
Īśvara-gītā: Bhakti as the Supreme Means; the Three Śaktis; Non-compelled Lordship
បញ្ចប់អធ្យាយមុន ព្រះអម្ចាស់បន្តបង្រៀន ដោយប្រកាសអំពីមហិមារបស់ «ព្រះនៃទេវតា» ដែលធម៌ និងរបៀបចក្រវាលកើតចេញពីព្រះ។ ព្រះមានសភាពមិនអាចដឹងបានតាមតាបស្យា ទាន និងពិធីបូជា បើគ្មានភក្តិអតិឧត្តម ទោះបីព្រះសព្វវ្យាប និងជាសាក្សីក្នុងចិត្តក៏ដោយ តែពិភពលោកមិនស្គាល់។ វចនានេះអះអាងការសរសើរតាមវេដ និងយជ្ញៈ ប៉ុន្តែដាក់ផលទាំងអស់នៅលើព្រះ ជាអ្នកទទួល និងអ្នកប្រទានលទ្ធផលតែមួយ។ ព្រះផ្តល់ការធានាដាច់ខាតថា «អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំមិនធ្លាក់វិនាស» ហើយភក្តិអាចសង្គ្រោះលើសព្រំដែនសង្គម សូម្បីអ្នកប្រព្រឹត្តខុស ក៏អាចរួចផុតបាន ប្រសិនបើភក្តិរឹងមាំ។ បន្ទាប់មក ព្រះពិពណ៌នាតួនាទីជាគ្រូ (គុរុ) អ្នកការពារ និងមូលហេតុលើសលោក មិនប៉ះពាល់ដោយសំសារៈ ដោយណែនាំម៉ាយា និងវិទ្យា ដែលបំផ្លាញមោហៈក្នុងបេះដូងយោគី។ បន្ទាប់មានទ្រឹស្តីសក្តិ៣៖ ព្រះព្រហ្មសម្រាប់បង្កើត នារាយណៈសម្រាប់ថែរក្សា រុទ្រ/កាលសម្រាប់លាយបញ្ចូល ដើម្បីរៀបចំទៅកាន់យោគខ្ពស់—និរវិកល្បសមាធិ ព្រះជាអ្នកជំរុញខាងក្នុង និងការផ្ទេរសម្ងាត់មានឫសវេដទៅអ្នកមានសមត្ថភាព។
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) तृतीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः / माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីកូರ್ಮបុរាណ» សំហិតា៦ពាន់ស្លោក ក្នុងផ្នែកខាងក្រោយ—ក្នុង «ឥશ્વរ-គីតា»—(បញ្ចប់ជំពូកមុន)។ ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូល៖ «ចូរមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ហើយស្តាប់ចុះ ឱ អ្នកបកស្រាយព្រះប្រហ្ម។ ខ្ញុំនឹងប្រកាសមហិមារបស់ទេវទេវៈ ដែលដោយវា ការបង្រៀន/ធម្មបញ្ញត្តិនេះ ត្រូវបានចាប់ផ្តើម និងដំណើរការ»។
Verse 2
नाहं तपोभिर्विविधैर्न दानेन न चेज्यया / शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्
ខ្ញុំមិនអាចត្រូវបានដឹងដោយមនុស្សតាមតបៈជាច្រើនប្រភេទ មិនដោយទាន មិនដោយយជ្ញា (បូជាយញ្ញ) ទេ; ព្រោះបើគ្មានភក្តិដ៏អតុល្យ ខ្ញុំមិនអាចត្រូវបានដឹងឡើយ។
Verse 3
अहं हि सर्वभावानामन्तस्तिष्ठामि सर्वगः / मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः
ព្រោះខ្ញុំ ជាអ្នកសព្វគ្រប់ ស្ថិតនៅខាងក្នុងសភាពទាំងអស់។ ប៉ុន្តែពិភពលោកមិនស្គាល់ខ្ញុំ—សាក្សីនៃអ្វីៗទាំងអស់—ឱ ព្រះមុនីដ៏អធិរាជ។
Verse 4
यस्यान्तरा सर्वमिदं यो हि सर्वान्तरः परः / सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः
ព្រះអង្គដែលសកលលោកទាំងមូលស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គ—ព្រះអង្គជាអន្តរយាមិនដ៏អធិរាជ ស្ថិតនៅក្នុងគ្រប់រូប—ព្រះអង្គតែមួយគត់ជាអ្នកបង្កើតស្ថាបនា និងអ្នកកំណត់បញ្ញត្តិ; ព្រះអង្គជាកាលៈផ្ទាល់ និងជាអគ្គិចក្រវាល មានមុខបែរទៅគ្រប់ទិស។
Verse 5
न मां पश्यन्ति मुनयः सर्वे ऽपि त्रिदिवौकसः / ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः
មុនីទាំងឡាយមិនអាចឃើញខ្ញុំបានទេ—សូម្បីអ្នកស្នាក់នៅស្ថានសួគ៌ទាំងបីក៏ដូចគ្នា; មិនមែនតែព្រះព្រហ្មា ឬមនុទាំងឡាយ ឬព្រះឥន្ទ្រ (ឝក្រ) ឬអ្នកដទៃដែលល្បីដោយអំណាចទេ។
Verse 6
गृणन्ति सततं वेदा मामेकं परमेश्वरम् / यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः
វេទាទាំងឡាយសរសើរខ្ញុំជានិច្ច ថាជាព្រះបរមេឝ្វរ តែមួយគត់; ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដោយយជ្ញៈតាមវេទា បូជាភ្លើងបរិសុទ្ធក្នុងរូបរាងជាច្រើន។
Verse 7
सर्वे लोका नमस्यन्ति ब्रह्मा लोकपितामहः / ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्
លោកទាំងអស់គ្នាកោតបង្គំ (ចំពោះព្រះអង្គ); សូម្បីព្រះព្រហ្មា ជាបិតាមហា និងជាបុព្វបុរសនៃលោកទាំងឡាយ ក៏ថ្វាយនមស្ការ។ យោគីទាំងឡាយសមាធិលើព្រះទេវៈ—ឥស្វរៈ ជាអធិបតីនៃភូតទាំងអស់។
Verse 8
अहं हि सर्वहविषां भोक्ता चैव फलप्रदः / सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः
ព្រោះខ្ញុំតែមួយគត់ជាអ្នកទទួលទានហវីសទាំងអស់ និងជាអ្នកប្រទានផល។ ដោយក្លាយជាកាយនៃទេវតាទាំងអស់ ខ្ញុំជាអាត្មានៃសត្វទាំងអស់ និងជាព្រះដែលស្ថិតនៅក្នុងអ្វីៗទាំងមូល។
Verse 9
मां पश्यन्तीह विद्वांशो धार्मिका वेदवादिनः / तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते
នៅទីនេះ បណ្ឌិតទាំងឡាយ—អ្នកធម៌ និងអ្នកនិយាយតាមវេទា—ឃើញខ្ញុំ។ ខ្ញុំស្ថិតនៅជិតពួកគេជានិច្ច គឺអ្នកដែលបូជាខ្ញុំដោយភក្តី។
Verse 10
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या धार्मिका मामुपासते / तेषां ददामि तत् स्थानमानन्दं परमं पदम्
ព្រះព្រាហ្មណ៍ ព្រះក្សត្រីយៈ និងព្រះវៃស្យៈ ដែលមានធម៌ សុទ្ធតែគោរពបូជាខ្ញុំ; ខ្ញុំប្រទានដល់ពួកគេនូវទីលំនៅនោះ—ស្ថានដ៏អធិកអានន្ទៈ ជាគោលដៅខ្ពស់បំផុត។
Verse 11
अन्ये ऽपि ये विकर्मस्थाः शूद्राद्या नीचजातयः / भक्तिमन्तः प्रमुच्यन्ते कालेन मयि संगताः
សូម្បីតែអ្នកដទៃដែលស្ថិតក្នុងអាកប្បកិរិយាខុស—សូទ្រ និងអ្នកដទៃទៀតដែលកើតក្នុងជាតិទាប—បើមានភក្តី ពួកគេនឹងបានរួចផុតតាមកាលៈ ដោយបានចូលរួមសម្ព័ន្ធជាមួយខ្ញុំ។
Verse 12
न मद्भक्ता विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः / आदावेतत् प्रतिज्ञातं न मे भक्तः प्रणश्यति
អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំមិនវិនាសឡើយ; អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំបានលះបាបមន្ទិល។ តាំងពីដើមមក នេះត្រូវបានប្រកាសជាព្រះវចនៈសច្ចៈរបស់ខ្ញុំថា «អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំមិនបាត់បង់ឡើយ»។
Verse 13
यो वै निन्दति तं मूढो देवदेवं स निन्दति / यो हि तं पूजयेद् भक्त्या स पूजयति मां सदा
អ្នកណាដែលល្ងង់ខ្លៅស្តីបន្ទោសព្រះអង្គនោះ គឺស្តីបន្ទោសព្រះអធិទេវ នៃទេវទាំងឡាយ។ តែអ្នកណាបូជាព្រះអង្គនោះដោយភក្តី គេបូជាខ្ញុំជានិច្ច។
Verse 14
पत्रं पुष्पं फलं तोयं मदाराधनकारणात् / यो मे ददाति नियतः स मे भक्तः प्रियो मतः
អ្នកណាដែលដោយវិន័យនៃភក្តី និងដោយចេតនាបូជាខ្ញុំ ប្រគេនស្លឹក ផ្កា ផ្លែ ឬទឹកដល់ខ្ញុំជានិច្ច—មនុស្សនោះ ខ្ញុំចាត់ទុកថាជាអ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំ ជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ។
Verse 15
अहं हि जगतामादौ ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / विधाय दत्तवान् वेदानशेषानात्मनिः सृतान्
នៅដើមកំណើតនៃលោកទាំងឡាយ ខ្ញុំបានតែងតាំងព្រះព្រហ្មា ព្រះអធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយបានប្រទានវេទាទាំងមូល ដែលបានបញ្ចេញចេញពីខ្លួនខ្ញុំឯង។
Verse 16
अहमेव हि सर्वेषां योगिनां गुरुरव्ययः / धार्मिकाणां च गोप्ताहं निहन्ता वेदविद्विषाम्
ខ្ញុំតែមួយគត់ជាគ្រូយោគីទាំងអស់ ដ៏អមតៈមិនប្រែប្រួល; ខ្ញុំជាអ្នកការពារអ្នកធម៌ និងជាអ្នកបំផ្លាញអ្នកដែលស្អប់វេទា។
Verse 17
अहं वै सर्वसंसारान्मोचको योगिनामिह / संसारहेतुरेवाहं सर्वसंसारवर्जितः
ខ្ញុំតែមួយគត់ជាអ្នកដោះលែងយោគីពីចំណងលោកិយគ្រប់ប្រភេទនៅទីនេះ។ ហើយខ្ញុំត្រូវបានហៅថាជាមូលហេតុនៃសំសារា ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនត្រូវប៉ះពាល់ដោយសំសារាឡើយ។
Verse 18
अहमेव हि संहर्ता स्त्रष्टाहं परिपालकः / मायावी मामीका शक्तिर्माया लोकविमोहिनी
ខ្ញុំតែមួយគត់ជាអ្នករំលាយ; ខ្ញុំជាអ្នកបង្កើត និងជាអ្នកអភិរក្ស។ មានអំណាចអស្ចារ្យ មាយា—សក្តិរបស់ខ្ញុំ—ជាអ្នកបំភាន់លោកទាំងឡាយ។
Verse 19
ममैव च परा शक्तिर्या सा विद्येति गीयते / नाशयामि तया मायां योगिनां हृदि संस्थितः
សក្តិដ៏លើសលប់របស់ខ្ញុំ ដែលគេសរសើរថា «វិទ្យា» គឺជាចំណេះដឹងសង្គ្រោះ; ដោយសក្តិនោះ ខ្ញុំស្ថិតក្នុងបេះដូងយោគី ហើយបំផ្លាញមាយារបស់ពួកគេ។
Verse 20
अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः / आधारभूतः सर्वासां निधानममृतस्य च
ខ្ញុំជាអ្នកបើកដំណើរការ និងដកហូតវិញនូវអំណាចទាំងអស់។ ខ្ញុំជាមូលដ្ឋានគាំទ្ររបស់វាទាំងអស់ ហើយជាគ خزានា—ទីស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍—នៃអម្រឹតៈ (អមតភាព)។
Verse 21
एका सर्वान्तरा शक्तिः करोति विविधं जगत् / आस्थाय ब्रह्माणो रूपं मन्मयी मदधिष्ठिता
មានអំណាចតែមួយ ដែលស្ថិតនៅក្នុងសព្វវត្ថុ បង្កើតលោកធំទូលាយជាច្រើនបែប។ ដោយទទួលយករូបព្រះព្រហ្មា នាង—ដែលជាផ្នែកនៃខ្ញុំ និងស្ថិតនៅក្នុងខ្ញុំ—ប្រតិបត្តិក្រោមអធិបតីភាពដ៏អធិរាជរបស់ខ្ញុំ។
Verse 22
अन्या च शक्तिर्विपुला संस्थापयति मे जगत् / भूत्वा नारायणो ऽनन्तो जगन्नाथो जगन्मयः
ហើយមានអំណាចធំទូលាយមួយទៀតរបស់ខ្ញុំ ដែលទ្រទ្រង់ និងធ្វើឲ្យលោកមានស្ថិរភាព—ក្លាយជាព្រះនារាយណៈ អនន្តៈ ព្រះម្ចាស់នៃលោក និងជាអត្តសារដែលពេញលេញក្នុងលោក។
Verse 23
तृतीया महती शक्तिर्निहन्ति सकलं जगत् / तामसी मे समाख्याता कालाख्या रुद्ररूपिणी
អំណាចទីបីដ៏មហិមា រំលាយលោកទាំងមូល។ នាងត្រូវបានខ្ញុំប្រកាសថា ជាសក្តិ៍តាមសៈ—ហៅថា កាលៈ (ពេលវេលា) និងមានរូបរាងជាព្រះរុទ្រៈ។
Verse 24
ध्यानेन मां प्रपश्यन्ति केचिज्ज्ञानेन चापरे / अपरे भक्तियोगेन कर्मयोगेन चापरे
មនុស្សខ្លះឃើញខ្ញុំដោយសមាធិ; អ្នកដទៃដោយជ្ញានៈ (ចំណេះដឹងបែងចែក)។ អ្នកខ្លះទៀតសម្រេចខ្ញុំដោយភក្តិយោគៈ ហើយអ្នកដទៃទៀតដោយកರ್ಮយោគៈ។
Verse 25
सर्वेषामेव भक्तानामिष्टः प्रियतरो मम / यो हि ज्ञानेन मां नित्यमाराधयति नान्यथा
ក្នុងចំណោមភក្តទាំងអស់របស់យើង អ្នកដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះយើង គឺអ្នកដែលគោរពបូជាយើងជានិច្ចដោយចំណេះដឹងពិត មិនរំញ័រ មិនបែរទៅវិធីផ្សេងឡើយ។
Verse 26
अन्ये च ये त्रयो भक्ता मदाराधनकाङ्क्षिणः / ते ऽपि मां प्राप्नुवन्त्येव नावर्तन्ते च वै पुनः
ហើយភក្តបីប្រភេទផ្សេងទៀត ដែលប្រាថ្នាចង់អារាធនាបូជាយើង—ពួកគេក៏ឈានដល់យើងជាក់ជាមិនខាន ហើយមិនត្រឡប់មកវិញទៀតឡើយ (មិនកើតឡើងវិញក្នុងលោក)។
Verse 27
मया ततमिदं कृत्सनं प्रधानपुरुषात्मकम् / मय्येव संस्थितं विश्वं मया संप्रेर्यते जगत्
ដោយយើង សកលលោកទាំងមូលនេះ—ដែលមានសភាពជាប្រធាន (សារធាតុដើម) និងបុរុષ (វិញ្ញាណដឹង)—ត្រូវបានពេញលេញគ្របដណ្តប់។ ក្នុងយើងតែមួយ សកលលោកតាំងស្ថិត ហើយដោយយើង ពិភពលោកត្រូវបានជំរុញឲ្យដំណើរការ។
Verse 28
नाहं प्रेरयिता विप्राः परमं योगमाश्रितः / प्रेरयामि जगत्कृत्स्नमेतद्यो वेद सो ऽमृतः
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឥសីទាំងឡាយ! យើងស្ថិតក្នុងយោគៈដ៏ខ្ពស់បំផុត មិនមែនជាអ្នកត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើឡើយ; ផ្ទុយទៅវិញ យើងជាអ្នកជំរុញសកលលោកទាំងមូលនេះ។ អ្នកណាដឹងសេចក្តីនេះពិតប្រាកដ នោះក្លាយជាអម្រឹត (អមតៈ)។
Verse 29
पश्याम्यशेषमेवेदं वर्तमानं स्वभावतः / करोति कालो भगवान् महायोगेश्वरः स्वयम्
យើងឃើញសកលលោកទាំងមូលនេះ ដំណើរការតាមស្វភាវៈរបស់វា; ទោះយ៉ាងណា វាជា «កាលៈ»—ព្រះភគវានផ្ទាល់ ព្រះយោគេស្វរៈដ៏មហា—ដែលដោយព្រះអង្គឯង បង្កើតឲ្យអ្វីៗទាំងអស់កើតមាន។
Verse 30
योगः संप्रोच्यते योगी माया शास्त्रेषु सूरिभिः / योगेश्वरो ऽसौ भगवान् महादेवो महान् प्रभुः
ក្នុងគម្ពីរដ៏មានអធិការ សាវកប្រាជ្ញាប្រាប់ថា យោគៈឯងគឺយោគី និងជាមាយា ដ៏អស្ចារ្យ។ ព្រះអង្គជាព្រះអធិការនៃយោគៈ—ភគវាន មហាទេវ មហាប្រភូ។
Verse 31
महत्त्वं सर्वतत्त्वानां परत्वात् परमेष्ठिनः / प्रोच्यते भगवान् ब्रह्मा महान् ब्रह्ममयो ऽमलः
ព្រោះបរមេស្ឋិន ជាគោលការណ៍អធិឧត្តម ដូច្នេះភាពអធិការនៃតត្តវៈទាំងអស់ត្រូវបានប្រកាស។ ភគវាន ព្រះព្រហ្មា ត្រូវបានហៅថា «មហាន» ជាអង្គធាតុព្រហ្មន៍ និងបរិសុទ្ធឥតមល។
Verse 32
यो मामेवं विजानाति महायोगेश्वरेश्वरम् / सो ऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः
អ្នកណាដែលដឹងខ្ញុំដូច្នេះថា ជាព្រះអធិឧត្តមលើមហាយោគីទាំងឡាយ នោះគេរួមជាមួយខ្ញុំដោយយោគៈនិរវិកល្បៈ ដោយគ្មានសង្ស័យឡើយ។
Verse 33
सो ऽहं प्रेरयिता देवः परमानन्दमाश्रितः / नृत्यामि योगी सततं यस्तद् वेद स वेदवित्
ខ្ញុំគឺព្រះទេវៈនោះឯង ជាអ្នកជំរុញខាងក្នុង ស្ថិតនៅក្នុងអានន្ទដ៏បរម។ ជានិច្ចខ្ញុំរាំដូចយោគី ក្នុងការលេងល្បែងនៃចិត្តទេវៈ; អ្នកណាដឹងនេះពិតប្រាកដ គេជាវេទវិទ្យាពិត។
Verse 34
इति गुह्यतमं ज्ञानं सर्ववेदेषु निष्ठितम् / प्रसन्नचेतसे देयं धार्मिकायाहिताग्नये
ដូច្នេះ ចំណេះដឹងដ៏សម្ងាត់បំផុតនេះ ដែលបានបង្កប់យ៉ាងមាំមួនក្នុងវេទទាំងអស់ គួរប្រាប់តែដល់អ្នកមានចិត្តស្ងប់ សុចរិតធម៌ និងអ្នកថែរក្សាភ្លើងបូជាបរិសុទ្ធ។
It prioritizes anuttamā bhakti (unsurpassed devotion) as indispensable; tapas, dāna, and yajña are declared insufficient by themselves without devotion, though Vedic worship remains affirmed as meaningful when oriented to the Lord.
Īśvara is presented as all-pervading inner ruler and Witness in whom the universe abides; He impels cosmic activity without being a compelled agent, remaining untouched by saṃsāra even while being named its causal ground through Māyā.
Māyā is the wondrous deluding śakti that projects worldly experience, while Vidyā is the praised saving power by which the Lord, dwelling in yogins’ hearts, destroys delusion and leads to liberation.
They are presented as forms assumed by the Lord’s powers: the creative śakti acts as Brahmā, the sustaining śakti becomes Nārāyaṇa pervading the world, and the dissolving tamasic śakti becomes Rudra as Kāla governing pralaya.