Adhyaya 8
Tāmasa Sarga, the Androgynous Division of Brahmā, and the Lineages of Dharma and Adharma
បន្តពីការបង្កើតជំពូកមុន ព្រះកូរមៈពន្យល់ថា សត្វដែលព្រះព្រហ្មបង្កើតថ្មីៗមិនអាចបន្តពូជបាន ធ្វើឲ្យព្រះព្រហ្មព្រួយ ហើយបុទ្ធិ (buddhi) ជាបញ្ញាសម្រេចចិត្តបានបង្ហាញ។ ព្រះព្រហ្មឃើញគោលការណ៍តាមសៈ (tāmasa) បាំងរាជស និងសត្តវៈ រហូតរាជសភ្ជាប់សត្តវៈបណ្តេញតាមសៈ ហើយកើតគូបំពេញគ្នា បង្កើតភាពបុរស-ស្ត្រីសម្រាប់ការបន្តពូជ។ ពេលអធម៌ និងហិង្សាកើនឡើង ព្រះព្រហ្មបោះចោលរូបងងឹត ហើយទទួលរូបភ្លឺចែងចាំង បែងចែកជាបុរសនិងស្ត្រី បង្កើតវិរាជ/វិរាត និងសតរូបា។ បន្ទាប់មកនិទានចូលទៅវង្សាវតារស្វាយម្ភូវមន្វន្តរៈ៖ មនុ និងសតរូបា កូនព្រីយវ្រត និងឧត្តានបាទ និងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលពង្រីកសೃષ્ટិ តាមដក្ខ និងរុចិ។ រាយនាមកូនស្រីដក្ខ; ធម្មៈរៀបការជាមួយពួកនាង បង្កើតគុណធម៌ជាបុគ្គល និងកូនចៅមានប្រយោជន៍។ ផ្ទុយទៅវិញ ពីអធម្មៈកើតហិង្សា កុហក ភ័យ នរក មរណៈ ជំងឺ និងទុក្ខ—សត្វពោរពេញដោយវេទនា ហៅថា ūrdhvaretas។ ជំពូកបញ្ចប់ថា នេះជាការបង្កើតតាមសៈ ដែលទោះយ៉ាងណាក៏មានតួនាទីគ្រប់គ្រងធម្មៈ និងរៀបចំឲ្យអត្ថបទបន្តទៅលំដាប់លោក-សង្គម។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च / यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីកូರ್ಮបុរាណ» ក្នុង «សឋ្សាហស្រី សំហិតា» ក្នុង «បូರ್ವភាគ» ជំពូកទី៧ បានបញ្ចប់។ ស្រីកូর্মមានព្រះវាចា៖ «ដោយរបៀបនេះ សត្វលោកត្រូវបានបង្កើត—ទាំងអចល និងចល។ ប៉ុន្តែពេលសត្វប្រជារបស់ទ្រង់ត្រូវបានបង្កើតហើយ ពួកវាមិនកើនចម្រើនទេ ទោះទ្រង់ជាអ្នកប្រាជ្ញក៏ដោយ»។
Verse 2
तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुः खितः / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्
ព្រះព្រហ្មា ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយតាមស៍ (ភាពងងឹត) តែមួយគត់ ក៏សោកស្តាយដោយទុក្ខ។ បន្ទាប់មក ទ្រង់បានបង្កើត «ពុទ្ធិ»—បញ្ញាដែលដំណើរទៅរកការសម្រេចច្បាស់លាស់នៃអត្ថន័យ និងគោលបំណង។
Verse 3
अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् / रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः
បន្ទាប់មក ទ្រង់បានឃើញនៅក្នុងអាត្មា នូវគោលការណ៍គ្រប់គ្រងដែលបង្កប់ដោយតាមស៍តែមួយ—ដែលបាំងបិទទាំងរាជស៍ និងសត្តវៈ—តែបន្តដំណើរការតាមធម្មជាតិផ្ទាល់របស់វា។
Verse 4
तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजः सत्त्वेन संयुतः / तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत
បន្ទាប់មក រាជស៍ដែលភ្ជាប់ជាមួយសត្តវៈ បានបណ្តេញតាមស៍នោះចេញ។ ហើយពេលតាមស៍ត្រូវបានប៉ះទង្គិចត្រឡប់វិញ ដោយពិតប្រាកដ គូបំពេញគ្នា (មិថុន) ក៏កើតមានឡើង។
Verse 5
अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा / स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ! ពេលអធម៌កើតឡើង ជាមួយហិង្សាដែលមានសញ្ញាអមង្គល ព្រះព្រហ្មបានបោះចោលរូបកាយងងឹតនោះចេញពីព្រះអង្គ ហើយទទួលយករូបដ៏ភ្លឺរលោង។
Verse 6
द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् / अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានបែងចែករូបកាយរបស់ព្រះអង្គជាពីរ៖ កន្លះមួយក្លាយជាបុរស កន្លះមួយក្លាយជាស្ត្រី; ហើយបុរសដ៏អធិបតីនោះបានបង្កើត វិរាជ (Virāj)។
Verse 7
नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् / सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता
ព្រះអង្គក៏បានបង្កើតយោគិនីដ៏មង្គល នាម សតរូបា (Śatarūpā) ស្ត្រីមានរូបរាប់រយ; នាងបានពាសពេញទាំងស្ថានសួគ៌ និងផែនដីដោយមហិមារបស់នាង ហើយស្ថិតនៅទូទាំងនោះ។
Verse 8
योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता / यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः
មានអំណាចយោគៈដ៏អធិបតី និងកម្លាំងដ៏មហិមា ព្រមទាំងចំណេះដឹង និងប្រាជ្ញាដែលបានសម្រេច—គាត់បានក្លាយជាព្រះបុត្រាកើតពី បុរុស (Puruṣa) គឺ វិរាត (Virāṭ) ដែលមានកំណើតពីអវ្យក្ត (Unmanifest)។
Verse 9
स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः / सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
ស្វាយម្ភូវ មនុ (Svāyambhuva Manu) ដែលមានសភាពទេវៈ បានក្លាយជាមុនីក្នុងចំណោមមនុស្ស ជាបុរសពិតក្នុងការប្រព្រឹត្ត។ ហើយទេវី សតរូបា (Śatarūpā) នោះ បានធ្វើតបៈដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 10
भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत / तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत
សតរូបា ទទួលយក មនុ—ព្រះបុត្រានៃ ព្រហ្មា—ជាស្វាមី; ហើយពីមនុ នាងសតរូបា បានប្រសូតកូនប្រុសពីរនាក់។
Verse 11
प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् / तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः
ព្រិយវ្រត និង ឧត្តានបាទ មានកូនស្រីពីរនាក់ ល្អឥតខ្ចោះ។ ក្នុងចំណោមនោះ មនុ បានផ្តល់កូនស្រី ប្រាសូតិ ឲ្យ ដក្ស ជាគូស្វាមីភរិយាវិញ។
Verse 12
प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् / यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्
បន្ទាប់មក ប្រាជាបតិ រុចិ ដែលកើតពីចិត្ត បានយក អាកូតិ ជាភរិយា។ ពីអាកូតិ បានកើតជាគូដ៏មង្គល—យជ្ញ និង ទក្សិណា—ដែលដោយពួកគេ ពិភពលោកត្រូវបានចិញ្ចឹម និងរីកចម្រើន។
Verse 13
यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे / यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे
ពីទក្សិណា ភរិយានៃ យជ្ញ បានប្រសូតកូនប្រុសដប់ពីរនាក់; ក្នុងស្វាយម្ភូវ មន្វន្តរ ពួកគេត្រូវបានគេហៅថា ទេវតា “យាមា”។
Verse 14
प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्त्रो विंशतिं तथा / ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत
ហើយពីប្រាសូតិ ដក្ស បានបង្កើតកូនស្រីម្ភៃបួននាក់។ ឥឡូវ ចូរស្តាប់តាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ នាមរបស់កញ្ញាទាំងនោះ។
Verse 15
श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा / बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी
សទ្ធា, លក្ខ្មី (សម្បត្តិ), ការអត់ធ្មត់មាំមួន, ការពេញចិត្ត, ការចិញ្ចឹមបំប៉ន, ប្រាជ្ញា និងកិច្ចប្រតិបត្តិដ៏ត្រឹមត្រូវ; វិចារណញ្ញាណ, ភាពអៀនខ្មាស, សោភ័ណភាព, សន្តិភាព, សិទ្ធិ (សម្រេច), និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ—ទាំងនេះជាគុណមង្គលដប់បី។
Verse 16
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः / ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः
ដើម្បីជាគូភរិយា ធម្មៈបានទទួលយកកូនស្រីដ៏មង្គលរបស់ទក្ខៈ គឺដាក្សាយណីទាំងឡាយ; ហើយពីពួកនាង បានកើតមាន—ក្នុងសាយវង្សនៃអ្នកក្មេងជាង—កូនស្រីដប់មួយ នារីមានសីលធម៌ និងភ្នែកស្រស់ស្អាត។
Verse 17
ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा
ខ្យាតិ និងសតី; សម្ភូតិ; ស្ម្រឹតិ; ព្រីតិ និងក្សមា; ដូចគ្នានេះ សន្តតិ និងអនសូយា; ហើយក៏មាន ឩរជា, ស្វាហា និងស្វធា។
Verse 18
भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः / पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्
ភ្រឹគុ, ភវៈ, និងមរីចិ; ដូចគ្នានេះ ព្រះឥសី អង្គិរាស; ពុលស្ត្យ និងពុលហ; ហើយក៏មាន ក្រតុ—ម្នាក់ៗជាអ្នកដឹងធម្មៈយ៉ាងឧត្តម។
Verse 19
अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् / ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः
អត្រី, វសិષ્ઠ, វហ្និ (អគ្គិ), និងពិត្រិទាំងឡាយ តាមលំដាប់ បានរៀបការជាមួយនារីទាំងនោះ ចាប់ពីខ្យាតិ—ព្រះឥសីទាំងនោះ ជាអ្នកឃើញដ៏ប្រសើរបំផុត។
Verse 20
श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः / धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते
ពីសទ្ធា (Śraddhā) កើតមាន កាមៈ (Kāma) ជាបុត្រា។ ដර්បៈ (Darpa) ត្រូវបានចងចាំថា ជាបុត្រានៃ លក្ខ្មី (Lakṣmī)។ ពី ធ្រឹតិ (Dhṛti) កើត និយមៈ (Niyama) ជាបុត្រា; ហើយពី ទុṣṭិ (Tuṣṭi) សន្តោṣៈ (Saṃtoṣa) ត្រូវបានប្រកាសថា កើតឡើង។
Verse 21
पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा / क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च
ពី បុṣṭិ (Puṣṭi) កើតមាន បុត្រា ឈ្មោះ លាភៈ (Lābha) គឺ “ការទទួលបាន/ចំណេញ”។ ដូចគ្នានេះ ពី មេធា (Medhā) កើត Śruta (Śruta) គឺ “ចំណេះដឹងដែលបានស្តាប់”។ ហើយពី ក្រិយា (Kriyā) កើតបុត្រា ដណ្ឌៈ (Daṇḍa) គឺ “វិន័យ/អំណាច” និង សមយៈ (Samaya) គឺ “ច្បាប់ព្រមព្រៀង/ប្រពៃណី”។
Verse 22
बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत / लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः
ពី ពុទ្ធិ (Buddhi) កើត បោធៈ (Bodha) ជាបុត្រា គឺ “ការយល់ដឹងភ្ញាក់រលឹក”; ហើយពីខ្សែពូជដូចគ្នានោះ ក៏កើត អប្រមាទៈ (Apramāda) គឺ “ការប្រុងប្រយ័ត្ន”។ ពី លជ្ជា (Lajjā) កើត វិនយៈ (Vinaya) គឺ “ភាពទន់ភ្លន់ និងកិរិយាសុចរិត”; និងពី វពុṣ (Vapuṣ) កើត វ្យវសាយៈ (Vyavasāya) គឺ “ការខិតខំដាច់ខាត និងសហគ្រាស”។
Verse 23
क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत / यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः
ពី សាន្តិ (Śānti) កើត ក្សេមៈ (Kṣema) គឺ “សុខសាន្តសុវត្ថិភាព”; ហើយក៏កើត សុខៈ (Sukha) និង សិទ្ធិ (Siddhi) ផងដែរ។ ដូចគ្នានេះ ពី កីរតិ (Kīrti) កើត យសៈ (Yaśas) គឺ “កេរ្តិ៍ឈ្មោះ”។ ទាំងនេះត្រូវបាននិយាយថា ជាបុត្ររបស់ ធម្មៈ (Dharma)។
Verse 24
कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत / इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः
ពី កាមៈ (Kāma) កើតបុត្រា ឈ្មោះ ហರ್ಷៈ (Harṣa) គឺ “អំណរ”; ហើយពីគាត់ កើត ទេវានន្ទៈ (Devānanda) គឺ “អំណររបស់ទេវតា”។ ដូច្នេះ សាយវង្សនេះរបស់ ធម្មៈ (Dharma) ត្រូវបានប្រកាស—វង្សដែលបញ្ចប់ដោយ សុខ និងផលល្អប្រសើរ។
Verse 25
जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् / निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च
ពីអធម្មៈបានកើតហិង្សា ហើយកូនរបស់វាគឺ និក្រឹតិ (អំពើបោកបញ្ឆោត) និង អន្រឹត (ពាក្យមិនពិត)។ ពីនិក្រឹតិ និងអន្រឹត ទៀត កើតមាន ភ័យ និង នរក។
Verse 26
माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः / भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्
មាយា និង វេទនា (ការឈឺចាប់/អារម្មណ៍) ក្លាយជាគូស្វាមីភរិយា។ បន្ទាប់មក ពីភ័យ មាយា បានបង្កើត ម្រឹត្យុ—មរណៈ អ្នកដកយកជីវិតសត្វលោក។
Verse 27
वेदना च सुतं चापि दुः खं जज्ञे ऽथ रौरवात् / मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे
ពីរោរវៈ បានកើត វេទនា (ការឈឺចាប់) ហើយកូនរបស់វេទនាគឺ ទុក្ខ (ការរងទុក្ខ)។ ពីម្រឹត្យុ (មរណៈ) បានកើត ជំងឺ ចាស់ជរា សោកសៅ តណ្ហា និង កំហឹង។
Verse 28
दुः खोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः / नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः
ទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថា បញ្ចប់ដោយទុក្ខ ហើយសុទ្ធតែមានលក្ខណៈអធម្មៈ។ ពួកវាមិនមានភរិយា ឬកូនទេ; ពួកវាទាំងអស់គឺ “ឧរធ្វរេតសៈ” អ្នកដែលថាមពលបន្តពូជត្រឡប់ឡើងលើ។
Verse 29
इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः / संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा
ដូច្នេះបានកើត “សೃષ્ટិ តាមសៈ” នេះ—ការបង្កើតប្រភេទតាមសៈ ដែលជាអំណាចរៀបចំសម្រាប់គ្រប់គ្រងធម្មៈ។ ខ្ញុំបានពោលដោយសង្ខេបអំពីការបញ្ចេញបង្កើតនេះ ឱ មុនិពុង្គវៈ អ្នកឧត្តមក្នុងចំណោមមុនី។
Frequently Asked Questions
It links the impasse to the dominance of tamas and resolves it through the arising of buddhi and the action of rajas conjoined with sattva, which repels tamas and produces mithuna (paired polarity), enabling propagation.
It functions as a moral-cosmological counterline: Adharma generates violence, deceit, falsehood, fear, hell, and death—mapping how suffering arises and thereby reinforcing dharma as the stabilizing principle of cosmic and social order.
Svāyambhuva Manu and Śatarūpā anchor the human-cosmic genealogy; their line connects to Priyavrata and Uttānapāda, and extends through marital alliances involving Dakṣa, Ruci, Ākūti, Yajña, and Dakṣiṇā.