Adhyaya 304

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । संगालेशादथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम्

イーシュヴァラは言った。「それから、ああ大女神よ、三つの道を流れるガンガーへ赴くがよい。彼女はサンガーレーシャの北東に、弓七張ほどの距離に位置している。」

Verse 2

तस्यां त्रिनेत्रा मत्स्याः स्युर्नित्यमांभसिकाः प्रिये । कलौयुगेऽपि दृश्यंते सत्यंसत्यं मयोदितम्

その川には三つの眼をもつ魚がいて、常に水の中に住まう、愛しき者よ。カリの世においてさえ見られる—これは真実、真実と、我が告げたとおりである。

Verse 3

तस्यां स्नात्वा महादेवि मुच्यते पञ्चपातकैः

大女神よ、そこにて沐浴する者は、五つの重罪より解き放たれる。

Verse 4

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता गिरिजा सती । उवाच तं द्विजश्रेष्ठाः प्रचलच्चंद्रशेखरम्

スータは語った。これらの言葉を聞いて、サティ—ギリジャ—は驚嘆に満たされた。やがて彼女は、月を頂く主にして、霊的卓越において「二度生まれ」の中の最勝者、結髪の揺れ動く方に申し上げた。

Verse 5

पार्वत्युवाच । कथं तत्र समायाता गंगा त्रिपथगामिनी । कथं त्रिनेत्राः संजाता मत्स्या आंभसिकाः शिव

パールヴァティーは言った。「三つの道を流れるガンガーは、いかにしてそこへ来たのですか。さらに、水の生きものたる三つ眼の魚は、いかにして生じたのですか、シヴァよ。」

Verse 6

एतद्विस्तरतो ब्रूहि यद्यहं ते प्रिया विभो

大いなる主よ、もし私がまことにあなたに愛される者ならば、これを詳しくお語りください。

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मां शुभे । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवंतीति मतिर्मम

イーシュヴァラは言った。「聞きなさい、女神よ。吉祥なる者よ、汝が我に問うゆえ、我は説き明かそう。わが見解では、汝は信と信受に満ちている。」

Verse 8

यदा शप्तो महादेवो ह्यज्ञानतिमिरावृतैः । ऋषिभिः कोपयुक्तैश्च कस्मिंश्चित्कारणांतरे

ある時、ある因縁により、無明の闇に覆われ、怒りにとらわれた仙人たちによって、マハーデーヴァは呪詛を受けた。

Verse 9

तदा ते मुनयः सर्वे शप्तं ज्ञात्वा महेश्वरम् । निरानंदं जगत्सर्वं दृष्ट्वा चात्मानमेव च

その時、すべての牟尼たちは、マヘーシュヴァラが呪われたと悟り、世界のすべてが歓喜を失ったのを見て、また自らの過ちをも認めた——

Verse 10

आराध्य परमेशानं दधतं गजरूपकम् । उन्नतं स्थानमानीय सानंदं चक्रिरे द्विजाः

二度生まれの者たちは、象の姿を取られたパラメーシャーナを敬い鎮め、崇高なる場所へとお連れして、世界を再び歓喜で満たした。

Verse 11

ततः प्रभृति सर्वे ते शिवद्रोहकरं परम् । आत्मानं मेनिरे नित्यं प्रसन्नेऽपि महेश्वरे

それ以来、マヘーシュヴァラがすでに慈悲深くなられた後でさえ、彼らは常に、自らをシヴァへの重大な冒瀆をなした者と見なした。

Verse 12

महोदयान्महातीर्थं सर्व आगत्य सत्वरम् । तपस्तेपुर्महाघोरं संगालेश्वरसन्निधौ

それゆえ彼らは皆、マホーダヤーと呼ばれる大いなるティールタへ急ぎ来たり、サンガーレーシュヴァラの御前にて、きわめて苛烈なる苦行を修した。

Verse 13

संगालेश्वरनामानं सर्वे पूज्य यथाविधि । भृगुरत्रिस्तथा मंकिः कश्यपः कण्व एव च

一同は作法のままに「サンガーレーシュヴァラ」と名づく主を礼拝した。すなわちブリグ、アトリ、マンキ、カシュヤパ、そしてカンヴァもまた。

Verse 14

गौतमः कौशिकश्चैव कुशिकश्च महातपाः । शूकरोऽथ भरद्वाजो भार्गविश्च महातपाः

また、ガウタマ、カウシカ、クシカという大苦行者たちに加え、シューカラ、バラドヴァージャ、バールガヴィら、苦行の力に秀でた者たちも（そこへ来た）。

Verse 15

जातूकर्ण्यो वसिष्ठश्च सावर्णिश्च पराशरः । शांडिल्यश्च पुलस्त्यश्च वत्सश्चैव महातपाः

ジャートゥーカルニャ、ヴァシシュタ、サーヴァルニ、パラーシャラ、さらにシャーンディリヤ、プラスタヤ、ヴァツァら――いずれも大苦行者――が（そこにいた）。

Verse 16

एते चान्ये च बहवो ह्यसंख्याता महर्षयः

これらに加え、なお多くの者があり、数え尽くせぬほどの大聖仙（マハーリシ）であった。

Verse 17

संगालेश्वरमासाद्य प्रभासे पापनाशने । तपः कुर्वंति सततं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

罪を滅するプラバーサにてサンガーレーシュヴァラに至り、そこでマヘーシュヴァラ（シヴァ）を安置して、彼らは常に苦行を修した。

Verse 18

ततः कालेन महता ते सर्वे मुनिपुंगवाः । ध्यानात्त्रिलोचनस्यैव अदृष्टे तु महेश्वरे

やがて長い時が過ぎ、マヘーシュヴァラがまだ姿を現されぬままでも、かの最勝の聖仙たちは、ただ三つ眼の主への禅定によって不思議なる境地に至った。

Verse 19

त्रिनेत्रत्वमनुप्राप्तास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । परस्परं वीक्षमाणास्त्रिनेत्रस्याभिशंकया

苦行に堅く住し、タパスの富に満ちた彼らは三眼の相を得た。互いに見つめ合い、各々が三眼の主のごとくなったのではと訝しんだ。

Verse 20

स्तुवंति विविधैः स्तोत्रैर्मन्यमाना महेश्वरम् । ज्ञात्वा ध्यानेन देवस्य त्रिनेत्रत्वमुपागताः

その境地をマヘーシュヴァラの恩寵と思い、さまざまな讃歌をもって主を讃えた。さらに देव（神）への禅定により悟り、己らが三眼の相に至ったことを知った。

Verse 21

चकुरुग्रं तपस्ते तु पूजां देवस्य शूलिनः । तेषु वै तप्यमानेषु कृपाविष्टो महेश्वरः

彼らは激しい苦行を行い、三叉戟を執る神（シヴァ）を礼拝した。かくて彼らがタパスに励むとき、マヘーシュヴァラは彼らへの憐れみに満たされた。

Verse 22

उवाच तान्मुनीन्सर्वाञ्छृणुध्वं वरमुत्तमम् । प्रसन्नोऽहं मुनिश्रेष्ठास्तपसा पूजयापि च

マヘーシュヴァラはそのすべての牟尼たちに告げた。「最上の恩寵を聞け。おお最勝の聖仙よ、汝らの苦行（タパス）と礼拝によって、我は満悦した。」

Verse 23

ऋषय ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश वरं नो दातुमर्हसि । गंगामानय वेगेन ह्यभिषेकाय नो हर

聖仙たちは言った。「もし御身が満悦し、神々の主よ、我らに恩寵を授けるにふさわしいとお認めなら—おおハラよ、我らのアビシェーカ（灌頂の沐浴）のため、ガンガーを速やかにお連れください。」

Verse 24

तस्यां कृताभिषेकास्तु तव द्रोहकरा वयम् । अज्ञानभावात्पूतत्वं यास्यामः पृथिवीतले

その聖なる地でアビシェーカを受けたなら、御身に背いて不義をなした我らも、無明の状態ゆえに、この地上において清浄へと至るでしょう。

Verse 25

ईश्वर उवाच । यूयं पवित्रकरणाः पावनानां च पावनाः । गंगां चैवानयिष्यामि युष्माकं चित्ततुष्टये

イーシュヴァラは言った。「汝らは清浄を生み出す者、浄める者の中にあっても浄める者である。汝らの心を喜ばせるため、我はガンガーそのものを連れて来よう。」

Verse 26

पावित्र्याद्भवतां जातं त्रैनेत्र्यं मुनिसत्तमाः । एवमुक्त्वा ततः शंभुर्ध्यानस्तिमितलोचनः । सस्मार क्षणमात्रेण गंगां मीनकुलावृताम्

「おお最勝の聖仙よ、汝らの清浄より『三眼』の境地が生じた。」そう語るや、シャンブーは—禅定にて眼差しを静止させ—ただ一瞬にして、魚群に囲まれたガンガーを想起した。

Verse 27

स्मृतमात्रा तदा देवी गंगा त्रिपथगामिनी । भित्वा भूमितलं प्राप्ता तत्र मीनकुलावृता

ただ想起されたその瞬間、三つの道を流れる女神ガンガーは地の表を突き破ってそこに至り、無数の魚の群れに取り囲まれていた。

Verse 28

ऋषिभिश्च यदा दृष्टा गंगा मीनयुता शुभा । दृष्टमात्रास्तु ते मत्स्यास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः

そして仙人たちが、魚を伴う吉祥なるガンガーを見たとき、その魚たちはただ見るだけで三つ目の境地に到った。

Verse 29

ईश्वर उवाच । युष्माकं दर्शनाद्विप्रास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः । एतन्निदर्शनं सर्वं लोकानां च प्रदर्शनम्

イーシュヴァラは言った。「おお婆羅門たちよ、ただ汝らを見たことによって彼らは三眼の境地を得た。これは諸世界を教え導くために示された、完全なる証しである。」

Verse 30

ऋषय ऊचुः । अस्मिन्कुंडे महादेव मत्स्यानां संततिः सदा । त्रिनेत्रा त्वत्प्रसादेन भूयात्सर्वा युगेयुगे

仙人たちは言った。「おおマハーデーヴァよ、この池において魚の系譜が常に絶えぬように。さらに御慈悲により、すべての魚が劫ごとに三眼でありますように。」

Verse 31

अस्मिन्कुंडे समागत्य नरः स्नानं करोति यः । ददाति हेम विप्राय गाश्च वस्त्रं तथा तिलान्

この聖なる池に来てここで沐浴し、婆羅門に黄金を施し、さらに牛と衣と胡麻を施す者は—

Verse 32

अमावास्यां विशेषेण त्रिनेत्रः स प्रजायताम् । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो हरः

とりわけアマーヴァーシャー（新月の日）には、その者が三つの眼をもって生まれますように。そう言って「かくなるであろう」と告げると、ハラ（シヴァ）は姿を隠して見えなくなった。

Verse 33

ब्राह्मणास्तुष्टिसंयुक्ता गताः सर्वे महोदयम्

そしてそのブラーフマナたちは皆、満ち足りた喜びを抱き、大いなる繁栄と高き向上へと至った。

Verse 34

एतत्ते कथितं देवि गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतं पापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्

女神よ、かくして我はガンガーの最上の功徳を汝に語り終えた。これを聞く者は罪が鎮まり、正しき願いのすべての果報を授かる。

Verse 304

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरसमीपवर्ति गंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

かくして聖なる『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒター—第七「プラバーサ・カンダ」、第一「プラバーサ聖地功徳篇」において、「サンガーレーシュヴァラ近傍に坐すガンガーの功徳の叙述」と題する第三百四章はここに終わる。