Adhyaya 41: Harihara Non-Duality and the Revelation of Sadasiva to the Ganas

Verse 11

तथा पाशुपताश्चान्ये भस्मप्रहारणा विभो एते गणास्त्वसंख्याताः सहायार्थं समागताः

また他のパーシュパタ（Pāśupata）たちもいる、ああ主よ。彼らの打撃の法は聖灰（bhasma）による。これら数知れぬガナは、助力のために集い来た。

Verse 12

पिनाकधारिणो रौद्रा गणाः कालमुखापरे तव भक्ताः समायाता जटामण्डलिनोद्भुताः

ピナーカ（Pināka、神弓）を携える猛きガナが来たり、また他はカーラ・ムカ（Kālamukha）である。汝の帰依者たちは到来した—驚異にして、ジャター（jaṭā）の結髪を円環のごとく巻き整えている。

Verse 13

खट्वाङ्गयोधिनो वीरा रक्तचर्मसमावृताः इमे प्राप्ता गणा योद्धुं महाव्रतिन उत्तमाः

カトヴァーンガ（khaṭvāṅga、棍杖）をもって戦う勇士のガナは、赤き皮をまとっている。これら最勝の大誓（mahāvrata）を守る者たちは、戦闘のために到来した。

Verse 14

दिग्वाससो मौनिनश्च घण्टाप्रहरणास्तथा निराश्रया नाम गणाः समायाता जगद्गुरो

「ニラーシュラヤ（Nirāśraya）」と呼ばれるガナが来た—天を衣とする者（digvāsa）で、沈黙（mauna）を守り、鈴を武器として携え—世界の師（Jagadguru）のもとへと到来した。

Verse 15

सार्धद्विनेत्राः पद्माक्षाः श्रीवत्साङ्कितवक्षसः समायाताः खगारूढा वृषभध्वजिनो ऽव्ययाः

そこにはまた他の者たちも到来した。ある者は三眼の主の印を帯び、ある者は蓮華の眼をもち、ある者は胸にシュリーヴァツァ（Śrīvatsa）の瑞相を具える。彼らは鳥に乗って来たり、また牛旗を掲げて来たりした—不滅の神聖なる存在である。

Verse 16

महापाशुपता नाम चक्रशूलधरास्तथा भैरवो विष्णुना सार्द्धमभेदेनार्चितो हि यै

また「マハーパ―シュパタ（Mahāpāśupata）」と呼ばれる者たちが来て、円盤（チャクラ）と三叉戟（シュール）を携えていた。彼らはバイラヴァをヴィシュヌと共に、両者不二として実に礼拝していた。

Verse 17

इमे मृगोन्द्रवदनाः शूलबाणधनुर्धराः गणास्त्वद्रोमसंभूता वीरभद्रपुरोगमाः

これらは獅子王のごとき面貌をもち、三叉戟・矢・弓を携える。これらのガナ（gaṇa）は汝の身の毛より生じ、ヴィーラバドラを先頭として到来した。

Verse 18

एते चान्ये च बहवः शतशो ऽथ सहस्रशः सहायार्थं तवायाता यथाप्रीत्यादिशस्व तान्

これら、また他の多くの者たちが—百々、千々として—汝を助けるために来た。汝の御心のままに彼らへ命じ給え。

Verse 19

ततो ऽभ्येत्य गणाः सर्वे प्रणेमुर्वृषभध्वजम् तान् करेणैव भगवान् समाश्वास्योपवेशयत्

それからすべてのガナ（gaṇa）は近づき、牛旗を掲げる主に礼拝してひれ伏した。世尊はただ御手のみで彼らを安んじ、座すよう命じた。

Verse 20

महापाशुपतान् दृष्ट्वा समुत्थाय महेश्वरः संपरिष्वजताध्यक्षांस्ते प्रणेमुर्महेश्वरम्

偉大なるパーシュパタたちを見て、マヘーシュヴァラは立ち上がり、その首領を抱擁した。彼らはマヘーシュヴァラに礼拝してひれ伏した。

Verse 21

ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा सर्वे गणेश्वराः सुचिरं विस्मिताक्षाश्च वैलक्ष्यमगमत् परम्

Śailādi—best among yogins—spoke with a smile to the Lord of gods

Verse 24

तदेतेषां महादेव स्फुटं त्रैलोक्यविन्दकम् रूपं ज्ञानं विवेकं च वदस्व स्वेच्छया विभो

「それゆえ、マハーデーヴァよ——三界を喜ばせるその形相と知と、ヴィヴェーカ（識別智）とを、御心のままに彼らへ明らかに説き示してください。全能なる御方よ。」

Verse 25

प्रमथाधिपतेर्वाक्यं विदित्वा भूतभावनः बभाषे तान् गणान् सर्वान् भावाभावविचारिणः

रुद्र उवाच/ भव्द्भिर्भक्तिसंयुक्तैर्हरो भावेन पूजितः अहङ्कारविमूढैश्च निन्दद्भिर्वैष्णवं पदम्

Verse 26

रुद्र उवाच/ भव्द्भिर्भक्तिसंयुक्तैर्हरो भावेन पूजितः अहङ्कारविमूढैश्च निन्दद्भिर्वैष्णवं पदम्

{"syncretic_content": false, "primary_deity": null, "secondary_deities": [], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "vaishnava"}

Verse 28

नावयोर्वै विशेषो ऽस्ति एका मूर्तिर्द्विधा स्थिता तदमीभिर्नरव्याघ्रैर्भक्तिभावयुतैर्गणैः

まことに我らの間に差別はない。一つの御姿（同一の神的顕現）が二様に立つ。これは、虎のごとき男たち—信愛の情を具えたこれらのガナたち—によって理解されるべきである。

Verse 29

यथाहं वै परिज्ञातो न भवद्भिस्तथा ध्रुवम् येनाहं निन्दितो नित्यं भवद्भिर्मूढबुद्धिभिः

確かに汝らは、我を我の真実のあり方のままには理解していない。ゆえに迷える知の汝らによって、我は常にそしられている。

Verse 30

तेन ज्ञानं हि वै नष्टं नातस्त्वालिङ्गिता मया इत्येवमुक्ते वचने गणाः प्रोचुर्महेश्वरम्

{"has_teaching": false, "teaching_type": null, "core_concept": null, "teaching_summary": null, "vedantic_theme": null, "practical_application": null}

Verse 31

कथं भवान् यथैक्येन संस्थितो ऽस्ति जनार्दनः भवान् हि निर्मलः सुद्धः शान्तः सुक्लो निरञ्जनः

「いかにして、汝は一如に安住しつつ、（また）ジャナールダナであるのか。汝はまことに無垢にして清浄、寂静、光輝あり、汚れなき者である。」

Verse 32

स चाप्यञ्जनसंकाशः कथं तेनेह युज्यते तेषां वचनमर्थाढ्यं श्रुत्वा जीमूतवाहनः

「また、アンジャナ（añjana、眼の黒粉）のごとく黒き彼が、ここで彼といかに結び付くのか。」その含意豊かな言葉を聞いて、ジームータヴァーハナ（雲の乗り物）は［答えようとした］。

Verse 33

विहस्य मेघगम्भीरं गणानिदमुवाच ह श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये स्वयशोवर्द्धनं वचः

34

Verse 34

न त्वेव योग्या यूयं हि महाज्ञानस्य कर्हिचित् अपवादभयाद् गुह्यं भवतां हि प्रकाशये

「しかし汝らは、いかなる時もこの大いなる知にふさわしくない。されど非難（apavāda）を恐れるゆえ、汝らに秘事を明かす。」

Verse 35

प्रियध्वमपि चैतेन यन्मच्चित्तास्तु नित्यशः एकरूपात्मकं देहं कुरुध्यं यत्नमास्थिताः

“Even by this alone you may please (me): that you should be ever intent upon me in mind. With effort firmly undertaken, make your embodied state one-pointed and of a single form (i.e., unified in devotion).”

Verse pṛtanā: army, host; vadhyamānā: being slain, being killed; dānavī: belonging to the Dānavas (demonic clan); rudrasutaiḥ gaṇaiḥ: by Rudra’s gaṇas (Śiva’s attendant hosts; lit

पयसा हविषाद्यैश्च स्नापनेन प्रयत्नतः चन्दनादिभिरेकाग्रैर्न मे प्रीतिः प्रजायते

O dakilang rishi, ang hukbo ng mga Dānava, na pinapatay ng mga iyon—ng mga gaṇa, mga anak/tagasunod ni Rudra—ay nanlumo ang anyo, nanginginig ang mga sangkap sa takot; sa tindi ng pangamba, nagtungo sila kay Śukra upang magkanlong.

Verse 39

व्रजन्ति नरकं घोरं इत्येवं परिवादिनः अतोर्ऽथं न क्षिपाम्यद्य भवतो नरके ऽद्भुते

「このようにして誹謗する者は恐るべき地獄へ赴く」と人々は言うであろう。ゆえに今日、我は汝らをその奇特なる（並外れた）地獄へ投げ落とさない。

Verse 40

यन्निन्दध्वं जगन्नाथं पुष्कराक्षं च मन्मयम् स चैव सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स गवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

「汝らが罵る宇宙の主—蓮華の眼をもち、我（そして万有）に遍満する御方—は、まことにこの世に、衆生に相応する諸形として、動くもの・動かぬもののすべてに存在する。白き姿は牛のごとく、また黄・赤、さらに安闍那（コール）の光沢のごとき艶ある黒としても現れる。」

Verse 41

न तस्य सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स भगवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

この世において—動くものにも動かぬものにも—彼に等しい者は存在しない。その福徳なる主は白き姿として現れ、また黄・赤、さらに安闍那（コール）の輝きのごとき艶ある黒としても現れる。

Verse 42

तस्मात् परतरं लोके नान्यद् धर्म हि विद्यते सात्त्विकं राजसं चैव तामसं मिश्रकं तथा स एव धत्ते भगवान् सर्वपूज्यः सदाशिवः

ゆえに、この世において彼より高きダルマ（dharma）は他にない。サットヴァ的（sāttvika）、ラジャス的（rājasa）、タマス的（tāmasa）、また混合のダルマ—これらすべてを、遍く礼拝されるべき福徳の主、常吉祥なるサダーシヴァ（Sadāśiva）ご自身が担い、定め給う。

Verse 43

शङ्करस्य वचः श्रुत्वा शैवाद्या प्रमथोत्तमाः प्रत्यूचुर्भगवन् ब्रूहि सदाशिवविशेणम्

シャンカラ（Śaṅkara）の言葉を聞くや、シャイヴァ（Śaiva）らを先頭とするプラマタ（Pramatha）の最勝者たちは答えた。「主よ、サダーシヴァ（Sadāśiva）の別格の偉大さ、その特別なる相をお説きください。」

Verse 44

तेषां तद् भाषितं श्रुत्वा प्रमथानामथेश्वरः दर्शयामास तद्रूपं सदाशैवं निरञ्जनम्

彼らプラマタ（Pramatha）の言葉を聞くと、プラマタの主は彼らに自らの姿を示した—常に吉祥なるサダーシヴァ（Sadāśiva）、ニランジャナ（nirañjana）、すなわち無垢にして汚れなき御相である。

Verse 45

ततः पश्यन्ति हि गणाः तमीसं वै शहस्रशः सहस्रवक्त्रचरणं सहस्त्रभुजमीश्वरम्

その後、ガナたちはその主をさまざまに拝した。千の顔と千の足、さらに千の腕を具えた至高の自在者である。

Verse 46

दण्डपाणिं सुदुर्दृश्यं लोकैर्व्याप्तं समन्ततः दण्डसंस्थास्य दृश्यन्ते देवप्रहरणास्तथा

彼らは主が手に杖（ダンダ）を執るのを見た――畏怖すべき、直視しがたい顕現であり、四方にわたり諸世界を遍満していた。さらにその杖のごとき現れの周囲には、神々の武器もまた現れた。

Verse 47

तत एकमुखं भूयो ददृशुः शङ्करं गणाः रौद्रैश्च वैष्णवैश्चैव वृतं चिह्नैः सहस्रशः

次いでガナたちは再び、シャンカラを「エーカムカ（単一の顔／単一の相）」として見た。周囲には、ルドラ的（シヴァ派）とヴァイシュナヴァ的の双方の徽章が、数え切れぬほど千々に取り巻いていた。

Verse 48

अर्द्धेन वैष्णववपुर्द्धेन हरविग्रहः खगध्वजं वृषारूढं वृषध्वजम्

その身の半分はヴァイシュナヴァの姿、半分はハラ（シヴァ）の顕現であった。鳥（ガルダ）の印を戴く旗を携え、雄牛に乗り、牛を旗印とする者であった。

Verse 49

यथा यथा त्रिनयनो रूपं धत्ते गुणाग्रणीः तथा तथा त्वजायन्त महापाशुपता गणाः

三眼の御方――グナの中の最勝者――がいかなる形相を取るときも、そのとおりに大いなるパーシュパタのガナたちが生起した。

Verse 50

ततो ऽभवच्चैकरूपी शङ्करो बहुरूपवान् द्विरूपश्चाभवद् योगी एकरूपो ऽप्यरूपवान् क्षणाच्छ्वेतः क्षणाद् रक्तः पीतो नीलः क्षणादपि

そのとき、ただ一つの本質をもつシャンカラは、多くの姿を具える者となった。ヨーギーは二相となり、また一相でありながら無相ともなった。刹那に白となり、刹那に赤となり、刹那に黄となり、さらに刹那に青となった。

Verse 51

मिश्रको वर्णहीनश्च महापाशुपतस्तथा क्षणाद् भवति रुद्रेन्द्रः क्षणाच्छंभुः प्रभाकरः

彼は混じり合う色となり、また無色ともなった。さらに大いなるパーシュパタともなった。刹那にルドレンドラ—諸ルドラの主—となり、刹那に（また）シャンブ—光輝を生み出す者—となった。

Verse 52

क्षणार्द्धाच्छङ्करो विष्णुः क्षणाच्छर्वः पितामहः ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा शैवादयो गणाः

半刹那にシャンカラはヴィシュヌとなり、刹那にシャルヴァはピターマハ（ブラフマー）となった。ついで、その最も驚異なる顕現を見て、シヴァ派などのガナ（眷属）たちは……

Verse 53

अजानन्त तदैक्येन ब्रह्मविष्ण्वीशभास्करान् यदाभिन्नममन्यन्त देवेदेवं सदाशिवम्

そののち、一如の悟りによって彼らは真実を知った。すなわち、ブラフマー、ヴィシュヌ、イーシャ（シヴァ）、そしてバースカラ（太陽神）を不二と観ずるとき、神々の神サダーシヴァこそ唯一の神聖実在であると理解した。

Verse 54

तदा निर्धूतपापास्ते समजायन्त पार्षदाः तेष्वेवं धूतपापेषु अभिन्नेषु हरीश्वरः

そのとき、彼らの罪は払い落とされ、近侍たるパールシャダ（pārṣada）となるにふさわしい者となった。かくして清められ、不二に安住した彼らの中に、ハリ＝イーシュヴァラ（ハリとシヴァの合一なる主）が顕現した。

Verse 55

प्रीतात्मा विबभो शंशुः प्रीतीयुक्तो ऽब्रवीद् वचः परितुष्टो ऽस्मि वः सर्वे ज्ञानेनानेन सुव्रताः

そのとき、心喜ぶシャṃśु（シヴァ）は光り輝き、慈愛に満ちてこう語った。「この知識ゆえに、汝らすべて、善き誓戒を守る者たちよ、我は完全に満足した。」

Verse 56

वृणुध्वं वरमानन्त्यं दास्ये वो मनसेप्सितम् ऊचुस्ते देहि भगवन् वरमस्माकमीश्वर भिन्नदृष्ट्युद्भवं पापं यत्तद् भ्रंशं प्रयातु नः

彼は言った。「尽きることなき恩寵を選べ。我は汝らの心の望むものを授けよう。」彼らは言った。「恩寵をお授けください、福徳の主よ、自在なるイーシュヴァラよ。分裂した見解から生ずる罪と、それがもたらすいかなる堕落も、我らより去らしめたまえ。」

Verse 57

पुलस्त्य उवाच बाढमित्यब्रवीच्छर्वश्चक्रे निर्धूतकल्पषान् संपरिष्वजताव्यक्तस्तान् सर्वान् गणयूथपान्

プラスタヤは言った。シャルヴァ（シヴァ）は「然り」と答え、彼らを罪より清めた。さらに不顕現者は、それらすべてのガナの隊長たちを抱擁した。

Verse 58

इति विभुना प्रणतार्तिहरेण गणपतयो वृषमेघरथेन श्रुतिगदितानुगमेनेव मन्दरं गिरिमवतत्य समध्यवसन्तम्

かくして、礼拝して頭を垂れる者の苦を除く全能の主、牛と雲に譬えられる車を持つその御方によって、ガナの首領たちは、あたかもヴェーダの宣言に随うかのように、マンダラ山へ降り立ち、そこに住した。