Adhyaya 17
Bāṇa’s Śiva-bhakti and the Genealogy of Kaśyapa’s Descendants (Manvantara Lineages)
បន្តការពិពណ៌នាពិភពលោក និងវង្សត្រកូលក្នុងបូរវភាគ អធ្យាយនេះលើកឡើងពី បាណា កូនប្រុសបាលី ជាអសុរាដ៏ខ្លាំង ដែលមានភក្តីដ៏តឹងរឹងចំពោះ សង្ករៈ (សិវៈ) ប៉ុន្តែព្រមជាមួយការបង្ក្រាបឥន្ទ្រ និងទេវតា។ ទេវតាសុំជំនួយមហាទេវៈ ហើយព្រះអង្គលេងល្បែងដ៏អស្ចារ្យ ដុតទីក្រុងបាណាដោយព្រួញតែមួយ; បាណាចូលជ្រកកោនក្នុងរុទ្រ និងការគោរពលិង្គ បង្ហាញអធិបតេយ្យភាពសិវៈ និងអានុភាពការពាររបស់ភក្តី ទោះជាអសុរាក៏ដោយ។ បន្ទាប់មកមានបញ្ជីពូជពង្ស៖ កូនប្រុសដានុ (ដូចជា តារា សម្បរៈ), ពស់ និងសត្វហោះក្បាលច្រើនរបស់សុរសា, គន្ធរវៈរបស់អរិଷ្ដា, នាគរបស់កដ្រុ (ចាប់ពី អនន្ត), និងកូនស្រី៦នាក់របស់តាម្រា។ ក៏រៀបរាប់ពូជគោរបស់សុរាភិ និងការបង្កើតរុក្ខជាតិរបស់អិរា ព្រមទាំងដើមកំណើតយក្ស/រាក្សសរបស់ខសា។ វិនតា មានកូន គរុឌ និង អរុណា ជាគំរូតបស្យា៖ គរុឌជាវាហនៈវិṣṇុ និងអរុណាជាសារថីព្រះអាទិត្យដោយព្រះគុណរុទ្រ។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា ការស្តាប់រឿងទាំងនេះនៅចុងមន្វន្តរា បំផ្លាញបាប និងរំលឹកថា មុខងារទេវៈ (Devapraharaṇa) កើតឡើងវិញរាល់យುಗ ដើម្បីភ្ជាប់វង្សត្រកូលទៅនឹងប្រល័យ និងការស្ដារឡើងវិញ។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षोडशो ऽध्याय बलेः पुत्रशतं त्वासीन्महाबलपराक्रमम् / तेषां प्रधानो द्युतिमान् बाणो नाम महाबलः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីកូರ್ಮបុរាណ» ក្នុង «សត្សាហស្រី សំហិតា» ផ្នែកបុរ្វៈ បានពោលថា៖ បលិ មានកូនប្រុសមួយរយ នឹងកម្លាំង និងវីរភាពដ៏មហិមា។ ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកដ៏លេចធ្លោគឺ បាណៈ មានពន្លឺរុងរឿង និងអំណាចធំ។
Verse 2
सो ऽतीव शङ्करे भक्तो राजा राज्यमपालयत् / त्रैलोक्यं वशमानीय बाधयामास वासवम्
ស្តេចនោះ មានសទ្ធាខ្លាំងចំពោះ សង្គរៈ (ព្រះសិវៈ) ហើយគ្រប់គ្រងរាជ្យ។ ដោយនាំត្រៃលោក្យមកក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួន គាត់បានបង្កទុក្ខលំបាកដល់ វាសវៈ (ឥន្ទ្រ)។
Verse 3
ततः शक्रादयो देवा गत्वोचुः कृत्तिवाससम् / त्वदीयो बाधते ह्यस्मान् बाणो नाम महासुरः
បន្ទាប់មក សក្រនិងទេវតាផ្សេងៗ បានទៅរក ក្រឹត្តិវាសៈ (ព្រះសិវៈ) ហើយទូលថា៖ «អសុរៈដ៏មហិមា ឈ្មោះ បាណៈ ដែលជាអ្នកស្ថិតក្រោមព្រះអង្គ នោះ កំពុងបង្កទុក្ខទោសដល់ពួកយើង»។
Verse 4
व्याहृतो दैवदैः सर्वैर्देवदेवो महेश्वरः / ददाह बाणस्य पुरं शरेणैकेन लीलया
ព្រះមហេស្វរៈ មហាទេវៈ ព្រះនៃទេវតាទាំងឡាយ ត្រូវបានទេវតាទាំងអស់អញ្ជើញហៅ។ ព្រះអង្គបានដុតក្រុងរបស់ បាណៈ ដោយព្រួញតែមួយ ដោយលីឡា ដូចជាការលេង។
Verse 5
दह्यमाने पुरे तस्मिन् बाणो रुद्रं त्रिशूलिनम् / ययौ शरणमीशानं गोपतिं नीललोहितम्
នៅពេលទីក្រុងនោះកំពុងឆេះដោយអណ្តាតភ្លើង បាណៈបានទៅសុំជ្រកកោនព្រះរុទ្រា ព្រះអីសានៈអ្នកកាន់ត្រីសូល ជាគោបតិ អ្នកអភិរក្សសត្វលោក ព្រះនីលលោហិតៈពណ៌ខៀវនិងក្រហម។
Verse 6
मूर्धन्याधाय तल्लिङ्गं शांभवं भीतवर्जितः / निर्गत्य तु पुरात् तस्मात् तुष्टाव परमेश्वरम्
គាត់បានដាក់លិង្គសាំភវៈនោះលើក្បាល ដោយគ្មានភ័យខ្លាច ហើយចេញពីទីក្រុងនោះទៅ សរសើរព្រះបរមេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ។
Verse 7
संस्तुतो भगवानीशः शङ्करो नीललोहितः / गाणपत्येन बाणं तं योजयामास भावतः
ព្រះអម្ចាស់អីសៈ ព្រះសង្ករៈ នីលលោហិតៈ បានទទួលការសរសើរនោះ ហើយដោយចិត្តស្មោះ បានភ្ជាប់ព្រួញនោះឲ្យមានអំណាចគាណបត្យៈ គឺកម្លាំងព្រះគណេស។
Verse 8
अथाभवन् दनोः पुत्रास्ताराद्या ह्यतिभीषणाः / तारस्तथा शम्बरश्च कपिलः शङ्करस्तथा / स्वर्भानुर्वृषपर्वा च प्राधान्येन प्रकीर्तिताः
បន្ទាប់មក ដានុមានកូនប្រុសដ៏គួរភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពី តារា ជាដើម។ ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកសំខាន់ៗត្រូវបានប្រកាសថា តារា សម្បរៈ កបិលៈ សង្ករៈ ស្វರ್ಭានុ និង វೃಷបර්វន។
Verse 9
सुरसायाः सहस्त्रं तु सर्पाणामभवद् द्विजाः / अनेकशिरसां तद्वत् खेचराणां महात्मनाम्
ឱ ព្រះទ្វិជៈអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ពីសុរសា បានកើតពស់មួយពាន់; ដូចគ្នានោះដែរ នាងក៏ជាមាតានៃសត្វអាកាសដ៏មានព្រលឹងធំ ដែលមានក្បាលជាច្រើន។
Verse 10
अरिष्टा जनयामास गन्धर्वाणां सहस्त्रकम् / अनन्ताद्या महानागाः काद्रवेयाः प्रकीर्तिताः
អរិଷ្ដា បានបង្កើតកំណើតគន្ធರ್ವា មួយពាន់; ហើយនាគមហា—ចាប់ពី អនន្ត—ត្រូវបានសរសើរថា ជាពូជពង្សរបស់ កទ្រុ។
Verse 11
ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः / शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवाङ्गृध्रिकां शुचिम्
ឱ ព្រះទ្វិជជនដ៏ប្រសើរ, តាម្រា បានបង្កើតកំណើតកូនស្រីប្រាំមួយ—សុគី, ស្យេនី, ភាសី, សុគ្រីវា, អាង្គ្រឹធ្រិកា និង សុចិ។
Verse 12
गास्तथा जनयामास सुरभिर्महिषीस्तथा / इरा वृक्षलतावल्लीस्तृणजातीश्च सर्वशः
ដូចគ្នានេះ សុរភី បានបង្កើតកំណើតគោទាំងឡាយ និងគោ-ក្របីផងដែរ; ហើយ អិរា បានបង្កើតដើមឈើ វល្លិ លតា និងស្មៅគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់។
Verse 13
खसा वै यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा / रक्षोगणं क्रोधवशा जनयामास सत्तमाः
ខសា ពិតប្រាកដ បានបង្កើតកំណើតយក្ស និងរាក្សស ព្រមទាំងមុនី និងអប្សរា; ហើយពេលត្រូវកំហឹងគ្រប់គ្រង នាងបានបង្កើតកងរាក្សសជាច្រើន—ឱ បុណ្យវន្តដ៏ប្រសើរ។
Verse 14
विनतायाश्च पुत्रौ द्वौ प्रख्यातौ गरुडारुणौ / तयोश्च गरुडो धीमान् तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / प्रसादाच्छूनिलः प्राप्तो वाहनत्वं हरेः स्वयम्
វិនតា មានកូនប្រុសល្បីពីររូប—គរុឌ និង អរុណ។ ក្នុងចំណោមទាំងពីរ គរុឌដ៏ប្រាជ្ញា បានធ្វើតបស្យាដ៏លំបាកខ្លាំង; ដោយព្រះគុណ បានទទួលស្ថានភាពជាវាហនៈរបស់ ហរិ ដោយខ្លួនឯង។
Verse 15
आराध्य तपसा रुद्रं मह्देवं तथारुणः / सारथ्ये कल्पितः पूर्वं प्रीतेनार्कस्य शंभुना
ដោយបានបូជាព្រះរុទ្រា ព្រះមហាទេវៈ ដោយតបស្យា អរុណៈ ត្រូវបានព្រះសម្ភូ ដែលពេញព្រះហឫទ័យចំពោះព្រះអរកៈ តែងតាំងជាសារថីរបស់ព្រះអាទិត្យតាំងពីបុរាណ។
Verse 16
एते कश्यपदायादाः कीर्तिताः स्थाणुजङ्गमाः / वैवस्वते ऽन्ते ह्यस्मिञ्छृण्वतां पापनाशनाः
ដូច្នេះ បានរៀបរាប់រួចហើយ អំពីពូជពង្សកស្យបៈ ទាំងពួកអចល និងចល។ ពិតប្រាកដ នៅចុងវៃវស្វតមន្វន្តរ ការស្តាប់រឿងនេះ ជាអ្នកបំផ្លាញបាបសម្រាប់អ្នកស្តាប់។
Verse 17
सप्तविंशत् सुताः प्रोक्ताः सोमपत्न्यश्च सुव्रताः / अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश
កូនស្រីម្ភៃប្រាំពីរ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាភរិយាសុវ្រតា របស់ព្រះសោមៈ (ព្រះចន្ទ)។ ហើយនៅទីនេះ កូនចៅដប់ប្រាំមួយ ត្រូវបានប្រកាសថា កើតពីភរិយានៃអរិଷ្ដនេមិ។
Verse 18
बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्त्रो विद्युतः स्मृताः / तद्वदङ्गिरसः पुत्रा ऋषयो ब्रह्मसत्कृताः
ចំពោះព្រះឥសីបហុបុត្រៈ អ្នកប្រាជ្ញ មានបួននាក់ ត្រូវបានចងចាំថា ជាវិទ្យុតៈ។ ដូចគ្នានេះ កូនប្រុសរបស់អង្គិរៈ ក្លាយជាឥសី ត្រូវបានព្រះព្រហ្មា គោរពសរសើរ។
Verse 19
कुशाश्वस्य तु देवर्षेर्देवप्रहरणाः सुताः / एते युगसहस्त्रान्ते जायन्ते पुनरेव हि / मन्वन्तरेषु नियतं तुल्यैः कार्यैः स्वनामभिः
ចំពោះទេវឥសី គុសាស្វៈ កូនប្រុសដែលហៅថា «ទេវប្រហរណៈ» បានកើត។ ពិតប្រាកដ នៅចុងពាន់យុគៈ ពួកគេកើតឡើងវិញ; ហើយក្នុងមន្វន្តរាទាំងឡាយ ពួកគេអនុវត្តកិច្ចការស្រដៀងគ្នា ដោយមាននាមដដែលជានិច្ច។
Frequently Asked Questions
The narrative holds both together: Śiva’s arrow demonstrates sovereign corrective power, while Bāṇa’s refuge, liṅga-devotion, and praise show that sincere bhakti can secure protection and reorientation even amid consequences.
It situates all moving and unmoving beings within a manvantara framework, showing cosmic order as lineage-based and role-based, where tapas and grace determine offices (e.g., Garuḍa as Viṣṇu’s vāhana; Aruṇa as Sūrya’s charioteer) and where certain functionaries recur across yuga cycles.