Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्ते विप्रेंद्रा शंकरेण महात्मना । पुनः पप्रच्छ सा देवी हर्षसंपूर्णमानसा

スータは言った。大いなる魂をもつシャンカラがこのように語り終えると、婆羅門の最勝者たちよ、歓喜に満ちた心の女神は、ふたたび彼に問いかけた。

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ सर्वप्राणहिताय वै । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तराद्वद मे प्रभो

女神は言った。「神々の神、世界の主よ。すべての生命の安寧のために、主よ、プラバーサ・クシェートラの偉大なる功徳を、詳しく私にお語りください。」

Verse 3

ईश्वर उवाच । अन्यद्दृष्टांतरूपं ते कथयामि यशस्विनि । येन सृष्टं महादेवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

イーシュヴァラは言った。「誉れ高き者よ、私は汝に、別の姿をもつもう一つの物語を語ろう。それによって、偉大なる女神よ、我が愛するこの聖なる地は創り出されたのだ。」

Verse 4

या गतिर्ध्यायतां नित्यं निःसंगानां च योगिनाम् । सैवं संत्यजतां प्राणान्प्रभासे तु परा गतिः

常に禅定し執着なきヨーギーが到るその境地――同じ至上の帰趣が、プラバーサにて命の息を捨てる者にも授けられる。

Verse 5

अनेककल्पस्थायी च मार्कंडेयो महातपाः । सोऽपि देवं विरूपाक्षं प्रभासे तु सदाऽर्चति

幾多のカルパを超えて存する大苦行者マールカンデーヤでさえ、プラバーサにおいて神ヴィルーパークシャを常に礼拝する。

Verse 6

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

あらゆる聖なるティールタを巡り歩いても、なおプラバーサを捨てない。大いなる光輝を具え、リンガ礼拝に励むドゥルヴァーサも—おお女神よ—月を頂く主（シヴァ）のその聖域を一瞬たりとも離れない。

Verse 7

भरद्वाजो मरीचिश्च मुनिश्चोद्दालकस्तथा । क्रतुश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो भृगुरेव च

バラドヴァージャ、マリーチ、そして聖仙ウッダーラカ。さらにクラトゥ、ヴァシシュタ、カश्यパ、そしてブリグも—（これらの大聖仙がそこに在す）。

Verse 8

दक्षश्चैव तु सावर्णिर्यमश्चांगिरसस्तथा । शुको विभांडकश्चैव ऋष्यशृंगोऽथ गोभिलः

またダクシャ、サーヴァルニ、ヤマ、アンギラサ。さらにシュカ、ヴィバーンダカ、リシュヤシュリンガ、そしてゴービラ—（彼らもまたその聖域に住す）。

Verse 9

गौतमश्च ऋचीकश्च अगस्त्यः शौनको महान् । नारदो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽथ लोमशः

ガウタマとリーチーカ、アガスティヤ、偉大なるシャウナカ、ナーラダ、ジャマダグニ、ヴィシュヴァーミトラ、そしてローマシャ—彼らもまたそこに在す。

Verse 10

अन्ये च ऋषयश्चैव दिव्या देवर्षयस्तथा । न मुंचंति महाक्षेत्रं लिंगस्याराधनोद्यताः

また他の聖仙たち、さらに天なるデーヴァリシたちも—リンガ礼拝に心を定め—その大いなる聖域を離れない。

Verse 11

अहं तत्रैव तिष्ठामि लिंगाराधनतत्परः । न मुंचामि महाक्षेत्रं सत्यंसत्यं वरानने

我はまさにそこに留まり、リンガ礼拝にひたすら専心する。われはその大いなる聖域を去らぬ—真実、真実なり、美しき面影の者よ。

Verse 12

सर्वतीर्थानि देवेशि मया दृष्टानि भूतले । प्रभासेन समं क्षेत्रं नैव दृष्टं कदाचन

おお神々の主母よ、我は地上のあらゆるティールタを見た。されどプラバーサに等しき聖域を、いまだかつて見たことがない。

Verse 13

देवि षष्टिसहस्राणि याज्ञवल्क्यपुरस्कृताः । जपं कुर्वंति रुद्राणां चन्द्रभागां व्यवस्थिताः

女神よ、ヤージュニャヴァルキヤを先頭として六万の聖仙が、チャンドラバーガーの岸辺にとどまり、ルドラの真言をジャパしている。

Verse 14

चत्वारिंशत्सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । देविकातटमाश्रित्य जपंति शतरुद्रियम्

精力を制し保つ（ウールドゥヴァレータス）四万の聖仙は、デーヴィカーの岸に依りて、「シャタルドリーヤ」を誦してジャパする。

Verse 15

कोटयश्चैव पंचाशन्मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । उमापतिं समासाद्य लिंगं तत्रैव संस्थितम्

また、精力を制する（ウールドゥヴァレータス）五十クロールの牟尼は、ウマーの主（シヴァ）に近づき、そのままそこに留まり、まさにそのリンガに安住する。

Verse 16

रुद्राणां कोटि जाप्यं तु कृतं तत्रैव तैः पुरा । कोटिस्तत्रैव संसिद्धास्तस्मिंल्लिंगे न संशयः

まさにその地で、昔、彼らはルドラの真言を一クロール分ジャパした。さらにその地で一クロールが成就を得た—そのリンガについて疑いはない。

Verse 17

शतं चैव सहस्राणां देवेशं शशिभूषणम् । पूजयंति महासिद्धा मम क्षेत्रनिषेविणः

我が聖域に住み、これに仕える大成就者たちは、百千に及び、月を飾りとする神々の主シヴァを礼拝する。

Verse 18

वेदांतेषु च यत्प्रोक्तं फलं चैव महर्षिभिः । तत्फलं सकलं तत्र चंद्रभूषणदर्शनात्

ヴェーダーンタにおいて大聖仙が説き示したいかなる果報も、そのすべては、月を飾りとする主（シヴァ）を拝見するだけで、そこで得られる。

Verse 19

अग्नितीर्थे ऋषीणां तु कोटिः साग्रा स्थिता शुभे । रुद्रेश्वरे स्मृतं लक्षं कंपर्द्दीशे तथैव च

アグニティールタの吉祥なる地には、リシたちが一コーティ（さらにそれ以上）住まう。ルドレーシュヴァラには十万が記憶され、カンパルッディーシャにもまた同様である。

Verse 20

रत्नेश्वरे सहस्रं तु ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । अर्कस्थले महापुण्ये कोटिः साग्रा स्थिता शुभे

ラトネーシュヴァラには、清浄なる禁欲（ūrdhvareta）を守る仙人が千人住まう。さらに大いなる功徳のアルカスタラ、その吉祥の地には一コーティ（さらにそれ以上）が住する。

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि तत्र सिद्धेश्वरे स्थिताः । सप्त चैव सहस्राणि मार्कंडेये तु संस्थिताः

そこシッデーシュヴァラには六万が住し、またマールカンデーヤには七千が同じく安住している。

Verse 22

सरस्वत्यां ब्रह्मकुण्डेऽसंख्याता मुनयः स्मृताः । दशार्बुदसहस्राणि कोटित्रितयमेव च

サラスヴァティーのブラフマクンダには、ムニたちは無数と伝えられる――（数えれば）一万アルブダ、さらに三コーティである。

Verse 23

ऋषयस्तत्र तिष्ठंति यत्र प्राची सरस्वती । ब्रह्महत्या गता यत्र शंकरस्य च तत्क्षणात्

リシたちは、サラスヴァティーが東へと流れるその場所にこそ住まう。そこではただちに、シャンカラのブラフマハティヤー（梵殺）の罪が去った。

Verse 24

कायः सुवर्णतां प्राप कपालं पतितं करात् । ज्ञात्वैवं शंकिना पूर्वं कृतं तत्र महातपः

その身は黄金の光輝を得て、髑髏の鉢は手から落ちた。これを知り、シャンカ（シャンキー）は昔その地で大いなる苦行（タパス）を修した。

Verse 25

तुष्टः श्रीशंकरो देवो लिंग वासवरेण तु । कोटियज्ञफलं स्नाने प्राच्यां लिंगस्य पूजने

吉祥なる主シャンカラ（シヴァ）は満悦して宣言した。「そこで沐浴し、東方（サラスヴァティーに向かう方位）にてリンガを礼拝する者は、一クロールの祭祀（ヤジュニャ）の果報を得る。」

Verse 26

पिंडे गयाशतगुणममासोमयुते दिने । भूतायां पिंडदस्तत्र कुलकोटिं समुद्धरेत्

その地でピンダ（祖霊への供物）を捧げれば、ガヤーの百倍の功徳を得る。とりわけ新月日（アマーヴァースヤー）が月曜日と重なる日に殊勝である。さらに「ブータ」ティティにそこでピンダを施す者は、自らの一クロールの一族をも救い上げる。

Verse 27

ये चात्र मलनाशाय निमङ्क्ष्यंति च मानवाः । दशगोदानजं पुण्यं तेषामपि भविष्यति

また、ここで穢れを滅するために沐浴する人々にも、十頭の牛を布施する功徳が等しく生じる。

Verse 28

पादेन वा क्रीडमाना जलं लिप्संति ये नरा । तेषामपि श्राद्धफलं विधिवत्संभविष्यति । तत्र लिंगानि पूज्यानि शूलभेदादिकानि तु

たとえ足で戯れて水をはね、偶然にその水を口にした者であっても、彼らにもまた、法にかなったシュラーダ（śrāddha）の果報が生じる。そこでは、シュूलベーダ（Śūlabheda）などのリンガを礼拝すべきである。

Verse 29

एवं विकल्प्य लिंगानि अश्वमेध फलानि तु । दर्शनेनापि सर्वेषां स्पर्शाद्धि द्विगुणं फलम्

かくしてこれらのリンガは、さまざまな姿において、アシュヴァメーダ祭の果報を授ける。いずれも、ただダールシャナ（敬虔なる拝観）するだけでも功徳を得るが、触れるならばその果は倍になると説かれる。

Verse 31

तेषां तुष्टो जगन्नाथः शंकरो नीललोहितः । त्रिंशत्कोटिगणस्तत्र प्राचीं रक्षंति सर्वतः

彼らに満悦した世の主—シャンカラ、ニीललोहित（青と紅の御方）—は、そこに三十コーティのガナの群を配し、あらゆる方より東方を守護させる。

Verse 32

महापापसमाचारः पापिष्ठो वाऽति किल्बिषी । घुणाक्षरमिव प्राणान्प्राच्यां मुक्त्वा शिवं व्रजेत्

大罪に染まる行いをなし、極めて邪悪で重き穢れを負う者であっても、彼の地の東方にて命を捨てるなら、虫に蝕まれた文字が本源へと消え入るがごとく、シヴァのもとへ赴く。

Verse 33

दधिकंबलदानं तु तत्र देयं द्विजोत्तमे । कथितं पापशमनं सारात्सारतरं ध्रुवम्

しかしその地において、ああ二度生まれし者の最勝よ、ダディカンバラ—「凝乳の毛布」の施与をなすべし。これは罪を鎮めると説かれ、まことに精髄の中の精髄であると確言される。

Verse 34

अधुना संप्रवक्ष्यामि हिरण्याश्च महोदयम् । दुर्वाससा तपस्तप्तं तत्र सूर्यः प्रतिष्ठितः

いま我は、ヒラニヤーの大いなる興隆と栄光を宣べよう。そこにおいて、ドゥルヴァーサスの修したタパス（苦行）により、スーリヤ—太陽神—がその地に安立された。

Verse 35

कोटिरेका तु तत्रैव ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । चतुर्विंशतितत्त्वानामधिको बलरूपधृक्

まさにそこには、精を高く保つ苦行の聖仙たちが、一倶胝とさらに一人いる。しかもその臨在は二十四の原理を超えると説かれ、力と剛健の相を帯びている。

Verse 36

यत्र तिष्ठति देवेशि भृगुकोटिसमन्वितः । अन्यत्र ब्राह्मणानां तु कोट्या यच्च फलं लभेत्

女神よ、その聖なる臨在が一倶胝のブリグたちとともに立つところでは、他所で一倶胝のバラモンを供養して得る果報が、ここではいっそう容易に、しかも勝れて得られる。

Verse 38

ब्रह्मस्थाने तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम् । एवं ज्ञात्वा महादेवि तत्र तिष्ठामि निर्वृतः । कोटिर्भिर्देवऋषिभिर्देवैः सह समावृतः । तीर्थानि तत्र तिष्ठंति अंतर्भूतानि वै कलौ

そのブラフマー・スターナ（Brahmā-sthāna）では、ふさわしい者をただ一人供養して食を施すだけで、まさに同じ果報が得られる。これを知って、マハーデーヴィよ、私はそこに満ち足りて住み、倶胝の天仙と神々に囲まれている。カリの世には、あらゆるティールタ（tīrtha）がそこにとどまり、まことにその地の内に集め含まれている。

Verse 39

तत्र क्षेत्रे महारम्ये यत्र सोमेश्वरः स्थितः । मम देवि गणौ द्वौ तु विभ्रमः संभ्रमः परः

そのきわめて麗しい聖域、ソーメーシュヴァラ（Someśvara）が鎮まる地に、女神よ、私には二人の従者がいる。ヴィブフラマ（Vibhrama）と、もう一人はサンブフラマ（Saṁbhrama）である。

Verse 40

तौ चात्र क्षेत्रसंस्थानां लोकानां भ्रमविभ्रमैः । योजयंति सदा चित्तं विकल्पानैक्यसंकुलम्

そしてここで彼ら二人は、惑乱と迷妄によって、この聖域に住む人々の心を常にからめ取り、揺れ動く数多の選択で満ちあふれさせる。

Verse 41

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

ヴィナーयカの災厄と、さらに十の過失——かくして聖なるこの地は守られ、邪なる心を抱く罪人から護られる。

Verse 42

दंडपाणिं तु ये भक्त्या पश्यंतीह नरोत्तमाः । न तेषां जायते विघ्नं तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

しかし、ここで信愛をもってダンダパーニを拝する最上の人々には——その聖域の住人として、いかなる障りも起こらない。

Verse 43

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । अकामा वा सकामा वा प्रभासे ये मृताः शुभे

ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラ、さらには混成の出自の者であっても——無欲であれ欲に駆られていようと——吉祥なるプラバーサにて命終える者は、

Verse 44

चंद्रार्द्धमौलिनः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । शिवे मम पुरे दिव्ये जायंते तत्र मानवाः

彼らは皆、頂に半月を戴き、額に眼を具え、牡牛を旗印とする主のごとき姿となる。わがシヴァの神妙なる都において、ああシヴァーよ、その人々はそこに生まれる。

Verse 45

यस्तत्र वसते विप्रः संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

そこに住むブラーフマナが、心を制し、静かに三昧に安住するなら——たとえ一日に三度食しても——ただ風のみを糧とする者のようになる。

Verse 46

मेरोः शक्या गुणा वक्तुं द्वीपानां च गुणास्तथा । समुद्राणां च सर्वेषां शक्या वक्तुं गुणाः प्रिये

愛しき者よ、須弥山（メール）の徳相も、諸大陸の徳相も、さらには一切の大海の徳相さえも語り得よう——

Verse 47

आदिदेवस्य देवेशि महेशस्य महाप्रभोः । शक्या नैव गुणा वक्तुं वर्षाकोटिशतैरपि

しかし、神々の女王よ、マヘーシャ——大いなる主、原初のデーヴァ——その徳相は、幾百億年を費やしても語り尽くすことはできない。