Adhyaya 65: The Sovereignty Vow and the Cycle of Tithi-Based Observances

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सार्वभौमव्रतं चान्यत् कथयामि समासतः । येन सम्यक्कृतेनाशु सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ६५.१ ॥

アガスティヤは言った。「我はまた、サールヴァバウマ・ヴラタと名づけられる別の誓戒を略して説こう。これを正しく修すれば、王は速やかに普遍の君主（転輪王）となり得る。」

Verse 2

कार्तिकस्य तु मासस्य दशमी शुक्लपक्षिका । तस्यां नक्ताशनो नित्यं दिक्षु शुद्धबलिं हरेत् ॥ ६५.२ ॥

カールティカ月の白分（明半月）の第十日（ダシャミー）には、常に夜にのみ食を取り、また諸方位に清浄なるバリ（供物）を捧げるべきである。

Verse 3

विचित्रैः कुसुमैर्भक्त्या पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । दिशां तु प्रार्थनां कुर्यान् मन्त्रेणानेन सुव्रतः । सर्वा भवन्त्यः सिद्ध्यन्तु मम जन्मनि जन्मनि ॥ ६५.३ ॥

種々の花をもって信敬し、最勝の両生者（再生者）を供養したのち、善き誓戒を守る者はこの真言により諸方に祈願すべきである。「願わくは一切（の願事）が、尊き御方々よ、我に生々世々成就せん。」

Verse 4

एवमुक्त्वा बलिं तासु दत्त्वा शुद्धेन चेतसा । ततो रात्रौ तु भुञ्जीत दध्यन्नं तु सुसंस्कृतम् ॥ ६५.४ ॥

かく述べて、清らかな心をもって彼ら（諸方）にバリの供物を捧げたのち、夜に、よく調えたヨーグルト（ダディ）和えの飯を食すべきである。

Verse 5

पूर्वं पश्चाद्यथेष्टं तु एवं संवत्सरं नृप । यः करोति नरो नित्यं तस्य दिग्विजयो भवेत् ॥ ६५.५ ॥

王よ、このように一年のあいだ常に行じ、まず東に赴き、ついで望むままに西へと向かう者には、諸方征服（ディグヴィジャヤ）、すなわちあらゆる方角での勝利が生ずる。

Verse 6

एकादश्यां तु यत्नेन नरः कुर्याद् यथाविधि । मार्गशीर्षे शुक्लपक्षादारभ्याब्दं विचक्षणः । तद् व्रतं धनदस्येष्टं कृतं वित्तं प्रयच्छति ॥ ६५.६ ॥

しかしエーカーダシー（Ekādaśī）の日には、人は定められた作法に従い、注意深くその誓戒（ヴラタ）を行うべきである。マールガシールシャ月（Mārgaśīrṣa）の白分（明半月）より始め、識者は一年間これを守り続けよ。その誓戒は財宝神ダナダ（クベーラ Kubera）に愛され、修すれば富を授ける。

Verse 7

एकादश्यां निराहारो यो भुङ्क्ते द्वादशीदिने । शुक्ले वाऽप्यथवा कृष्णे तद्व्रतं वैष्णवं महत् ॥ ६५.७ ॥

エーカーダシー（Ekādaśī）に断食し、ドヴァーダシー（Dvādaśī）の日に食する者は、白分であれ黒分であれ、その修行はまことに偉大なるヴァイシュナヴァの誓戒と説かれる。

Verse 8

एवं चीर्णसुघोराणि हन्ति पापानि रपार्थिव । त्रयोदश्यां तु नक्तेन धर्मव्रतमथोच्यते ॥ ६५.८ ॥

このように、きわめて厳しい誓戒が修されるとき、それらは罪を滅する、ああ大地よ。さらにトラヨーダシー（Trayodaśī）には、夜のみ食する誓戒が「ダルマ・ヴラタ」（dharma-vrata）、すなわち法にかなう戒行と呼ばれる。

Verse 9

शुक्लपक्षे फाल्गुनस्य तथारभ्य विचक्षणः । रौद्रं व्रतं चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः । माघमासादथारभ्य पूर्णं संवत्सरं नृप ॥ ६५.९ ॥

識ある王よ、パールグナ月（Phālguna）の白分より始めて、ラウドラの誓戒（Raudra-vrata）を修すべし。とりわけ黒分の第十四日（チャトゥルダシー）に重きを置く。マーガ月（Māgha）より起こし、一年を満たして成就せよ。

Verse 10

इन्दुव्रतं पञ्चदश्यां शुक्लायां नक्तभोजनम् । पितृव्रतममावास्यामिति राजन् तथेरितम् ॥ ६५.१० ॥

「インドゥ・ヴラタ（Indu-vrata）は白分の第十五日（満月日）に、夜のみ食して修すべきである。ピトリ・ヴラタ（Pitṛ-vrata）はアマーヴァースヤー（Amāvāsyā、新月日）に行う」—王よ、かく説き示された。

Verse 11

दश पञ्च च वर्षाणि य एवṃ कुरुते नृप । तिथिव्रतानि कस्तस्य फलं व्रतप्रमाणतः ॥ ६५.११ ॥

王よ、このように十と五の年、すなわち十五年にわたり修する者について、誓願の量に応じて、ティティ（太陰暦の日）に結びつく斎戒の果報を誰が余すところなく語り得ようか。

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । यष्टानि तेन राजेन्द्र कल्पोक्ताः क्रतवस्तथा ॥ ६५.१२ ॥

王の中の王よ、彼によってアシュヴァメーダ（馬祀）が幾千も、ラージャスーヤ（王権祭）が幾百も修され、またカルパ（儀軌）に説かれる他のクラトゥ（祭式）も同様に執り行われた。

Verse 13

एकमेव कृतं हन्ति व्रतं पापानि नित्यशः । यः पुनः सर्वमेतद्धि कुर्यान्नरवरात्मज । स शुद्धो विरजो लोकानाप्नोति सकलं नृप ॥ ६५.१३ ॥

ただ一つの誓戒であっても、修すれば常に罪を滅する。だが、人中の最勝者の子よ、これらすべてをまことに行う者は、清浄にして塵垢なく、あらゆる世界を悉く得る、王よ。