Adhyaya 16
Citraketu’s Detachment, Nārada’s Mantra, and the Darśana of Anantadeva
បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ទុក្ខសោករបស់ចិត្រកេតុចំពោះកូនប្រុសស្លាប់ ជំពូកនេះបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងតាមរាងកាយគ្រាន់តែបណ្តោះអាសន្ន ខណៈជីវៈអស់កល្បជានិច្ច។ នារទមុនីដោយអំណាចយោគ នាំកូនដែលបានចាកទៅឲ្យបង្ហាញខ្លួនខ្លីៗ ហើយកូននោះនិយាយសច្ចៈវេដាន្តៈ ការផ្លាស់កំណើតតាមកម្ម ភាពមិនថេរនៃសម្ព័ន្ធសង្គម និងកំហុសនៃការចាត់ទុក “ម្តាយ-ឪពុក” ជាទំនាក់ទំនងអស់កល្ប ដើម្បីកាត់បំបាត់ការយំសោក។ ភរិយារួមដែលបានពុលកូន សោកស្តាយ និងធ្វើបាបសងនៅទន្លេយមុនា។ ចិត្រកេតុបានភ្ញាក់ដឹងដោយអង្គិរា និងនារទ ចេញពី “អណ្តូងងងឹត” នៃការចងភ្ជាប់គ្រួសារ ហើយទទួលមន្តវៃಷ്ണវ សរសើរ ចតុរវ្យូហៈ (វាសុទេវ សង្គර්សណ ប្រទ្យុម្ន អនិរុទ្ធ)។ បន្ទាប់ពីជបៈមួយសប្តាហ៍ គាត់ទទួលអធិបតេយ្យវិទ្យាធរ ជាផលបណ្តោះអាសន្ន ហើយឆាប់បានសេចក្តីជ្រកកោន និងទស្សនៈផ្ទាល់អនន្តទេវ (សេស)។ ដោយព្រេមា គាត់ថ្វាយព្រះវាចាប្រសើរ លើកតម្កើងភាគវតធម្ម លើសសាសនាដែលកើតពីការច嫉។ អនន្តទេវបញ្ជាក់ការយល់ដឹង បង្រៀនអំពីភាពលើសលោករបស់ព្រះ និងការចងក្រងជីវៈដោយការយល់ច្រឡំ ហើយធានាព្រះសិទ្ធិចុងក្រោយ សម្រាប់ដំណើរបន្ត។
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच अथ देवऋषी राजन् सम्परेतं नृपात्मजम् । दर्शयित्वेति होवाच ज्ञातीनामनुशोचताम् ॥ १ ॥
ព្រះឝុកទេវ គោស្វាមី មានព្រះបន្ទូលថា៖ បពិត្រមហារាជ បរីក្ឞិត ដោយអំណាចឫទ្ធិរបស់លោក ព្រះនារទមុនី បាននាំបុត្រដែលស្លាប់នោះ មកបង្ហាញដល់ញាតិមិត្តដែលកំពុងតែសោកសៅ ហើយមានព្រះបន្ទូលដូចតទៅ។
Verse 2
श्रीनारद उवाच जीवात्मन् पश्य भद्रं ते मातरं पितरं च ते । सुहृदो बान्धवास्तप्ता: शुचा त्वत्कृतया भृशम् ॥ २ ॥
ព្រះនារទមុនី មានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ជីវাত্মាអើយ សូមសិរីសួស្តីកើតមានដល់អ្នក។ ចូរមើលមាតាបិតារបស់អ្នកចុះ។ មិត្តភក្តិ និងញាតិសន្តានរបស់អ្នកទាំងអស់ កំពុងតែរំជួលចិត្តដោយសេចក្តីទុក្ខសោក ដោយសារតែការលាចាកលោករបស់អ្នក។
Verse 3
कलेवरं स्वमाविश्य शेषमायु: सुहृद्वृत: । भुङ्क्ष्व भोगान् पितृप्रत्तानधितिष्ठ नृपासनम् ॥ ३ ॥
ដោយសារអ្នកបានស្លាប់មុនអាយុ ដូច្នេះអាយុសង្ខាររបស់អ្នកនៅសល់នៅឡើយ។ ហេតុនេះ ចូរអ្នកចូលទៅក្នុងរាងកាយរបស់អ្នកវិញ ហើយសោយសុខនឹងជីវិតដែលនៅសល់ ដោយមានមិត្តភក្តិ និងញាតិសន្តាននៅ ជុំវិញចុះ។ ចូរទទួលយកราชបល្ល័ង្ក និងសម្បត្តិទ្រព្យទាំងឡាយដែលបិតារបស់អ្នកបានផ្តល់ឱ្យ។
Verse 4
जीव उवाच कस्मिञ्जन्मन्यमी मह्यं पितरो मातरोऽभवन् । कर्मभिर्भ्राम्यमाणस्य देवतिर्यङ्नृयोनिषु ॥ ४ ॥
វិញ្ញាណនោះបានតបថា៖ យោងទៅតាមផលនៃកម្មរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំដែលជាសត្វលោក តែងតែផ្លាស់ប្តូរពីរាងកាយមួយទៅរាងកាយមួយ ជួនកាលទៅកើតជាទេવតា ជួនកាលជាសត្វតិរច្ឆាន និងជួនកាលជាមនុស្ស។ ដូច្នេះ តើក្នុងជាតិណាមួយដែលអ្នកទាំងពីរនេះជាមាតាបិតារបស់ខ្ញុំ? តាមពិតទៅ គ្មាននរណាម្នាក់ជាមាតាបិតារបស់ខ្ញុំឡើយ។
Verse 5
बन्धुज्ञात्यरिमध्यस्थमित्रोदासीनविद्विष: । सर्व एव हि सर्वेषां भवन्ति क्रमशो मिथ: ॥ ५ ॥
នៅក្នុង ලောကធាតុនេះ យូរៗទៅ មនុស្សទាំងអស់ក្លាយជាមិត្ត ញាតិសន្តាន សត្រូវ អ្នកសម្របសម្រួល និងជាអ្នកព្រងើយកន្តើយចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ គ្មាននរណាម្នាក់ជាប់ ബന്ധជាអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ។
Verse 6
यथा वस्तूनि पण्यानि हेमादीनि ततस्तत: । पर्यटन्ति नरेष्वेवं जीवो योनिषु कर्तृषु ॥ ६ ॥
ដូចមាស និងទំនិញផ្សេងៗ ត្រូវបានផ្ទេរពីទីកន្លែងមួយទៅមួយតាមលំដាប់នៃការទិញលក់ ដូច្នោះដែរ ជីវៈដោយអំណាចផលកម្មរបស់ខ្លួន ត្រាច់ចរទូទាំងលោក ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងរាងកាយនានានៅក្នុងយោនីផ្សេងៗ ដោយឪពុកដែលប្តូរទៅៗ។
Verse 7
नित्यस्यार्थस्य सम्बन्धो ह्यनित्यो दृश्यते नृषु । यावद्यस्य हि सम्बन्धो ममत्वं तावदेव हि ॥ ७ ॥
ទំនាក់ទំនងរបស់ជីវៈដែលជានិរន្តរ៍ ជាមួយអ្វីដែលមិនថេរ ត្រូវបានឃើញក្នុងមនុស្ស។ ដរាបណាទំនាក់ទំនងនៅមាន ដរាបនោះមានអារម្មណ៍ថា «របស់ខ្ញុំ»; ពេលទំនាក់ទំនងផុតទៅ មមតាក៏ផុតទៅដែរ។
Verse 8
एवं योनिगतो जीव: स नित्यो निरहङ्कृत: । यावद्यत्रोपलभ्येत तावत्स्वत्वं हि तस्य तत् ॥ ८ ॥
ដូច្នេះ ជីវៈដែលចូលទៅក្នុងយោនីនានា គឺជានិរន្តរ៍ និងតាមពិតគ្មានអហង្គារ។ ដរាបណាវាត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងរាងកាយណា វាក៏យល់ថារាងកាយនោះ «របស់ខ្ញុំ»; ពេលរាងកាយផុតបាត់ ទំនាក់ទំនងក៏ចប់។ ដូច្នេះ មិនគួរជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្តីរីករាយ និងទុក្ខសោកក្លែងក្លាយឡើយ។
Verse 9
एष नित्योऽव्यय: सूक्ष्म एष सर्वाश्रय: स्वदृक् । आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभु: ॥ ९ ॥
ជីវៈនេះជានិរន្តរ៍ មិនរលាយ ស្ដើងល្អិត ជាទីពឹងរបស់រាងកាយទាំងឡាយ និងជាអ្នកឃើញដោយខ្លួនឯង។ ទោះយ៉ាងណា ព្រោះតូចល្អិតណាស់ វាងាយត្រូវមាយារខាងក្រៅបំភាន់ ហើយបង្កើតរាងកាយនានាសម្រាប់ខ្លួនតាមបំណង។
Verse 10
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । एक: सर्वधियां द्रष्टा कर्तृणां गुणदोषयो: ॥ १० ॥
សម្រាប់ជីវៈនេះ គ្មាននរណាជាទីស្រឡាញ់ ឬជាទីមិនស្រឡាញ់ទេ ហើយមិនមានការបែងចែកថា «ខ្លួន» ឬ «អ្នកដទៃ»។ វាជាអង្គតែមួយ ជាអ្នកឃើញ និងជាសាក្សីតែប៉ុណ្ណោះ ចំពោះគុណ និងទោសរបស់អ្នកប្រព្រឹត្ត។
Verse 11
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् । उदासीनवदासीन: परावरदृगीश्वर: ॥ ११ ॥
ព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតមិនទទួលយកនូវគុណសម្បត្តិ កំហុស ឬផលនៃអំពើឡើយ។ ទ្រង់គង់នៅជាកណ្តាល និងជាសាក្សីនៃហេតុនិងផល។
Verse 12
श्रीबादरायणिरुवाच इत्युदीर्य गतो जीवो ज्ञातयस्तस्य ते तदा । विस्मिता मुमुचु: शोकं छित्त्वात्मस्नेहशृङ्खलाम् ॥ १२ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី មានបន្ទូលថា៖ នៅពេលដែលព្រលឹងនោះបាននិយាយយ៉ាងនេះហើយចាកចេញទៅ ចិត្រកេតុ និងសាច់ញាតិមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ពួកគេបានកាត់ផ្តាច់ចំណងនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយលះបង់សេចក្តីសោកសៅ។
Verse 13
निर्हृत्य ज्ञातयो ज्ञातेर्देहं कृत्वोचिता: क्रिया: । तत्यजुर्दुस्त्यजं स्नेहं शोकमोहभयार्तिदम् ॥ १३ ॥
បន្ទាប់ពីសាច់ញាតិបានបំពេញកាតព្វកិច្ចបុណ្យសពរួចរាល់ហើយ ពួកគេបានលះបង់នូវសេចក្តីស្រឡាញ់ដែលនាំឱ្យមានការបំភាន់ សេចក្តីសោកសៅ ការភ័យខ្លាច និងការឈឺចាប់។
Verse 14
बालघ्न्यो व्रीडितास्तत्र बालहत्याहतप्रभा: । बालहत्याव्रतं चेरुर्ब्राह्मणैर्यन्निरूपितम् । यमुनायां महाराज स्मरन्त्यो द्विजभाषितम् ॥ १४ ॥
មហេសីដែលបានសម្លាប់កុមារនោះមានការខ្មាស់អៀនយ៉ាងខ្លាំង ហើយបាត់បង់នូវរស្មីនៃរាងកាយ។ ដោយធ្វើតាមការណែនាំរបស់ព្រាហ្មណ៍ ពួកគេបានទៅមាត់ទន្លេ យមុនា ដើម្បីលាងបាប។
Verse 15
स इत्थं प्रतिबुद्धात्मा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभि: । गृहान्धकूपान्निष्क्रान्त: सर:पङ्कादिव द्विप: ॥ १५ ॥
ដោយបានត្រាស់ដឹងតាមរយៈការណែនាំរបស់ព្រាហ្មណ៍ ព្រះបាទចិត្រកេតុ បានចេញពីអណ្តូងងងឹតនៃជីវិតគ្រួសារ ដូចជាដំរីដែលរើខ្លួនចេញពីភក់។
Verse 16
कालिन्द्यां विधिवत् स्नात्वा कृतपुण्यजलक्रिय: । मौनेन संयतप्राणो ब्रह्मपुत्राववन्दत ॥ १६ ॥
ព្រះរាជាបានងូតទឹកនៅទន្លេកាលិន្ទី (យមុនា) តាមពិធីវិធី ហើយបានបូជាទឹកតර්បណៈដល់បុព្វបុរស និងទេវតាទាំងឡាយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គរក្សាមោន គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងចិត្ត ហើយកោតគោរពបុត្រព្រះព្រហ្ម គឺ អង្គិរា និង នារទ។
Verse 17
अथ तस्मै प्रपन्नाय भक्ताय प्रयतात्मने । भगवान्नारद: प्रीतो विद्यामेतामुवाच ह ॥ १७ ॥
បន្ទាប់មក ដោយពេញព្រះហឫទ័យចំពោះចិត្រកេតុ ដែលជាអ្នកភក្តិបានសម្របខ្លួន និងសurrender ចំពោះព្រះ, ព្រះនារទ (ភគវាន) បានបង្រៀនវិទ្យាដ៏លើសលោកនេះដល់គាត់។
Verse 18
ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये ॥ १९ ॥
ឱំ សូមនមស្ការដល់ព្រះភគវាន វាសុទេវៈ ខ្ញុំសមាធិលើព្រះអង្គ។ សូមនមស្ការដល់ ព្រទ្យុម្នៈ អនិរុទ្ធ និង សង្គកර්ෂណៈផងដែរ។ សូមក្រាបបង្គំដល់ព្រះអង្គ អ្នកជាវិជ្ជានបរិសុទ្ធតែមួយ ជារូបនៃអានន្ទដ៏អតិបរមា អ្នកសុខសាន្តក្នុងព្រះអង្គឯង ស្ងប់ស្ងាត់ និងលើសពីទស្សនៈទ្វេភាគ។
Verse 19
ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये ॥ १९ ॥
ឱំ សូមនមស្ការដល់ព្រះភគវាន វាសុទេវៈ ខ្ញុំសមាធិលើព្រះអង្គ។ សូមនមស្ការដល់ ព្រទ្យុម្នៈ អនិរុទ្ធ និង សង្គកර්ෂណៈផងដែរ។ សូមក្រាបបង្គំដល់ព្រះអង្គ អ្នកជាវិជ្ជានបរិសុទ្ធតែមួយ ជារូបនៃអានន្ទដ៏អតិបរមា អ្នកសុខសាន្តក្នុងព្រះអង្គឯង ស្ងប់ស្ងាត់ និងលើសពីទស្សនៈទ្វេភាគ។
Verse 20
आत्मानन्दानुभूत्यैव न्यस्तशक्त्यूर्मये नम: । हृषीकेशाय महते नमस्तेऽनन्तमूर्तये ॥ २० ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! ដោយការស្គាល់អានន្ទក្នុងព្រះអង្គឯង ព្រះអង្គលើសពីរលកនៃធម្មជាតិវត្ថុ; សូមក្រាបបង្គំដល់ព្រះអង្គ។ ឱ ហ្រឹសីកេឝៈ អធិបតីនៃអារម្មណ៍ អ្នកមហាធំ! សូមក្រាបបង្គំដល់ព្រះអង្គ អ្នកមានរូបអនន្ត។
Verse 21
वचस्युपरतेऽप्राप्य य एको मनसा सह । अनामरूपश्चिन्मात्र: सोऽव्यान्न: सदसत्पर: ॥ २१ ॥
ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម ដែលពាក្យ និងចិត្តមិនអាចឈានដល់ បានលើសនាម និងរូប ជាចិត្តវិញ្ញាណសុទ្ធ និងលើសសត‑អសត សូមព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យការពារយើង។
Verse 22
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते । मृण्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नम: ॥ २२ ॥
លោកនេះកើតពីព្រះព្រហ្មន៍ដ៏អធិឧត្តម ស្ថិតនៅក្នុងព្រះองค์ ហើយលាយទៅក្នុងព្រះองค์វិញ ដូចភាជន៍ដីកើតពីដីហើយត្រឡប់ទៅជាដី។ សូមនមស្ការព្រះព្រហ្មន៍នោះ។
Verse 23
यन्न स्पृशन्ति न विदुर्मनोबुद्धीन्द्रियासव: । अन्तर्बहिश्च विततं व्योमवत्तन्नतोऽस्म्यहम् ॥ २३ ॥
ព្រះองค์ពាសពេញទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅ ដូចមេឃ ប៉ុន្តែចិត្ត បញ្ញា អង្គប្រសាទ និងកម្លាំងជីវិត មិនអាចប៉ះពាល់ ឬដឹងព្រះองค์បានទេ។ ខ្ញុំសូមនមស្ការព្រះองค์។
Verse 24
देहेन्द्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशविद्धा: प्रचरन्ति कर्मसु । नैवान्यदा लौहमिवाप्रतप्तं स्थानेषु तद् द्रष्ट्रपदेशमेति ॥ २४ ॥
ដូចដែកដែលក្លាយជាអាចដុតបាន ពេលក្រហមក្តៅដោយសារភ្លើង ដូច្នោះដែរ រាងកាយ អង្គប្រសាទ ពលជីវិត ចិត្ត និងបញ្ញា ដែលជាវត្ថុសុទ្ធៗ អាចដំណើរការកម្មបាន តែពេលទទួលភាគល្អិតនៃចិត្តដឹងពីព្រះអម្ចាស់; បើគ្មានព្រះគុណ វាមិនដំណើរការទេ។
Verse 25
ॐ नमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय महाविभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढनिकर करकमलकुड्मलोपलालितचरणारविन्दयुगल परमपरमेष्ठिन्नमस्ते ॥ २५ ॥
ឱម សូមនមស្ការព្រះភគវាន មហាបុរសដ៏អស្ចារ្យ អធិបតីនៃមហាវិភូតិទាំងអស់។ ព្រះបាទផ្កាឈូកទាំងពីររបស់ព្រះองค์ តែងតែត្រូវបានបម្រើ និងម៉ាស្សា ដោយក្រុមសាត្វតភក្តដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដោយដៃដូចកុដ្មលផ្កាឈូក។ ព្រះองค์ជាព្រះអធិឧត្តមបំផុត សូមខ្ញុំគោរពបូជា។
Verse 26
श्रीशुक उवाच भक्तायैतां प्रपन्नाय विद्यामादिश्य नारद: । ययावङ्गिरसा साकं धाम स्वायम्भुवं प्रभो ॥ २६ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា—ដោយសារចិត្រកេតុជាភក្តៈដែលចុះចូលសព្វគ្រប់ នារ៉ដមុនីបានបង្រៀនវិទ្យា/ព្រះមន្ត្រនេះយ៉ាងពេញលេញ។ ឱ ពារីក្សិត! បន្ទាប់មក នារ៉ដជាមួយមហាឥសី អង្គិរា បានទៅកាន់ស្វាយម្ភូវធាម គឺព្រហ្មលោក។
Verse 27
चित्रकेतुस्तु तां विद्यां यथा नारदभाषिताम् । धारयामास सप्ताहमब्भक्ष: सुसमाहित: ॥ २७ ॥
ចិត្រកេតុបានកាន់ទុកវិទ្យានោះតាមដែលនារ៉ដបានបង្រៀន ដោយអត់អាហារ ហើយផឹកតែទឹកប៉ុណ្ណោះ; អស់រយៈពេលមួយសប្តាហ៍ គាត់បានសូត្រមន្តជាបន្តបន្ទាប់ដោយសមាធិយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 28
तत: स सप्तरात्रान्ते विद्यया धार्यमाणया । विद्याधराधिपत्यं च लेभेऽप्रतिहतं नृप ॥ २८ ॥
ឱ ព្រះបាទពារីក្សិត! បន្ទាប់ពីប្រាំពីរយប់ ដោយអานุភាពនៃវិទ្យាដែលគាត់បានកាន់ទុកជាបន្តបន្ទាប់ ចិត្រកេតុបានទទួលអធិបតីភាពលើលោកវិទ្យាធរ ដោយគ្មានអ្វីរារាំង។
Verse 29
तत: कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगति: । जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
បន្ទាប់មក ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានថ្ងៃ ដោយអานุភាពនៃវិទ្យានោះ ចិត្តរបស់គាត់កាន់តែភ្លឺច្បាស់ ហើយគាត់បានទៅដល់ជម្រកនៅជិតព្រះបាទព្រះសេស (អនន្តទេវ) ដែលជាទេវលើទេវ។
Verse 30
मृणालगौरं शितिवाससं स्फुरत्- किरीटकेयूरकटित्रकङ्कणम् । प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनं वृतं ददर्श सिद्धेश्वरमण्डलै: प्रभुम् ॥ ३० ॥
ពេលទៅដល់ជម្រករបស់ព្រះសេស ចិត្រកេតុបានឃើញព្រះអម្ចាស់—ស trắng ដូចសរសៃមૃណាលនៃផ្កាឈូក ពាក់ព្រះវស្ត្រពណ៌ខៀវស្រាល តុបតែងដោយមកុដ ខ្សែដៃ ខ្សែក្រវាត់ និងកងដៃដែលភ្លឺរលោង។ ព្រះមុខញញឹមប្រសন্ন ព្រះនេត្រពណ៌ក្រហមស្រាល ហើយព្រះអង្គត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសិទ្ធៈដ៏ឧត្តម ដូចជា សនត្កុមារ។
Verse 31
तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिष: स्वस्थामलान्त:करणोऽभ्ययान्मुनि: । प्रवृद्धभक्त्या प्रणयाश्रुलोचन: प्रहृष्टरोमानमदादिपुरुषम् ॥ ३१ ॥
ពេលដែលមហារាជ ចិត្រកេតុ បានឃើញព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តមភាគវត់ ភ្លាមៗ ការបំពុលវត្ថុទាំងអស់ត្រូវបានលាងចោល ហើយគាត់បានស្ថិតនៅក្នុងស្មារតីក្រឹស្ណដើមរបស់ខ្លួន ដោយបរិសុទ្ធពេញលេញ។ គាត់ស្ងៀមស្ងាត់ និងមានភាពធ្ងន់ធ្ងរ; ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ទឹកភ្នែកហូរ និងរោមឈរ។ ដោយភក្តី និងស្នេហាខ្លាំង គាត់បានក្រាបបង្គំសម្តែងការគោរពចំពោះអាទិបុរស ព្រះបុគ្គលដើមនៃព្រះជាម្ចាស់។
Verse 32
स उत्तमश्लोकपदाब्जविष्टरं प्रेमाश्रुलेशैरुपमेहयन्मुहु: । प्रेमोपरुद्धाखिलवर्णनिर्गमो नैवाशकत्तं प्रसमीडितुं चिरम् ॥ ३२ ॥
ដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ចិត្រកេតុបានធ្វើឲ្យសើមម្តងហើយម្តងទៀតនូវទីសម្រាកនៃផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់ព្រះអម្ចាស់—ព្រះអុត្តមស្លោក។ ព្រោះសំឡេងរបស់គាត់ត្រូវបានស្ទះដោយភាពរំភើបនៃព្រេមា អស់រយៈពេលយូរ គាត់មិនអាចបញ្ចេញអក្សរណាមួយដើម្បីថ្វាយស្តុតិដ៏សមរម្យបានឡើយ។
Verse 33
तत: समाधाय मनो मनीषया बभाष एतत्प्रतिलब्धवागसौ । नियम्य सर्वेन्द्रियबाह्यवर्तनं जगद्गुरुं सात्वतशास्त्रविग्रहम् ॥ ३३ ॥
បន្ទាប់មក ដោយប្រើប្រាជ្ញាឲ្យចិត្តស្ងប់ និងទប់ស្កាត់អារម្មណ៍ពីការចូលរួមក្នុងរឿងខាងក្រៅ គាត់បានទទួលពាក្យសមរម្យវិញ។ ដូច្នេះ គាត់បានចាប់ផ្តើមថ្វាយព្រះវន្ទនាចំពោះព្រះអម្ចាស់ ដែលជាគ្រូវិញ្ញាណនៃសកលលោក និងជារូបកាយនៃសាស្ត្រសាត្វតៈ។
Verse 34
चित्रकेतुरुवाच अजित जित: सममतिभि: साधुभिर्भवान् जितात्मभिर्भवता । विजितास्तेऽपि च भजता- मकामात्मनां य आत्मदोऽतिकरुण: ॥ ३४ ॥
ចិត្រកេតុបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអជិតៈ! ទោះបីជាគ្មាននរណាអាចឈ្នះព្រះអង្គបានក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គត្រូវបានឈ្នះដោយសាធុភក្តាដែលមានទស្សនៈស្មើ និងគ្រប់គ្រងចិត្តនិងអារម្មណ៍។ ព្រោះព្រះអង្គមានមេត្តាករុណាដោយគ្មានហេតុចំពោះភក្តាដែលមិនប្រាថ្នាផលប្រយោជន៍វត្ថុ; ព្រះអង្គប្រទានព្រះអង្គឯងដល់ពួកគេ ដូច្នេះពួកគេអាចធ្វើឲ្យព្រះអង្គស្ថិតក្រោមអំណាចនៃព្រេមា-ភក្តី។»
Verse 35
तव विभव: खलु भगवन् जगदुदयस्थितिलयादीनि । विश्वसृजस्तेꣷशांशा स्तत्र मृषा स्पर्धन्ति पृथगभिमत्या ॥ ३५ ॥
ឱ ព្រះភគវាន! សកលលោកនេះ និងការកើតឡើង ការរក្សាទុក និងការលាយបាត់របស់វា សុទ្ធតែជាវិភវៈរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះប្រាម៉ា និងអ្នកបង្កើតផ្សេងៗទៀត ក៏គ្រាន់តែជាផ្នែកតូចនៃផ្នែករបស់ព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ; អំណាចបង្កើតដ៏មានកំណត់របស់ពួកគេ មិនធ្វើឲ្យពួកគេក្លាយជាព្រះអេស្វរៈឡើយ។ ការយល់ថាខ្លួនជាព្រះម្ចាស់ដាច់ដោយឡែក គឺជាកិត្តិយសក្លែងក្លាយ មិនមែនសេចក្តីពិតទេ។
Verse 36
परमाणुपरममहतो- स्त्वमाद्यन्तान्तरवर्ती त्रयविधुर: । आदावन्तेऽपि च सत्त्वानां यद् ध्रुवं तदेवान्तरालेऽपि ॥ ३६ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! ចាប់ពីអាតូមតូចបំផុតដល់ពិភពលោកធំធេង ព្រះองค์ស្ថិតនៅដើម កណ្ដាល និងចុងនៃសព្វវត្ថុ។ ទោះយ៉ាងណា ព្រះองค์ជានិរន្តរ៍ គ្មានដើមគ្មានចុង; ពេលគ្មានសೃષ્ટិ ព្រះองค์នៅជាថាមពលដើម។
Verse 37
क्षित्यादिभिरेष किलावृत: सप्तभिर्दशगुणोत्तरैरण्डकोश: । यत्र पतत्यणुकल्प: सहाण्डकोटिकोटिभिस्तदनन्त: ॥ ३७ ॥
ពិភពលោកនីមួយៗត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយស្រទាប់៧—ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ អាកាស មហត្តត្ត្វ និងអហង្គារ—ដែលស្រទាប់នីមួយធំជាងមុនដប់ដង។ ពិភពលោករាប់មិនអស់ចល័តក្នុងព្រះองค์ដូចអាតូម; ដូច្នេះព្រះองค์ហៅថា អនន្ត (មិនមានដែនកំណត់)។
Verse 38
विषयतृषो नरपशवो य उपासते विभूतीर्न परं त्वाम् । तेषामाशिष ईश तदनु विनश्यन्ति यथा राजकुलम् ॥ ३८ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! អ្នកដែលស្រេកឃ្លានកាមគុណ ដូចសត្វក្នុងរូបមនុស្ស បូជាទេវតានានា និងសិរីល្អតិចតួចរបស់ពួកគេ មិនបូជាព្រះองค์ទេ។ ពរដែលបានក៏រលាយទៅ ពេលសកលលោកវិនាស ដូចកិត្តិយសរាជវង្សពេលស្តេចអស់អំណាច។
Verse 39
कामधियस्त्वयि रचिता न परम रोहन्ति यथा करम्भबीजानि । ज्ञानात्मन्यगुणमये गुणगणतोऽस्य द्वन्द्वजालानि ॥ ३९ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! សូម្បីអ្នកដែលជាប់ចិត្តក្នុងកាមប្រាថ្នាវត្ថុ បើបូជាព្រះองค์—ប្រភពនៃប្រាជ្ញា និងលើសគុណ—ក៏មិនជាប់ក្នុងការកើតឡើងវិញទេ ដូចគ្រាប់ពូជដែលអាំងហើយមិនដុះ។ បណ្ដាញទ្វេភាវៈកើតពីគុណ ប៉ុន្តែរលាយដោយសង្គមវិញ្ញាណជាមួយព្រះองค์។
Verse 40
जितमजित तदा भवता यदाह भागवतं धर्ममनवद्यम् । निष्किञ्चना ये मुनय आत्मारामा यमुपासतेऽपवर्गाय ॥ ४० ॥
ឱព្រះអម្ចាស់មិនអាចឈ្នះបាន! ពេលព្រះองค์បានប្រកាស «ភាគវតធម្ម» ដ៏បរិសុទ្ធ នោះជាជ័យជំនះរបស់ព្រះองค์។ មុនីដែលគ្មានបំណងវត្ថុ និងសុខចិត្តក្នុងអាត្មា ដូចកុមារាទាំងឡាយ បូជាព្រះองค์ដើម្បីមោគ្ខ ដោយទទួលភាគវតធម្មជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះបាទផ្កាឈូក។
Verse 41
विषममतिर्न यत्र नृणां त्वमहमिति मम तवेति च यदन्यत्र । विषमधिया रचितो य: स ह्यविशुद्ध: क्षयिष्णुरधर्मबहुल: ॥ ४१ ॥
ធម៌ណាដែលមានគំនិតប្រឆាំងគ្នា “អ្នក-ខ្ញុំ” និង “របស់ខ្ញុំ-របស់អ្នក” នោះមិនបរិសុទ្ធទេ។ ផ្លូវដែលកើតពីរាជស-តមស គឺអស្ថិរនិងពេញដោយអធម៌; តែភាគវតធម៌ធ្វើឲ្យអ្នកភក្តិមានស្មារតីក្រឹષ્ણ ថា “យើងជារបស់ក្រឹષ્ણ ហើយក្រឹષ્ણជារបស់យើង”។
Verse 42
क: क्षेमो निजपरयो: कियान्वार्थ: स्वपरद्रुहा धर्मेण । स्वद्रोहात्तव कोप: परसम्पीडया च तथाधर्म: ॥ ४२ ॥
ធម៌ណាដែលបង្កើតអសూయា និងសេចក្តីស្អប់ចំពោះខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ នឹងផ្តល់សុខសាន្តដូចម្តេច? តើមានអ្វីជាមង្គល និងបានអ្វីពិត? ដោយធ្វើស្វដ្រូហ៍បង្កទុក្ខដល់ខ្លួន និងបង្កទុក្ខដល់អ្នកដទៃ មនុស្សនោះរំញោចព្រះកំហឹងរបស់ព្រះអង្គ ហើយប្រព្រឹត្តអធម៌។
Verse 43
न व्यभिचरति तवेक्षा यया ह्यभिहितो भागवतो धर्म: । स्थिरचरसत्त्वकदम्बे- ष्वपृथग्धियो यमुपासते त्वार्या: ॥ ४३ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់ ទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គមិនដែលវៀចចេញពីគោលដៅខ្ពស់បំផុតទេ; ដោយទស្សនៈនោះហើយ ភាគវតធម៌ត្រូវបានបង្រៀន។ អ្នកដែលមើលសត្វមានជីវិតទាំងចល និងអចលដោយស្មើគ្នា មិនចែកខ្ពស់ទាប គេហៅថា អារយៈ; អារយៈទាំងនោះបូជាព្រះអង្គ ព្រះបុគ្គលខ្ពស់បំផុត។
Verse 44
न हि भगवन्नघटितमिदं त्वद्दर्शनान्नृणामखिलपापक्षय: । यन्नाम सकृच्छ्रवणात् पुक्कशोऽपि विमुच्यते संसारात् ॥ ४४ ॥
ឱភគវាន ការដែលមនុស្សរលាយបាបទាំងអស់ដោយបានឃើញព្រះអង្គ មិនមែនអសંભវទេ។ សូម្បីតែស្តាប់ព្រះនាមបរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គម្តងតែប៉ុណ្ណោះ ក៏បុក្កស (ចណ្ឌាល) អាចរួចផុតពីសំសារ; ដូច្នេះដោយបានឃើញព្រះអង្គ តើនរណាមិនត្រូវបានបរិសុទ្ធ?
Verse 45
अथ भगवन् वयमधुना त्वदवलोकपरिमृष्टाशयमला: । सुरऋषिणा यत्कथितं तावकेन कथमन्यथा भवति ॥ ४५ ॥
ដូច្នេះ ឱភគវាន ឥឡូវនេះ ដោយបានឃើញព្រះអង្គ មលិនភាពក្នុងចិត្តរបស់យើងត្រូវបានលាងសម្អាត។ អ្វីដែលទេវឫសី នារ៉ដ បានទាយអំពីព្រះអង្គ នឹងក្លាយជាផ្សេងទៀតបានដូចម្តេច? មានន័យថា ដោយផលនៃការបណ្តុះបណ្តាលរបស់នារ៉ដ យើងបានទទួលទស្សនៈព្រះអង្គដោយផ្ទាល់។
Verse 46
विदितमनन्त समस्तं तव जगदात्मनो जनैरिहाचरितम् । विज्ञाप्यं परमगुरो: कियदिव सवितुरिव खद्योतै: ॥ ४६ ॥
ឱ ព្រះភគវានអនន្ត អាត្មានៃលោក! អំពើទាំងអស់ដែលសត្វលោកធ្វើក្នុងលោកនេះ ព្រះអង្គជ្រាបទាំងស្រុង។ ឱ គ្រូដ៏អធិគុណ នៅមុខព្រះអាទិត្យ ពន្លឺភ្លើងកន្ទុយភ្លើងអាចបង្ហាញអ្វីបាន? នៅចំពោះព្រះអង្គ ខ្ញុំមិនមានអ្វីត្រូវជម្រាបទេ។
Verse 47
नमस्तुभ्यं भगवते सकलजगत्स्थितिलयोदयेशाय । दुरवसितात्मगतये कुयोगिनां भिदा परमहंसाय ॥ ४७ ॥
សូមក្រាបនមស្ការ ព្រះភគវាន អធិព្រះនៃការកើតឡើង ការរក្សាទុក និងការលាយបាត់នៃសកលលោក។ អ្នកកុយោគីដែលមើលឃើញភាពបែកបាក់ មិនអាចយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពពិតក្នុងព្រះអង្គបានទេ។ ព្រះអង្គជាពរមហಂសៈ បរិសុទ្ធបំផុត និងពេញដោយឥស្សរិយៈទាំងប្រាំមួយ; ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំ។
Verse 48
यं वै श्वसन्तमनु विश्वसृज: श्वसन्ति यं चेकितानमनु चित्तय उच्चकन्ति । भूमण्डलं सर्षपायति यस्य मूर्ध्नि तस्मै नमो भगवतेऽस्तु सहस्रमूर्ध्ने ॥ ४८ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់! ដោយតាមដានដង្ហើមរបស់ព្រះអង្គ ព្រះព្រហ្មា ឥន្ទ្រា និងអ្នកគ្រប់គ្រងសកលលោកផ្សេងៗ ទើបចូលរួមក្នុងកិច្ចការរបស់ខ្លួន; ដោយតាមដានការយល់ដឹងរបស់ព្រះអង្គ ចិត្ត និងអង្គសញ្ញាទើបអាចយល់ឃើញ។ សកលលោកទាំងអស់ស្ថិតលើក្បាលរបស់ព្រះអង្គដូចគ្រាប់មូស្តាត; ខ្ញុំសូមក្រាបនមស្ការ ព្រះភគវានមានក្បាលរាប់ពាន់។
Verse 49
श्रीशुक उवाच संस्तुतो भगवानेवमनन्तस्तमभाषत । विद्याधरपतिं प्रीतश्चित्रकेतुं कुरूद्वह ॥ ४९ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានបន្តថា៖ ព្រះអនន្តទេវ ព្រះភគវាន ដ៏អស្ចារ្យ បានពេញព្រះហឫទ័យចំពោះស្តុតិរបស់ចិត្រកេតុ ព្រះរាជានៃវិទ្យាធរ ហើយបានឆ្លើយតបគាត់ដូច្នេះ ឱ ពារីក្សិត អ្នកល្អបំផុតនៃវង្សកុរុ។
Verse 50
श्रीभगवानुवाच यन्नारदाङ्गिरोभ्यां ते व्याहृतं मेऽनुशासनम् । संसिद्धोऽसि तया राजन् विद्यया दर्शनाच्च मे ॥ ५० ॥
ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា ដោយសារអ្នកបានទទួលយកសេចក្តីណែនាំអំពីខ្ញុំ ដែលព្រះឥសី នារ៉ដ និង អង្គិរា បាននិយាយឲ្យអ្នកស្តាប់ អ្នកបានសម្រេចសិទ្ធិពេញលេញដោយវិជ្ជានោះ។ ហើយដោយសារអ្នកបានឃើញខ្ញុំផ្ទាល់មុខ ឥឡូវនេះអ្នកជាសម្បೂರ್ಣបរិពೂರ್ಣ។
Verse 51
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावन: । शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
ខ្ញុំជាអាត្មានៃសត្វមានជីវិតទាំងចល័ត និងអចល័ត ហើយជាអ្នកបង្ហាញពួកវា។ ខ្ញុំជាស្បទ-ព្រហ្ម (សំឡេងដ៏លើសលោកដូច “អោម”) និងជាបរព្រហ្ម; ទាំងពីរជារូបអស់កល្ប មិនមែនវត្ថុ។
Verse 52
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् । उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
ជីវដែលត្រូវចងក្រង ពង្រីកខ្លួនក្នុងលោក ហើយគិតថាខ្លួនជាអ្នកសោយ; លោកក៏ពង្រីកក្នុងជីវជាវត្ថុសោយ។ ប៉ុន្តែទាំងពីរជាថាមពលរបស់ខ្ញុំ; ខ្ញុំស្រោបស្រង់ទាំងពីរ ហើយទាំងពីរពឹងផ្អែកលើខ្ញុំ។
Verse 53
यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
ដូចមនុស្សនៅក្នុងដំណេកជ្រៅ ឃើញភ្នំ ទន្លេ ទោះជាសកលលោកនៅក្នុងខ្លួនឯង ហើយពេលភ្ញាក់ពីសុបិន ក៏ឃើញខ្លួនដេកនៅកន្លែងតែមួយ។ ដូច្នេះ ស្ថានភាពភ្ញាក់ សុបិន និងដំណេកជ្រៅ គ្រាន់តែជាមាយា; ចូរចងចាំព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី ជាសាក្សីលើសស្ថានភាពទាំងនោះជានិច្ច។
Verse 54
यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
ដូចមនុស្សនៅក្នុងដំណេកជ្រៅ ឃើញភ្នំ ទន្លេ ទោះជាសកលលោកនៅក្នុងខ្លួនឯង ហើយពេលភ្ញាក់ពីសុបិន ក៏ឃើញខ្លួនដេកនៅកន្លែងតែមួយ។ ដូច្នេះ ស្ថានភាពភ្ញាក់ សុបិន និងដំណេកជ្រៅ គ្រាន់តែជាមាយា; ចូរចងចាំព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី ជាសាក្សីលើសស្ថានភាពទាំងនោះជានិច្ច។
Verse 55
येन प्रसुप्त: पुरुष: स्वापं वेदात्मनस्तदा । सुखं च निर्गुणं ब्रह्म तमात्मानमवेहि माम् ॥ ५५ ॥
ដោយអង្គណា មនុស្សដែលកំពុងដេក អាចដឹងស្ថានភាពសុបិនរបស់ខ្លួន និងសេចក្តីសុខនិរគុណដែលលើសសកម្មភាពអង្គញាណ—ចូរដឹងថា បរព្រហ្ម និងបរមាត្មាដែលស្រោបស្រង់ទាំងអស់ នោះគឺខ្ញុំ។
Verse 56
उभयं स्मरत: पुंस: प्रस्वापप्रतिबोधयो: । अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत्परम् ॥ ५६ ॥
ក្នុងសុបិន និងការភ្ញាក់ដឹង អ្នកដឹងខាងក្នុងតាមដានបទពិសោធន៍ទាំងនោះ ប៉ុន្តែនៅតែជាសាក្សីមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ។ ស្មារតីសាក្សីនោះហើយជាពរព្រហ្ម; អ្នកដឹងនៅដដែលទាំងពីរភាព។
Verse 57
यदेतद्विस्मृतं पुंसो मद्भावं भिन्नमात्मन: । तत: संसार एतस्य देहाद्देहो मृतेर्मृति: ॥ ५७ ॥
ពេលសត្វមានជីវិតភ្លេចភាពជាអង្គតែមួយជាមួយខ្ញុំក្នុងភាពអនន្ត ការដឹង និងអានន្ទ ហើយគិតថាខ្លួនខុសពីខ្ញុំ នោះសំសារាចាប់ផ្តើម—ពីរាងកាយមួយទៅរាងកាយមួយទៀត ពីមរណភាពមួយទៅមរណភាពបន្ទាប់។
Verse 58
लब्ध्वेह मानुषीं योनिं ज्ञानविज्ञानसम्भवाम् । आत्मानं यो न बुद्ध्येत न क्वचित्क्षेममाप्नुयात् ॥ ५८ ॥
ទោះបានកំណើតជាមនុស្ស ដែលអាចបង្កើតជ្ញាន និងវិជ្ញាន ក៏ដោយ បើអ្នកណាមិនយល់អត្តស្វរូបរបស់ខ្លួន អ្នកនោះមិនអាចទទួលបានសេចក្តីក្សេមខ្ពស់បំផុតនៅទីណាមួយឡើយ។
Verse 59
स्मृत्वेहायां परिक्लेशं तत: फलविपर्ययम् । अभयं चाप्यनीहायां सङ्कल्पाद्विरमेत्कवि: ॥ ५९ ॥
ដោយរំលឹកពីទុក្ខលំបាកធំក្នុងការធ្វើកម្មដោយសង្ឃឹមផល និងការទទួលផលផ្ទុយពីដែលប្រាថ្នា; ហើយដោយដឹងថាក្នុងភក្តិគ្មានបំណងមានអភ័យ—បណ្ឌិតគួរឈប់ពីបំណងចិត្តប្រភេទសង្កల్ప។
Verse 60
सुखाय दु:खमोक्षाय कुर्वाते दम्पती क्रिया: । ततोऽनिवृत्तिरप्राप्तिर्दु:खस्य च सुखस्य च ॥ ६० ॥
ជាប្តីប្រពន្ធ បុរសនិងស្ត្រីរួមគ្នាគ្រោងធ្វើសកម្មភាពជាច្រើន ដើម្បីបានសុខ និងកាត់បន្ថយទុក្ខ; ប៉ុន្តែព្រោះពោរពេញដោយបំណង វាមិនផ្តល់សុខ និងមិនបន្ថយទុក្ខទេ—វិញទៅមកក្លាយជាមូលហេតុនៃទុក្ខធំ។
Verse 61
एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ दृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भक्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥
ចូរយល់ថា កិច្ចការរបស់អ្នកដែលអួតអាងបទពិសោធន៍វត្ថុ នាំមកនូវផលផ្ទុយពីអ្វីដែលគេគិតនៅពេលភ្ញាក់ សុបិន និងដេកជ្រៅ។ ចូរយល់ថា អាត្មាមានសភាពល្អិតល្អន់ និងលើសពីស្ថានភាពទាំងបី; ដោយអំណាចនៃវិវេក ចូរលះបង់បំណងចង់បានផលក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ ហើយពេញចិត្តដោយជ្ញាន-វិជ្ញាន ក្លាយជាភក្តិរបស់យើង។
Verse 62
एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ दृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भक्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥
អ្នកណាដែលដោយពន្លឺវិវេករបស់ខ្លួន បានរួចផុតពីស្តង់ដាររបស់អារម្មណ៍—អ្វីដែលឃើញ និងឮ—ហើយពេញចិត្តដោយជ្ញាន និងវិជ្ញាន អ្នកនោះហើយក្លាយជាភក្តិរបស់យើង។ គេបោះបង់ការចងចិត្តលើវត្ថុអារម្មណ៍ ហើយស្រឡាញ់ភក្តិចំពោះព្រះភគវាន។
Verse 63
एतावानेव मनुजैर्योगनैपुण्यबुद्धिभि: । स्वार्थ: सर्वात्मना ज्ञेयो यत्परात्मैकदर्शनम् ॥ ६३ ॥
សម្រាប់មនុស្សដែលមានបញ្ញាចំណេះក្នុងយោគៈ គោលដៅខ្ពស់បំផុតមានតែប៉ុណ្ណេះ—ការមើលឃើញបរមាត្មាដោយទស្សនៈតែមួយ ក្នុងនាមជាអាត្មានៃសត្វទាំងអស់។ នេះហើយជាសច្ចៈកំពូលនៃជីវិត។
Verse 64
त्वमेतच्छ्रद्धया राजन्नप्रमत्तो वचो मम । ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो धारयन्नाशु सिध्यसि ॥ ६४ ॥
ឱ ព្រះរាជា ចូររក្សាវចនារបស់យើងនេះដោយសទ្ធា និងដោយមិនប្រមាទ។ ពេលពេញលេញដោយជ្ញាន និងវិជ្ញាន អ្នកនឹងសម្រេចសិទ្ធិដោយឆាប់រហ័ស ហើយបានដល់យើង។
Verse 65
श्रीशुक उवाच आश्वास्य भगवानित्थं चित्रकेतुं जगद्गुरु: । पश्यतस्तस्य विश्वात्मा ततश्चान्तर्दधे हरि: ॥ ६५ ॥
ស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បាននិយាយថា បន្ទាប់ពីព្រះភគវាន—ជាគ្រូនៃលោក និងជាវិញ្ញាណសកល—បានលួងលោម និងបង្រៀនចិត្រកេតុដូច្នេះហើយ ខណៈចិត្រកេតុកំពុងមើល ព្រះហរិបានអន្តរធានពីទីនោះ។
Frequently Asked Questions
He speaks from the standpoint of the eternal jīva: by karma the soul repeatedly accepts different bodies and corresponding social designations. ‘Mother’ and ‘father’ apply to a particular body-arrangement within one lifetime, not to the self. The teaching dismantles śoka (lamentation) by separating ātmā from deha and showing that relationships based on perishable bodies cannot be ultimate.
Nārada employs yogic/mystic potency (siddhi) under divine sanction to bring the jīva into brief connection with the former body so the relatives can directly hear transcendental instruction. The purpose is not spectacle but śāstra-pramāṇa in lived form: to cut attachment, reveal the soul’s continuity, and redirect grief into spiritual inquiry and surrender.
Nārada gives a Vaiṣṇava mantra centered on praṇava (oṁkāra) and the catur-vyūha—Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, and Aniruddha—praising the Lord as nondual Truth realized as Brahman, Paramātmā, and Bhagavān. Its focus is devotion with correct ontology: the Supreme Person as the source of all expansions and the reservoir of bliss and knowledge.
The text frames worldly or celestial opulence as a byproduct (upasarga/phala) that may arise from disciplined sādhana, but it is not the sādhya (final goal). Citraketu’s rapid rise illustrates that mantra can yield secondary results, yet genuine progress is measured by increasing absorption in Bhagavān, culminating in shelter at Anantadeva’s lotus feet.
Anantadeva teaches that the changing states of consciousness are energies under the Supreme Lord’s control, while the knower (jīva) remains continuous across them. The Supersoul witnesses and enables cognition, and the jīva, though distinct, shares qualitative consciousness. Misidentification with the shifting states and bodily expansions begins material life; remembrance of the Lord restores spiritual identity.