Sutra 42
पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
ពីស្រូវសាលី (śālī) ៥ ដ្រូណា (droṇa) លទ្ធផលស្តង់ដារគឺ អង្ករ ១២ អាឌ្ឍក (āḍhaka)។ បរិមាណបាយឆ្អិនដែលចែកចាយថេរ (គិតជា ប្រាស្ថ (prastha) ពីអង្ករគ្រាប់ពេញ និងសម្អាតល្អ) គឺ៖ ១១ សម្រាប់កន្លែងចិញ្ចឹមដំរី (kalabha), ១០ សម្រាប់សត្វព្រៃ/សត្វសាហាវ (vyāla), ៩ សម្រាប់សត្វទំនិញ/សត្វដឹកជញ្ជូន (aupavāhya), ៨ សម្រាប់អ្នកនៅក្នុងស្ថាប័នរួម (sāmnāhya), ៧ សម្រាប់ទ័ពថ្មើរជើង (pattī), ៦ សម្រាប់មេក្រុម/មេការងារ (mukhya), ៥ សម្រាប់ព្រះមហេសី និងព្រះរាជកុមារ (devī-kumāra), និង ៥ សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ។
FAQs
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.