Adhyaya 1: Narada Questions Pulastya: The Vamana Purana Begins and Satī’s Monsoon Lament

Verse 1

त्रैलोक्यराज्यमाक्षिप्य बलेरिन्द्राय यो ददौ श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे

三界の王権をバリから奪い取り、インドラに授け、偽装したヴァーマナの姿を取られたシュリーダラ（ヴィシュヌ）に敬礼する。

Verse 2

पुलस्त्यमुषिमासीनमाश्रमे वाग्विदां वरम् नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्

ナーラダは、庵に坐し聖なる言葉を知る者の中で最勝なる仙人プラスタヤに、ヴァーマナを拠り所とするプラーナについて問いただした。

Verse 3

कथं भगवता ब्रह्मन् विष्णुना प्रभविष्णुना वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

おおブラーフマナ（聖仙）よ、至上の力を具える福徳の主ヴィシュヌは、いかにして昔ヴァーマナの位相／姿を取られたのか。問う我にそれを説き示したまえ。

Verse 4

कथं च वैष्णवनो भूत्वा प्रह्लादो दैत्यसत्तमः त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्

また、ヴィシュヌの帰依者でありながら、ダイティヤの中で最勝のプラフラーダは、いかにして神々と共に戦ったのか。ここに私には大いなる疑いがある。

Verse 5

श्रूयते च द्विजश्रेष्ठ दक्षस्य दुहिता सती शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी

また聞くところによれば、最勝のブラーフマナよ、ダクシャの娘サティーは、優れた容色を備え、シャンカラ（シヴァ）の愛しき妻となった。

Verse 6

किमर्थं सा परित्यज्य स्वरीरं वरानना जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः

いかなる理由によって、その美顔の者は自らの身を捨て、山々の大君にして大心なるヒマヴァトの家に生まれたのか。

Verse 7

पुनश्च देवदेववस्य पत्नीत्वमगमच्छुभा एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे

また、吉祥なる（女神）はいかにして「神々の神」の妃たる位に至ったのか。わが疑いを断ち切ってください。あなたを全知と私は見なしております。

Verse 8

तीर्थानां चैव माहात्म्यं दानानां चैव सत्तम व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज

徳ある者のうち最勝の方よ、ティールタ（聖なる渡し場）の大いなる功徳と、ダーナ（布施）の功徳、さらに種々のヴラタ（誓戒）の規則を、我に説き明かしてください。おお、二度生まれし者よ。

Verse 9

एवभुक्तो नारदेन पुलस्त्यो सुनिसत्तमः प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम

このようにナーラダに問われて、徳ある者の最勝たるプラスタヤは語り始めた。語りの第一人者は、苦行（タパス）の宝蔵たるナーラダに向かって述べた。

Verse 10

पुलस्त्य उवाच पुराणं वामनं वक्ष्ये क्रमान्निखिलमादितः अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म

プラスタヤは言った。「我は『ヴァーマナ・プラーナ』を、初めより順序正しく、余すところなく説き明かそう。注意を堅く定めて聴け、ああ、牟尼の最勝者よ。」

Verse 11

पुरा हैमवती देवी मन्दरस्थं महेश्वरम् उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्

昔、ハイマヴァティー女神（パールヴァティー）は夏の到来を見て、マンダラ山に住まうマヘーシュヴァラに言葉を告げた。

Verse 12

ग्रीष्मः प्रवृत्तो देवेश न च ते विद्यते गृहम् यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः

「夏が始まりました、神々の主よ。しかもあなたには住まいがありません。夏に風と灼熱が迫るとき、私たちはどこへ行けばよいのでしょうか。」

Verse 13

एवमुक्तो भवान्या तु शङ्करो वाक्यमब्रवीत् निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे

バヴァーニーにそう告げられると、シャンカラは言った。「歯並び麗しき吉祥の女よ、私は定まった住処を持たぬ。常に森に住み、森を巡る者である。」

Verse 14

इत्युक्ता शङ्करेणाथ वृक्षच्छायासु नारद निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती

このようにシャンカラに告げられて、ナーラダよ、サティー（パールヴァティー）はシャルヴァ（シヴァ）と共に木々の陰で夏の季節を過ごした。

Verse 15

निदाघान्ते समुद्रभूतो निर्जनाचरितो ऽद्भुतः घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्

夏の終わりに、驚くべき雨季が起こった。人影まれな地に満ち、濃い雲が四方を暗くし、その勢いはきわめて激しかった。

Verse 16

तं दृष्ट्वा दक्षतनुजा प्रावृट्कालमुपस्थितम् प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा

雨季（プラーヴリット）が到来したのを見て、ダクシャの娘サティーは、そのとき神々の主マヘーシュヴァラに、親愛をこめて言葉を述べた。

Verse 17

विवान्ति वाता हृदयावदारणा गर्जन्त्यमी लोयधरा महेश्वर स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

風は吹きすさび、心を裂くかのようだ。雨を孕む雲は轟き鳴る、ああマヘーシュヴァラよ。濃い藍の雲群の中で稲妻が閃き、孔雀は「ケー・カー」と鳴き立てる。

Verse 18

पतन्ति धारा गगनात् परिच्युता बका बलाकाश्च सरन्ति तोयदान् कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः

雨の筋は天より解き放たれたかのように降り注ぐ。鷺と鶴は水を与える雲の近くを行き交う。カダンバ、サーラ／サルッジャ、アルジュナ、ケータキーの樹々は、やわらかな風に打たれて花を散らす。

Verse 19

श्रुत्वैव मघस्य दृढं तु गर्जितं त्यजन्ति हंसाश्च सरांसि तत्क्षणात् यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति

雲（マガ）の堅い雷鳴を聞くやいなや、白鳥たちはたちまち湖を捨て去る。同様に、四方のヨーギーの群れも、根深く定まった住処（執着）さえも離れる。

Verse 20

इमानि यूथानि वने मृगाणां चरन्ति धावन्ति रमन्ति शंभो तथाचिराभाः सुतरां स्फुरन्ति पश्येह नीलेषु घनेषु देव नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु

森のこれらの鹿の群れは、さまよい、駆け、戯れる、ああシャンブよ。さらにここでは、暗く濃い雲の中に稲妻がひときわ激しく閃く、ああデーヴァよ。水の豊かさを見て、勇ましい生きものたちは若木の間を動き回るのだろう。

Verse 21

उद्वत्त्वेगाः सहसैव निम्नगा जाताः शशङ्काङ्कितचारुमैले किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला

流れの勢いがにわかに増した諸河は、麗しい黒き水面に月光の印を受けて、いよいよ魅力を帯びた。ならば、冴えぬ無名の者に交わる女が、素行を乱すのも何の不思議があろうか。

Verse 22

नीलैश्च मेघैश्च समावृतं नभः पुष्षैश्च सर्ज्जा मुकुलैश्च नीपाः फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि

天は濃き雲に覆われ、シャルッジャの樹は花に満ち、ニーパの樹は蕾をたたえる。ビルヴァの樹は実を多く結び、河川は水満ちて流れ、大いなる湖は葉と蓮華とに覆われている。

Verse 23

काले सुरौद्रे ननु ते ब्रवीमि गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो

烈暑のこの季節に、汝に告げる。ここ、この最勝の大いなる山に住まいを建てよ、ああシャンブ（Śambhu）よ。そうすれば、わたしは安らぎと満ち足りた心で住むことができよう。

Verse 24

इत्थं त्रिनेत्रः श्रुतिरामणीयकं श्रुत्वा वचो वाक्यमिदं बभाषे न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये

かくて三つ目の御方は、彼女の耳に快い言葉を聞き終えると、次のように答えた。「家を整えるための財は、わたしにはない。愛しき者よ、わたしの身を覆うのは野獣の皮である。」

Verse 25

ममोपवीतं भुजगेश्वरः शुभे कर्णे ऽपि पद्मश्च तथैव पिङ्गलः केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः

「吉祥なる者よ、蛇の王こそ我がウパヴィータ（聖紐）である。耳にはパドマと、またピンガラを飾る。わが一つの臂輪は蛇カンバラ、第二の臂輪は別の蛇、名をダナンジャヤという。」

Verse 26

सव्येतरे तक्षक उत्तरे तथा नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः

反対側にはタクシャカ（Takṣaka）があり、また上方にはニ―ラ（Nīla）がいて、その色は濃いアンジャナ（黒い眼料）に等しい。スプラティシュタ（Supratiṣṭha）は腰のあたりに輝いている。

Verse 28

पुलस्त्य उवाच इति वचनमथोग्रं शङ्करात्सा मृडानी ऋतमपि तदसत्यं श्रीमदाकर्ण्य भीता अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म् वम्प्_1.27 देव्युवाच कथं हि देवदेवेश प्रावट्कालो गमिष्यति वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः

プラスタヤは言った。シャンカラ（Śaṅkara）からその苛烈な言葉を聞くや、ムリダーニー（Mṛḍānī）は—それが真実であっても—恐れに包まれた。彼女は地をうつむき、かかる住まいの苦難に悩み、羞恥のため熱い息を吐きつつ、怒りをもって語った。女神は言った。「ああ、神々の主よ。木の根元にとどまる私にとって、雨季はどのように過ぎ去るのでしょうか。私は深い悲しみゆえにこう申します。」

Verse 30

शङ्कर उवाच घनावस्थितदेहायाः प्रावृट्घनखण्डमुन्नतमारुह्य तस्थौ सह दक्षकन्यया ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि

シャンカラは言った。濃き雲より成る身をもつ彼女は、高くそびえる雨雲の塊へと登り、ダクシャ（Dakṣa）の娘とともにそこに立った。そこでその優れた馬は「ジームータケートゥ（Jīmūtaketu）」の名を得、天界に名高くなった。