ហើយបូជាព្រះមហេឝ្វរៈ; ចិត្តវិញ្ញាណបានស្អាតពីបាបទាំងអស់ នឹងត្រូវគេគោរព និងទទួលកិត្តិយសក្នុងលោករុទ្រៈ។
Verse 3
अन्यच्च तीर्थप्रवरं शङ्करस्यामितौजसः / महाभैरवमित्युक्तं महापातकनाशनम्
ម្យ៉ាងទៀត មានទីរថៈដ៏ប្រសើរមួយទៀត របស់ព្រះសង្ករៈ អំណាចមិនអាចវាស់បាន ហៅថា «មហាភៃរវ» ដែលបំផ្លាញសូម្បីតែបាបធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។
Verse 4
तीर्थानां च परं तीर्थं वितस्ता परमा नदी / सर्वपापहरा पुण्या स्वयमेव गिरीन्द्रजा
ក្នុងចំណោមទីរថៈទាំងអស់ វិតស្តា ជាទីរថៈអធិរាជ; ក្នុងចំណោមទន្លេ នាងជាអ្នកខ្ពស់បំផុត។ នាងបរិសុទ្ធ ផ្តល់បុណ្យ និងលុបបាបទាំងអស់—ជាកូនស្រីរបស់ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ (ហិមាល័យ) ដែលបង្ហាញខ្លួនដោយអំណាចរបស់នាងផ្ទាល់។
Verse 5
तीर्थं पञ्चतपं नाम शंभोरमिततेजसः / यत्र देवादिदेवेन चक्रार्थं पूजितो भवः
មានទីរថៈមួយឈ្មោះ «បញ្ចតប» របស់ព្រះឝម្ភុ អភិរម្យពន្លឺមិនអាចវាស់បាន; នៅទីនោះ ព្រះភវៈ (ឝិវៈ) ត្រូវបានព្រះទេវាទិទេវៈ (វិෂ្ណុ) បូជាដើម្បីទទួលបានចក្រ (ចក្រាយុធ)។
Verse 6
पिण्डदानादिकं तत्र प्रेत्यानन्तफलप्रदम् / मृतस्तत्रापि नियमाद् ब्रह्मलोके महीयते
នៅទីនោះ កិច្ចដូចជាការបូជាបិណ្ឌ (បាយបាល់សព) ផ្តល់ផលក្រោយមរណៈមិនអស់។ សូម្បីអ្នកស្លាប់នៅទីនោះ ក៏ដោយវិន័យបរិសុទ្ធនោះ ត្រូវបានគោរពនៅលោកព្រះព្រហ្ម។
Verse 7
कायावरोहणं नाम महादेवालयं शुभम् / यत्र माहेश्वरा धर्मा मुनिभिः संप्रवर्तिताः
នៅទីនោះ មានស្ថានបូជាព្រះមហាទេវដ៏មង្គល ឈ្មោះ «កាយាវរោហណ» ដែលនៅទីនោះ វិន័យធម៌របស់មាហេស្វរ ត្រូវបានព្រះមុនីទាំងឡាយចាប់ផ្តើម និងបង្កើតឲ្យរឹងមាំ។
Verse 8
श्राद्धं दानं तपो होम उपवासस्तथाक्षयः / परित्यजति यः प्राणान् रुद्रलोकं स गच्छति
អ្នកណាដែលបោះបង់ជីវិត ដោយឈរជាប់ក្នុងស្រាទ្ធ (ពិធីបូជាបុព្វបុរស) ទាន តបៈ ហោម និងអុបវាស (អត់អាហារ) ព្រមទាំងបុណ្យមិនអស់ នោះគេនឹងទៅដល់លោករុទ្រ (រុទ្រលោក)។
Verse 9
अन्यच्च तीर्थप्रवरं कन्यातीर्थमिति श्रुतम् / तत्र गत्वा त्यजेत् प्राणांल्लोकान् प्राप्नोति शाश्वतान्
ហើយទៀត មានទីរទ្ធដ៏ប្រសើរ មនុស្សបានឮថា «កន្យាទីរទ្ធ»។ អ្នកណាទៅដល់ទីនោះ ហើយបោះបង់ដង្ហើមជីវិត នឹងទទួលបានលោកអស់កល្បជានិច្ច។
Verse 10
जामदग्न्यस्य तु शुभं रामस्याक्लिष्टकर्मणः / तत्र स्नात्वा तीर्थ वरे गोसहस्रफलं लभेत्
នៅទីរទ្ធដ៏មង្គលរបស់រាម ជាមដគ្ន្យ—រាមអ្នកមានកិច្ចការមិននឿយហត់—អ្នកណាអាបទឹកនៅទីរទ្ធដ៏ប្រសើរនោះ នឹងទទួលបានបុណ្យស្មើនឹងការបរិច្ចាគគោមួយពាន់ក្បាល។
Verse 11
महाकालमिति ख्यातं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / गत्वा प्राणान् परित्यज्य गाणपत्यमवाप्नुयात्
មានទីរមណីយ៍បរិសុទ្ធមួយ ដែលល្បីថា «មហាកាល» មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញទូទាំងបីលោក។ អ្នកណាទៅដល់ទីនោះ ហើយបោះបង់ដង្ហើមជីវិត នឹងបានស្ថានភាពរបស់ព្រះគណបតិ (អំណាចក្នុងព្រះគណេស)។
Verse 12
गुह्याद् गुह्यतमं तीर्थं नकुलीश्वरमुत्तमम् / तत्र सन्निहितः श्रीमान् भगवान् नकुलीश्वरः
ទីរមណីយ៍បរិសុទ្ធមួយ ដែលសម្ងាត់ជាងសម្ងាត់ទាំងអស់ គឺទីរមណីយ៍ដ៏ឧត្តមឈ្មោះ «នកុលីឥស្វរ»។ នៅទីនោះ ព្រះអម្ចាស់នកុលីឥស្វរ ដ៏រុងរឿង ស្ថិតនៅដោយវត្តមានច្បាស់លាស់។
Verse 13
हिमवच्छिखरे रम्ये गङ्गाद्वारे सुशोभने / देव्या सह महादेवो नित्यं शिष्यैश्च संवृतः
នៅលើកំពូលហិមាល័យដ៏ស្រស់ស្អាត នៅច្រកទ្វារដ៏រុងរឿងនៃទន្លេគង្គា (គង្គាទ្វារ) ព្រះមហាទេវ ស្ថិតជានិច្ចជាមួយព្រះនាងទេវី ហើយមានសិស្សរបស់ព្រះអង្គព័ទ្ធជុំវិញ។
Verse 14
तत्र स्नात्वा महादेवं पूजयित्वा वृषध्वजम् / सर्वपापैर्विमुच्येत मृतस्तज्ज्ञानमाप्नुयात्
នៅទីនោះ ងូតទឹកហើយ បូជាព្រះមហាទេវ ព្រះអម្ចាស់មានទង់រូបគោ (វೃಷធ្វជ) នោះ មនុស្សនឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់; ហើយបើស្លាប់នៅទីនោះ នឹងបានចំណេះដឹងសង្គ្រោះអំពីព្រះអង្គ។
Verse 15
अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं पुण्यतमं शुभम् / भीमेश्वरमिति ख्यातं गत्वा मुञ्चति पातकम्
ម្យ៉ាងទៀត មានទីស្ថានដ៏បរិសុទ្ធ និងមង្គលបំផុតរបស់ព្រះទេវទាំងទេវ។ វាល្បីថា «ភីមេឥស្វរ»; អ្នកណាទៅដល់ទីនោះ នឹងរួចផុតពីបាប។
Verse 16
तथान्यच्चण्डवेगायाः संभेदः पापनाशनः / तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते ब्रह्महत्यया
ដូច្នេះទៀត កន្លែងជួបប្រសព្វដ៏បរិសុទ្ធមួយនៃទន្លេ ចណ្ឌវេគា ជាអ្នកបំផ្លាញបាប។ អ្នកណាអង្គុយងូតនៅទីនោះ ហើយផឹកទឹកនោះផង នឹងរួចផុតសូម្បីតែបាប «ព្រហ្មហត្យា» (ការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍)។
Verse 17
सर्वेषामपि चैतेषां तीर्थानां परमा पुरी / नाम्नावाराणसी दिव्या कोटिकोट्ययुताधिका
ក្នុងចំណោមទីរថៈទាំងអស់នេះ ទីក្រុងបរិសុទ្ធអធិមគ្គគឺ «វារាណសី» ដ៏ភ្លឺរលោង (កាសី) តាមនាម—គុណបុណ្យរបស់នាងលើសលប់ជាងកោដិកោដិ និងលើសទៅទៀត។
Verse 18
तस्याः पुरस्तान्माहात्म्यं भाषितं वो मया त्विह / नान्यत्र लभ्यते मुक्तिर्योगिनाप्येकजन्मना
អំពីមហាត្ម្យៈរបស់នាង ខ្ញុំបាននិយាយប្រាប់អ្នករួចហើយនៅទីនេះ។ ការមុក្សៈមិនអាចរកបាននៅកន្លែងផ្សេងទេ—សូម្បីតែយោគីក៏មិនអាចទទួលបានក្នុងជីវិតតែមួយ។
Verse 19
एते प्राधान्यतः प्रोक्ता देशाः पापहरा नृणाम् / गत्वा संक्षालयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्
ទីដែនទាំងនេះ ត្រូវបានប្រកាសដោយសង្ខេប និងតាមអាទិភាពថា ជាទឹកដីអធិមគ្គដែលបំបាត់បាបសម្រាប់មនុស្ស។ ដោយទៅដល់ទីនោះ អាចលាងសម្អាតបាបដែលបានសន្សំមកពីរយៗជាតិ។
Verse 20
यः स्वधर्मान् परित्यज्य तीर्थसेवां करोति हि / न तस्य फलते तीर्थमहि लोके परत्र च
អ្នកណាបោះបង់ស្វធម្មៈ (កាតព្វកិច្ចតាមវណ្ណ-អាស្រាម) របស់ខ្លួន ហើយធ្វើទីរថសេវា (បម្រើទីកន្លែងបរិសុទ្ធ) នោះ—សម្រាប់គាត់ ទីរថៈនោះមិនផ្តល់ផលទេ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកក្រោយ។
Verse 21
प्रायश्चित्ती च विधुरस्तथा पापचरो गृही / प्रकुर्यात् तीर्थसंसेवां ये चान्ये तादृशा जनाः
អ្នកធ្វើព្រាយស្ចិត្ត (ពិធីសង្រ្គោះបាប), អ្នកមេម៉ាយ និងម្ចាស់ផ្ទះដែលបានធ្លាក់ក្នុងអំពើបាប—ពួកនេះ និងអ្នកដទៃដែលស្រដៀងគ្នា គួរធ្វើសេវាកម្មដោយសទ្ធា និងទៅសេវាទីរថៈបរិសុទ្ធ ដើម្បីសម្អាតខ្លួន។
Verse 22
सहाग्निर्वा सपत्नीको गच्छेत् तीर्थानि यत्नतः / सर्वपापविनिर्मुक्तो यथोक्तां गतिमाप्नुयात्
មិនថាដឹកភ្លើងបរិសុទ្ធ (អគ្និ) ទៅក៏ដោយ ឬទៅជាមួយភរិយា ក៏គួរខិតខំទៅកាន់ទីរថៈដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ដោយបានរួចផុតពីបាបទាំងអស់ គេនឹងឈានដល់ស្ថានភាពដ៏បានពោលទុក (មោក្ខ)។
Verse 23
ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य कुर्याद् वा तीर्थसेवनम् / विधाय वृत्तिं पुत्राणां भार्यां तेषु निधाय च
បានសងបំណុលបីប្រការ (ដល់ទេវតា ឋានព្រះឥសី និងបុព្វបុរស) រួចហើយ ទើបអាចធ្វើសេវាទីរថៈ។ ហើយបន្ទាប់ពីរៀបចំជីវភាពកូនប្រុសទាំងឡាយ និងដាក់ភរិយាឲ្យស្ថិតក្រោមការថែរក្សារបស់ពួកគេ ក៏គួរចេញដំណើរតាមធម៌។
Verse 24
प्रायश्चित्तप्रसङ्गेन तीर्थमाहात्म्यमीरितम् / यः पठेच्छृणुयाद् वापि मुच्यते सर्वपातकैः
ក្នុងបរិបទនៃការពិភាក្សាព្រាយស្ចិត្ត (ពិធីសង្រ្គោះបាប) នេះ បានប្រកាសអំពីមហិមារបស់ទីរថៈបរិសុទ្ធ។ អ្នកណាអាន ឬស្តាប់ក៏ដោយ នឹងរួចផុតពីបាបធ្ងន់ទាំងអស់។
Frequently Asked Questions
Pilgrimage is framed as part of prāyaścitta and must be grounded in svadharma: one should discharge the three debts, arrange family responsibilities, and then perform tīrtha-sevā; abandoning one’s ordained duties for pilgrimage is said to make the tīrtha fruitless.
It functions as samanvaya: the Purāṇa presents inter-devotional legitimacy by depicting Viṣṇu seeking Śiva’s grace for the cakra, reinforcing that Śaiva and Vaiṣṇava worship operate within a shared īśvara-centered sacral order.
The chapter declares Kāśī the highest holy city whose merit surpasses all measures and links it uniquely to liberation, implying that its soteriological efficacy exceeds ordinary tīrtha merit even for advanced practitioners.
Three-night fasting with Maheśvara worship (Pañcanada), piṇḍa/śrāddha rites yielding inexhaustible post-mortem results (Pañcatapa), bathing and worship leading to sin-destruction and liberating knowledge (Gangādvāra/Nakulīśvara region), and confluence bathing/drinking that removes even brahma-hatyā (Caṇḍavegā-saṅgama).