Adhyaya 91: The Vaiṣṇavī Goddess on Mount Mandara: Emergence of the Maidens, Construction of the Goddess-City, and Nārada’s Visit

Verse 1

श्रीवराह उवाच । या मन्दरगता देवी तपस्तप्तुं तु वैष्णवी । राजसी परमा शक्तिः कौमारव्रतधारिणी ॥

シュリー・ヴァラーハは言った。「マンダラへ赴いた女神—ヴァイシュナヴィー—は苦行を修し、彼女は至上のシャクティであり、ラジャスの性を帯び、童女の誓い（カウマーラ・ヴラタ）を守る者である。」

Verse 2

चन्द्रप्रभा गिरिसुता तथा सूर्यप्रभामृता । स्वयम्प्रभा चारुमुखी शिवदूती विभावरी ॥

彼女はチャンドラプラバー（月光輝）、山より生まれた娘であり、またスーリヤプラバー（日光輝）、甘露のごとき者。さらにスヴァヤンプラバー（自ら輝く者）、チャールムキー（美顔の者）、シヴァドゥーティー（シヴァの使者）、そしてヴィバーヴァリー（光り輝く夜）である。

Verse 3

जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता । एताश्चान्याश्च शतशः कन्यास्तस्मिन् पुरोत्तमे ॥

ジャヤーとヴィジャヤー、ジャヤンティーとアパラージター——彼女らと、なお幾百もの乙女たちが、その最上の都にいた。

Verse 4

देव्याः अनुचराः सर्वाः पाशाङ्कुशधराः शुभाः । ताभिः परिवृता देवी सिंहासनगता शुभा ॥

女神の従者たちは皆吉祥で、縄（パーシャ）と鉤（アンクシャ）を携えていた。彼女らに囲まれ、吉祥なる女神は獅子の玉座に坐していた。

Verse 5

सुसितैश्चामरैः स्त्रीभिर्वीज्यमाना विलासिनी । कौमारं व्रतमास्थाय तपः कर्तुं समुद्यता ॥

まばゆく白いヤク尾の払子（チャーマラ）を持つ女たちに扇がれつつ、優美なる彼女はクマーリーの誓いを受け、苦行（タパス）を行う決意を固めた。

Verse 6

यौवनस्था महाभागा पीनवृत्तपयोधरा । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेसरदामभिः ॥

彼女は青春の盛りに立ち、きわめて幸いにして、ふくよかで円満な乳房をたたえ、チャンパカ、アショーカ、プンナーガ、ナーガケーサラの花鬘で飾られていた。

Verse 7

सर्वाङ्गेष्वर्चिता देवी ऋषिदेवनमस्कृता । पूज्यमाना वरस्त्रीभिः कुमारिभिः समन्ततः ॥

女神は全身にわたり礼拝を受け、リシたちと神々に敬礼され、四方より優れた女人と乙女たちによって供養されていた。

Verse 8

सर्वाङ्गभोगिनी देवी यावदास्ते तपोऽन्विता । तावदागतवांस्तत्र नारदो ब्रह्मणः सुतः ॥

女神サルヴァーンガボーギニーが苦行（タパス）に専心しているあいだ、そこへブラフマーの子ナーラダが到来した。

Verse 9

तं दृष्ट्वा सहसा देवी ब्रह्मपुत्रं तपोधनम् । विद्युत्प्रभामुवाचेदमासनं दीयतामिति । पाद्यमाचमनीयं च क्षिप्रमस्मै प्रदीयताम् ॥

彼女はただちに彼を見て、苦行の功徳に富むブラフマーの子を拝し、ヴィデュトプラバーに告げた。「座を差し上げよ。さらに速やかに、足を洗う水とアーチャマナ（浄飲の作法）の水をお出しせよ。」

Verse 10

एवमुक्ता तदा देव्याः कन्या विद्युत्प्रभा शुभा । आसनं पाद्यमर्घ्यं च नारदाय न्यवेदयत् ॥

女神にそう命じられると、吉祥なる乙女ヴィデュトプラバーは、ナーラダに座と足洗いの水、そしてアルギャ（arghya）の供物を捧げた。

Verse 11

ततः कृतासनं दृष्ट्वा प्रणतं नारदं मुनिम् । उवाच वचनं देवी हर्षेण महताऽन्विता ॥

やがて、座が整えられ、聖仙ナーラダが恭しく礼拝しているのを見て、女神は大いなる歓喜に満ちて言葉を発した。

Verse 12

सैकाकिनी तपस्तेपे विशालायां तु शोभने । तस्यास्तपन्त्याः कालेन महता क्षुभितं मनः ॥

彼女はただ独り、広大で麗しい場所にて苦行（タパス）を修した。長き時を経てその修行が続くうち、心は大いに揺り動かされた。

Verse 13

स्वागतं भो मुनिश्रेष्ठ कस्माल्लोकादिहागतः । किं कार्यं वद ते कृत्यं मा ते कालात्ययो भवेत् ॥

ようこそ、最勝の牟尼よ。いずれの世界よりここに来たのか。汝の務めを告げよ、時の遅れが汝に及ばぬように。

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देव्याः नारदः प्राह लोकवित् । ब्रह्मलोकादिन्द्रलोकं तस्माद्रौद्रमथाचलम् ॥

女神にこのように問われると、諸世界を知るナーラダは言った。「ブラフマローカよりインドラローカへ、そこからラウドラへ、そして山へと至った。」

Verse 15

ततस्त्वामिह देवेशि द्रष्टुमभ्यागतोऽस्मि शुभे । एवमुक्त्वा मुनिः श्रीमांस्तां देवीमन्ववेक्षत ॥

「ゆえに、神々の主母よ、吉祥なる御方よ、あなたを拝し奉らんとしてここへ参った。」そう言って、光輝ある牟尼は女神を見つめた。

Verse 16

दृष्ट्वा मुहूर्तं देवेशि विस्मितो नारदोऽभवत् । अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यमहो वयः ॥

しばし見つめて、ナーラダは驚嘆した。「ああ、なんという美しさ！ ああ、なんという光輝！ ああ、なんという不動の落ち着き！ ああ、なんという若き力！」

Verse 17

अहो निष्कामता देव्याः इति खेदमुपाययौ । देवगन्धर्वसिद्धानां यक्षकिन्नररक्षसाम् ॥

「ああ、女神の無欲なることよ！」—そう彼は胸に迫る思いで省みた。神々、ガンダルヴァ、シッダ、ヤクシャ、キンナラ、そしてラークシャサらを思い合わせつつ。

Verse 18

न रूपमीदृशं क्वापि स्त्रीष्वन्यासु प्रदृश्यते । एवं संचिन्त्य मनसा नारदो विस्मयान्वितः ॥

「このような姿は、ほかの女たちの中にはどこにも見られない。」そう心に思い巡らし、ナーラダは驚嘆に満たされた。

Verse 19

प्रणम्य देवीं वरदामुत्पपात नभस्तलम् । गतश्च त्वरया युक्तः पुरीं दैत्येन्द्रपालिताम् ॥

恩寵を授ける女神に礼拝して、彼は天空の広がりへと跳び上がった。急ぎに駆られ、ダーナヴァの主に守られる都へ向かった。

Verse 20

महीषाख्येन भूतेषि समुद्रान्तःस्थितां पुरीम् । तत्राससाद भगवानसुरं महीषाकृतिम् ॥

海のほとりにある、マヒーシャと呼ばれる存在に結びつく都へ彼は到り、そこで水牛の姿をしたアスラに遭遇した。

Verse 21

दृष्ट्वा लब्धवरं वीरं देवसैन्यान्तकं महत् । स तेन पूजितो भक्त्या तदा लोकचरो मुनिः ॥

恩寵を得た偉大な勇士――強大にして神々の軍勢を滅ぼす者――を見て、世を遍歴する聖仙は、その者から篤い信敬をもって礼遇された。

Verse 22

प्रीतात्मा नारदस्तस्मै देव्याः रूपमनुत्तमम् । आचचक्षे यथान्यायं यद्दृष्टं देवतापुरे ॥

心満ち足りたナーラダは、神々の都で見た女神の比類なき御姿を、しかるべき順序に従って彼に語り告げた。

Verse 23

तस्मात्क्षोभात्समुत्तस्थुः कुमार्यः सौम्यलोचनाः । नीलकुञ्चितकेशान्ता बिम्बोष्ठायतलोचनाः । नितम्बशनोड्डामा नूपुराढ्याः सुवर्चसः ॥

その動揺から乙女たちが起ち現れた――眼差しはやさしく、髪は黒く先がゆるく巻き、唇はビンバ果のように紅く、目は細長い。腰つきは整い、ヌープラ（足鈴）を豊かに飾って、光輝に満ちていた。

Verse 24

नारद उवाच । असुरेन्द्र शृणुष्वेकं कन्यारत्नं समाहितः । येन लब्धं तु त्रैलोक्यं वरदानाच्चराचरम् ॥

ナーラダは言った。「阿修羅の王よ、心を定めて、乙女たちの中のただ一つの宝珠を聞け。彼女の授与する恩寵によって、動くものと動かぬものを含む三界が得られたのだ。」

Verse 25

ब्रह्मलोकादहं दैत्य मन्दराद्रिमुपागतः । तत्र देवीपुरं दृष्टं कुमारिशतसङ्कुलम् ॥

「ブラフマローカより、ダイティヤよ、私はマンダラードリへ来た。そこで女神の都を見たが、幾百もの乙女で満ちていた。」

Verse 26

तत्र प्रधानाया कन्या तापसी व्रतधारिणी । सा देवदैत्ययक्षाणां मध्ये काचिन्न दृश्यते ॥

「そこには第一の乙女がいた――苦行者（タパスィー）であり、誓戒を保つ者である。彼女はデーヴァ、ダイティヤ、ヤクシャの中にあっても、決して凡庸な者としては見えない。」

Verse 27

यादृशी सा शुभा दैत्य तादृश्येकाण्डमध्यतः । भ्रमता तादृशी दृष्ट्वा न कदाचिन्मया सती ॥

「あの吉祥なる者ほどの者を、ダイティヤよ――私は宇宙の球のただ中を巡り歩いてきたが、かつて一度も、あのような貞淑なる者を見たことがない。」

Verse 28

तस्याश्च देवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । उपासांचक्रिरे सर्वे येऽप्यन्ये दैत्यनायकाः ॥

デーヴァ・ガンダルヴァ、リシ（聖仙）、シッダ、チャーラナ——そのすべてが、さらに他のダイティヤの首領たちもまた、彼女に随侍し奉仕した。

Verse 29

तां दृष्ट्वा वरदां देवीमहं तूर्णमिहागतः । अजित्वा देवगन्धर्वान् न तां जयति कश्चन ॥

恩寵を授けるその女神を見て、私は急ぎここへ来た。まずデーヴァ・ガンダルヴァを征服せずして、誰も彼女に勝つことはできない。

Verse 30

एवमुक्त्वा क्षणं स्थित्वा तमनुज्ञाप्य नारदः । यथागतं ययौ धीमानन्तर्धानेन तत्क्षणात् ॥

そう語ってしばし留まり、彼に別れを告げると、賢者ナーラダは来たときのままに去り、たちまちその場で姿を消した。

Verse 31

एवंविधाः स्त्रियो देव्याः क्षोभिते मनसि द्रुतम् । उत्तस्थुः शतसाहस्राः कोटिशो विविधाननाः ॥

女神の心が激しく揺れ動くと、たちまちそのような女たちが起こった——幾十万、さらにはクロール（千万単位）にも及び、顔貌はさまざまであった。

Verse 32

दृष्ट्वा कुमार्यः सा देवी तस्मिन्नेव गिरौ शुभा । तपसा निर्ममे देवी पुरं हर्म्यशताकुलम् ॥

乙女たちを見た吉祥なる女神は、その同じ山において、タパス（苦行）の力によって、幾百の楼閣に満ちた都城を創り出した。

Verse 33

विशालरथ्यं सौवर्णप्रासादैरुपशोभितम् । अन्तरजालानि वेश्मानि मणिसोपानवन्ति च । रत्नजालगवाक्षाणि आसन्नोपवनानि च ॥

そこには広い大路があり、黄金の宮殿によって飾られていた。格子のある内室を備え、宝石の階段を持つ邸宅があり、宝玉の網のような窓と、近くの遊楽の林苑もまたあった。

Verse 34

असंख्यातानि हर्म्याणि तथा कन्या धराधरे । प्राधान्येन प्रवक्ष्यामि कन्यानामानि शोभने ॥

数えきれぬほどの楼閣があり、同じく山には多くの乙女がいた。麗しき者よ、私はその優先の順に、乙女たちの名を述べよう。

Verse 35

विद्युत्प्रभा चन्द्रकान्तिः सूर्यकान्तिस्तथाऽपरा । गम्भीरा चारुकेशी च सुजाता मुञ्जकेशिनी ॥

Vidyutprabhā、Candrakānti、そして別にSūryakāntiと名づけられた者。さらにGambhīrā、Cārukeśī、Sujātā、Muñjakeśinī。

Verse 36

घृताची चोर्वशी चान्या शशिनी शीलमण्डिता । चारुकन्या विशालाक्षी धन्या पीनपयोधरा ॥

GhṛtācīとUrvaśī、そして（名を）Śaśinīという、善き品行に飾られた者。さらにCārukanyā、Viśālākṣī、Dhanyā、Pīnapayodharā。