Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद

Transliteration

atra snānena sarveṣāmasmākaṃ vigataṃ rajaḥ | mahadāścaryametasya dṛṣṭvā kuṃḍasya vismitāḥ | sarve vayaṃ suraśreṣṭha kṛpayā tvamato vada

Translation

「ここで沐浴したことにより、我らすべての塵垢（ラジャス）は消え去りました。このクンダの大いなる奇瑞を見て、我らは驚嘆しております。神々の中の最勝者よ、慈悲をもって、どうかお語りください（その秘義と栄光を）。」

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable), देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• विगतम्: gone, removed
• विगतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + गम् (धातु) → विगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (rajaḥ-विशेषण)

• रजः: dust/impurity
• रजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (āścaryam-विशेषण)

• आश्चर्यम्: wonder
• आश्चर्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एतस्य: of this
• एतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having seen’

• कुण्डस्य: of the pond
• कुण्डस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• विस्मिताः: astonished
• विस्मिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + स्मि (धातु) → विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (sarve vayaṃ इत्यस्य विशेषण)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुरश्रेष्ठ: O best of gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: सुराणां श्रेष्ठः)

• कृपया: out of compassion
• कृपया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/करणे (by/through compassion)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)

• वद: speak/tell
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kuṇḍa (unnamed in excerpt)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Devas, astonished, speak earnestly to Brahmā; their bodies glow, indicating rajas removed; the kuṇḍa behind them shimmers as the source of the miracle.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmā (implied as addressed authority)
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted beings acknowledge transformation through tīrtha-snāna and seek compassionate instruction for deeper understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ayodhyā kuṇḍa whose bathing removes rajas (defilement) and produces a wondrous effect.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at this kuṇḍa is explicitly stated as removing impurity.