Adhyaya 3
Varnāśrama-Krama, Vairāgya as the Ground of Saṃnyāsa, and Brahmārpaṇa Karma-yoga
បន្ទាប់ពីការបង្រៀនអំពីវណ្ណៈ៤ និងអាស្រាម៤ ក្នុងជំពូកមុន ព្រះឥសីស្នើឲ្យព្រះកូរមា ពន្យល់លំដាប់អាស្រាមធម្ម។ ព្រះអង្គរៀបរាប់លំដាប់ធម្មតា៖ ព្រហ្មចារី–គ្រហស្ថ–វានប្រស្ថ–យតិ/សន្យាស ហើយអនុញ្ញាតលើកលែងតែដោយ “ហេតុត្រឹមត្រូវ” ដូចជា កំណើតចំណេះដឹងពិត ការវិនិច្ឆ័យ និងវៃរាគ្យខ្លាំង។ ព្រះអង្គបញ្ជាក់កាតព្វកិច្ចគ្រហស្ថ (អាពាហ៍ពិពាហ៍ យជ្ញា កូនចៅ) ប៉ុន្តែទទួលស្គាល់ថា វៃរាគ្យដ៏លើសលប់អាចអនុញ្ញាតឲ្យបោះបង់ភ្លាមៗ ទោះពិធីទម្លាប់មិនទាន់ពេញលេញក៏ដោយ និងកំណត់ច្បាប់មិនត្រឡប់ក្រោយរវាងអាស្រាម។ បន្ទាប់មកការបង្រៀនបង្វែរទៅសេចក្តីសង្គ្រោះខាងក្នុង៖ សន្យាសមានមូលដ្ឋានលើវៃរាគ្យ; កម្មធ្វើដោយមិនភ្ជាប់ផលក្លាយជាមធ្យោបាយដោះលែង; និងកំពូលគឺ ព្រះព្រហ្មអર્ખណ—បូជាកម្ម និងផលទាំងអស់ដល់ព្រះព្រហ្ម/ឥស្វរ។ ពីកម្មបរិសុទ្ធកើតសន្តិភាព ពីសន្តិភាពកើតការយល់ដឹងព្រះព្រហ្ម; ចំណេះដឹងជាមួយកម្មវិន័យនាំទៅយោគពិត និងនៃស្កម្ម្យ បញ្ចប់ដោយជីវន្មុគ્તિ និងលាយរលាយក្នុងអាត្មាខ្ពស់ (មហេស្វរ/បរមេស្វរ)។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយបញ្ជាក់ថា សិទ្ធិវិញ្ញាណពឹងផ្អែកលើការគោរពបទបញ្ជារួមនេះ មិនមែនលំអៀងលើសវា។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः वर्णा भगवतोद्दिष्टाश्चत्वारो ऽप्याश्रमास्तथा / इदानीं क्रममस्माकमाश्रमाणां वद प्रभो
ដូច្នេះ ក្នុង «កូರ್ಮបុរាណ» ដ៏បរិសុទ្ធ ក្នុង «សត្សាហស្រី សំហិតា» ផ្នែកដើម ជំពូកទីពីរ បានបញ្ចប់។ ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ព្រះអម្ចាស់បានបង្រៀនវរណទាំងបួន និងអាស្រាមទាំងបួនរួចហើយ។ ឥឡូវនេះ សូមព្រះអម្ចាស់ប្រាប់យើងតាមលំដាប់អំពីអាស្រាមទាំងឡាយរបស់យើង»។
Verse 2
श्रीकूर्म उवाच ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा / क्रमेणैवाश्रमाः प्रोक्ताः कारणादन्यथा भवेत्
ព្រះកូರ್ಮមានព្រះវាចា៖ អាស្រមទាំងបួនត្រូវបានប្រកាសតាមលំដាប់—ព្រហ្មចារី (ជីវិតសិស្ស), គृहស្ថ (ជីវិតគ្រួសារ), វានប្រស្ថ (អ្នកចូលព្រៃ), និងយតិ/សន្យាសី (អ្នកបោះបង់លោក)។ លើកលែងតែមានហេតុផលត្រឹមត្រូវ ទើបអាចបន្តខុសលំដាប់បាន។
Verse 3
उत्पन्नज्ञानविज्ञानो वैराग्यं परमं गतः / प्रव्रजेद् ब्रह्मचर्यात् तु यदिच्छेत् परमां गतिम्
នៅពេលដែលចំណេះដឹងពិត និងវិជ្ជាដែលបានដឹងជាក់ស្តែងកើតឡើង ហើយបានឈានដល់វៃរាគ្យដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ នោះគួរបោះបង់លោកចេញពីអាស្រមព្រហ្មចារី ប្រសិនបើប្រាថ្នាដល់គតិដ៏អត្ដម (មោក្ខ)។
Verse 4
दारानाहृत्य विधिवदन्यथा विविधैर्मखैः / यजेदुत्पादयेत् पुत्रान् विरक्तो यदि संन्यसेत्
បានទទួលភរិយាតាមវិធីធម៌ហើយ គួរធ្វើយជ្ញៈដោយពិធីមខៈនានាតាមវិន័យ និងបង្កើតកូនប្រុស; ហើយនៅពេលវៃរាគ្យកើតឡើង នោះអាចចូលសន្យាស (បោះបង់លោក) បាន។
Verse 5
अनिष्ट्वा विधिवद् यज्ञैरनुत्पाद्य तथात्मजम् / नगार्हस्थ्यं गृहीत्यक्त्वा संन्यसेद् बुद्धिमान् द्विजः
ទ្វិជៈអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនគួរបោះបង់លោកដោយចាកចេញពីជីវិតគ្រួសារ ប្រសិនបើមិនទាន់បានធ្វើយជ្ញៈតាមវិន័យដែលបានកំណត់ និងមិនទាន់បានបង្កើតកូនប្រុសដូចគ្នានោះទេ។
Verse 6
अथ वैराग्यवेगेन स्थातुं नोत्सहते गृहे / तत्रैव संन्यसेद् विद्वाननिष्ट्वापि द्विजोत्तमः
បន្ទាប់មក បើដោយកម្លាំងវៃរាគ្យដ៏រលកលាន់ គាត់មិនអាចស្ថិតនៅក្នុងជីវិតគ្រួសារបានទៀត នោះទ្វិជៈដ៏ឧត្តម អ្នកមានវិជ្ជា គួរបោះបង់លោកនៅទីនោះឯង—even បើមិនទាន់បានធ្វើយជ្ញៈតាមទម្លាប់ក៏ដោយ។
Verse 7
अन्यथा विविधैर्यज्ञैरिष्ट्वा वनमथाक्षयेत् / तपस्तप्त्वा तपोयोगाद् विरक्तः संन्यसेद् यदि
បើមិនដូច្នោះទេ បន្ទាប់ពីបានប្រតិបត្តិយញ្ញពិធីនានាដោយត្រឹមត្រូវ គួរដកខ្លួនចូលព្រៃ; ហើយក្រោយពីអនុវត្តតបស្យា ដោយយោគៈនៃការតបស្យា បើចិត្តកើតវៃរាគ្យៈ អាចបោះបង់លោក និងចូលសន្យាសៈ។
Verse 8
वानप्रस्थाश्रमं गत्वा न गृहं प्रविशेत् पुनः / न संन्यासी वनं चाथ ब्रह्माचर्यं न साधकः
ពេលបានចូលអាស្រមវានប្រស្ថៈហើយ មិនគួរត្រឡប់ចូលផ្ទះម្ដងទៀតឡើយ។ ដូចគ្នានេះ សន្យាសីមិនគួរត្រឡប់ទៅរបៀបវានប្រស្ថៈទេ; ហើយអ្នកសាធកៈក៏មិនគួរបោះបង់វិន័យរបស់ខ្លួន ហើយធ្លាក់ត្រឡប់ទៅដំណាក់កាលព្រហ្មចារីយៈឡើយ។
Verse 9
प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा द्विजः / प्रव्रजेत गृही विद्वान् वनाद् वा श्रुतिचोदनात्
ព្រះទ្វិជៈដែលមានប្រាជ្ញា ជាគ្រហស្ថ គួររៀបចំ និងប្រតិបត្តិយញ្ញព្រាជាបត្យៈ ឬក៏ពិធីដែលទាក់ទងនឹងអគ្គិ ដោយត្រឹមត្រូវ; បន្ទាប់មកគួរចេញទៅជាព្រហ្មចារីនៃការចាកចេញ (ប្រវ្រាជ្យា)។ ឬក៏ក្រោយពីរស់នៅព្រៃហើយ តាមបញ្ជារបស់ស្រុតិ (វេដៈ) គាត់អាចទទួលសន្យាសៈ។
Verse 10
प्रकर्तुमसमर्थो ऽपि जुहोतियजतिक्रियाः / अन्धः पङ्गुर्दरिद्रो वा विरक्तः संन्यसेद् द्विजः
ទោះបីជាព្រះទ្វិជៈមិនអាចប្រតិបត្តិកិច្ចការជូហោតិ និងយជតិ (ពិធីបូជាអគ្គិ និងយញ្ញ) បានក៏ដោយ បើគាត់ជាមនុស្សខ្វាក់ ខ្វិន ក្រីក្រ ឬមានវៃរាគ្យៈក្នុងចិត្ត គាត់គួរបោះបង់លោក និងទទួលសន្យាសៈ។
Verse 11
सर्वेषामेव वैराग्यं संन्यासाय विधीयते / पतत्येवाविरक्तो यः संन्यासं कर्तुमिच्छति
សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ វៃរាគ្យៈត្រូវបានកំណត់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សន្យាសៈ។ អ្នកណាដែលមិនទាន់មានវៃរាគ្យៈ ប៉ុន្តែប្រាថ្នាចង់ធ្វើសន្យាសៈ នោះប្រាកដជាធ្លាក់ចុះ។
Verse 12
एकस्मिन्नथवा सम्यग् वर्तेतामरणं द्विजः / श्रद्धावनाश्रमे युक्तः सो ऽमृतत्वाय कल्पते
ទោះបីស្ថិតនៅក្នុងអាស្រាមតែមួយដោយត្រឹមត្រូវ ក៏បុរសទ្វិជៈដែលមានសទ្ធា និងមានវិន័យក្នុងអាស្រាមនោះ ក៏សមស្របដល់អមೃತភាព (មោក្ខ)។
Verse 13
न्यायागतधनः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः / स्वधर्मपालको नित्यं सो ऽमृतत्वाय कल्पते
អ្នកដែលទ្រព្យបានមកដោយវិធីយុត្តិធម៌ មានចិត្តស្ងប់ ស្មោះត្រង់ចំពោះវិទ្យាព្រះព្រហ្ម និងរក្សាស្វធម្មរបស់ខ្លួនជានិច្ច—មនុស្សនោះសមស្របដល់អមೃತភាព។
Verse 14
ब्रह्मण्याधाय क्रमाणि निःसङ्गः कामवर्जितः / प्रसन्नेनैव मनसा कुर्वाणो याति तत्पदम्
អ្នកដែលដាក់សកម្មភាពទាំងអស់ចូលក្នុងព្រះព្រហ្ម ដោយមិនជាប់ពាក់ មិនមានកាមប្រាថ្នា ហើយប្រព្រឹត្តដោយចិត្តស្ងប់ស្រស់—នោះទៅដល់ស្ថានដ៏ខ្ពស់បំផុត។
Verse 15
ब्रह्मणा दीयते देयं ब्रह्मणे संप्रदीयते / ब्रह्मैव दीयते चेति ब्रह्मार्पणमिदं परम्
ទានត្រូវបានប្រគេនដោយព្រះព្រហ្ម ទាននោះប្រគេនចូលទៅក្នុងព្រះព្រហ្ម ហើយអ្វីដែលប្រគេនក៏ជាព្រះព្រហ្មតែប៉ុណ្ណោះ—នេះហៅថា ការប្រគេនចូលព្រះព្រហ្មដ៏អធិក។
Verse 16
नाहं कर्ता सर्वमेतद् ब्रह्मैव कुरुते तथा / एतद् ब्रह्मार्पणं प्रोक्तमृषिभिः तत्त्वदर्शिभिः
«ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកធ្វើទេ; អ្វីទាំងអស់នេះ ព្រះព្រហ្មតែប៉ុណ្ណោះជាអ្នកធ្វើ ដូច្នោះហើយ។» នេះហៅថា «ការប្រគេនអ្វីៗទាំងអស់ចូលព្រះព្រហ្ម» ដែលព្រះឥសីអ្នកឃើញសច្ចៈបានបង្រៀន។
Verse 17
प्रीणातु भगवानीशः कर्मणानेन शाश्वतः / करोति सततं बुद्ध्या ब्रह्मार्पणमिदं परम्
សូមព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ ឥស្វរៈអស់កាល សប្បាយព្រះហឫទ័យដោយកិច្ចនេះ។ អ្នកមានបញ្ញាមាំមួន ប្រតិបត្តិជានិច្ច នូវការបូជាកម្មទាំងអស់ដល់ព្រះព្រហ្ម ដ៏អធិក។
Verse 18
यद्वा फलानां संन्यासं प्रकुर्यात् परमेश्वरे / कर्मणामेतदप्याहुः ब्रह्मार्पणमनुत्तमम्
ឬម្យ៉ាងទៀត គួរលះបង់ផលនៃកម្ម ទៅដល់ព្រះបរមេឥស្វរៈ។ បណ្ឌិតទាំងឡាយថា នេះផងដែរ ជាការបូជាកម្មទៅព្រះព្រហ្ម ដ៏អតុល្យ។
Verse 19
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं सङ्गवर्जितम् / क्रियते विदुषा कर्म तद्भवेदपि मोक्षदम्
កម្មណាដែលត្រូវធ្វើជាកាតព្វកិច្ចកំណត់ ហើយធ្វើដោយគ្មានការចងចិត្ត—ធ្វើតែព្រោះ “គួរធ្វើ”—កម្មនោះ បើបណ្ឌិតប្រតិបត្តិ ក៏អាចផ្តល់មោគ្ខៈបានដែរ។
Verse 20
अन्यथा यदि कर्माणि कुर्यान्नित्यमपि द्विजः / अकृत्वा फलसंन्यासं बध्यते तत्फलेन तु
បើមិនដូច្នោះទេ ទោះបីជាទ្វិជៈធ្វើកម្មរាល់ថ្ងៃ ក៏ដោយ បើមិនលះបង់ការចងចិត្តចំពោះផល នោះគេត្រូវបានចងដោយផលនោះឯង។
Verse 21
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वा कर्माश्रितं फलम् / अविद्वानपि कुर्वोत कर्माप्नोत्यचिरात् पदम्
ដូច្នេះ ដោយខិតខំគ្រប់យ៉ាង លះបង់ផលដែលពឹងផ្អែកលើកម្ម ហើយទោះមិនជាបណ្ឌិតក៏ដោយ គួរធ្វើកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន; ដោយកម្មដែលគ្មានការចងចិត្ត គេឈានដល់ស្ថានដ៏អធិកឆាប់រហ័ស។
Verse 22
कर्मणा क्षीयते पापमैहिकं पौर्विकं तथा / मनः प्रसादमन्वेति ब्रह्म विज्ञायते ततः
ដោយអំពើធម៌ បាបត្រូវរលាយទាំងបាបក្នុងជីវិតនេះ និងបាបពីអតីតកាល។ បន្ទាប់មក ចិត្តបានស្ងប់សុខ ហើយពីនោះ ទើបដឹងប្រាហ្មន៍យ៉ាងពិត។
Verse 23
कर्मणा सहिताज्ज्ञानात् सम्यग् योगो ऽबिजायते / ज्ञानं च कर्मसहितं जायते दोषवर्जितम्
ពីចំណេះដឹងដែលភ្ជាប់ជាមួយកិច្ចការដែលមានវិន័យ យោគៈត្រឹមត្រូវកើតឡើង។ ហើយចំណេះដឹងផ្ទាល់ កាលណារួមជាមួយកម្ម ក៏កើតឡើងដោយគ្មានទោស និងសៅហ្មង។
Verse 24
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र तत्राश्रमे रतः / कर्माणीश्वरतुष्ट्यर्थं कुर्यान्नैष्कर्म्यमाप्नुयात्
ដូច្នេះ ដោយខិតខំគ្រប់យ៉ាង ស្ថិតក្នុងអាស្រាមរបស់ខ្លួន និងស្មោះត្រង់ចំពោះកាតព្វកិច្ចនានា គួរធ្វើកម្មទាំងឡាយ ដើម្បីបំពេញព្រះអម្ចាស់ឲ្យពេញព្រះហឫទ័យ; ដោយនេះ ទើបទទួលបាននៃស្កម្ម្យ (naiṣkarmya) គឺសភាពលើសកម្ម។
Verse 25
संप्राप्य परमं ज्ञानं नैष्कर्म्यं तत्प्रसादतः / एकाकी निर्ममः शान्तो जीवन्नेव विमुच्यते
បានឈានដល់ចំណេះដឹងអតិបរមា និងនៃស្កម្ម្យ (naiṣkarmya) ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ នោះមនុស្សក្លាយជាឯកាកីក្នុងការសមាធិខាងក្នុង គ្មានមមាញឹកក្នុងការកាន់កាប់ ស្ងប់សុខ ហើយបានរួចផុតទោះនៅរស់។
Verse 26
वीक्षते परमात्मानं परं ब्रह्म महेश्वरम् / नित्यानन्दं निराभासं तस्मिन्नेव लयं व्रजेत्
គួរមើលឃើញបរមាត្មា—ប្រាហ្មន៍អតិបរមា ព្រះមហេស្វរ—ជាសុខានន្តដ៏អស់កាល ជាអ្វីដែលលើសពីរូបរាងនិងការបង្ហាញទាំងឡាយ; ហើយក្នុងព្រះអង្គតែមួយ គួរចូលទៅក្នុងលយ (laya) ការរលាយសមាធិ។
Verse 27
तस्मात् सेवेत सततं कर्मयोगं प्रसन्नधीः / तृप्तये परमेशस्य तत् पदं याति शाश्वतम्
ដូច្នេះ ដោយចិត្តថ្លា ស្ងប់ស្ងាត់ គួរប្រតិបត្តិ កម្មយោគៈ ជានិច្ច ដើម្បីបំពេញព្រះបរមេឝ្វរៈ ហើយនឹងឈានដល់ស្ថានដ៏អនន្ត (ព្រះដ្ឋាន)។
Verse 28
एतद् वः सथितं सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् / न ह्येतत् समतिक्रम्य सिद्धिं विन्दति मानवः
នេះហើយ ជាធម្មវិន័យដ៏ឧត្តមទាំងមូល នៃចតុរាឝ្រមៈ ដែលបានបង្ហាញដល់អ្នកទាំងឡាយ។ មនុស្សមិនអាចទទួលបានសិទ្ធិ (សម្រេចធម៌) ដោយលំអៀងឬល تجاوزវា។
Frequently Asked Questions
Saṃnyāsa is authorized primarily by the rise of true knowledge (jñāna), realized discernment, and intense vairāgya; without dispassion, taking renunciation is said to lead to a fall.
It presents the normative expectation for a twice-born householder—proper marriage, prescribed sacrifices, and progeny—yet permits renunciation when overpowering dispassion makes household life untenable, even if customary sacrifices are incomplete.
Brahmārpaṇa is the inner offering in which the agent, action, and oblation are contemplated as Brahman; one acts without doership and offers deeds (or their fruits) to the Supreme, making karma itself a means toward purification and liberation.
Ordained duty performed without attachment to results purifies sin, yields serenity, and supports Brahman-realization; action bound to desire and fruit-binding attachment produces bondage, whereas niṣkāma karma can be liberative.
It speaks of the Supreme Self as highest Brahman and also as Maheśvara/Parameśvara, reflecting the Purāṇa’s Samanvaya tendency—uniting Vedāntic Brahman-realization with Īśvara-devotion vocabulary.