Adhyaya 280

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

イーシュヴァラは言った。「それから、偉大なる女神よ、最勝のチヤヴァネーシュヴァラへ赴くべきである。そこにはその地に安置されたリンガがあり、あらゆる罪障を滅する。」

Verse 2

यत्र शर्यातिना दत्ता सुकन्या सा महर्षये । यत्र संस्तंभितं सैन्यमानाहार्त्तमथाकरोत्

そこは、シャリヤーティ王がスカンニャーを大聖仙に授けた場所であり、また軍勢が食い止められ、ついには侵攻をやめさせられた場所でもある。

Verse 3

एष शर्यातियज्ञस्य देशो देवि प्रकाशते । प्रभासक्षेत्रमध्ये तु साक्षात्पातकनाशनः

女神よ、ここはシャリヤーティ（Śaryāti）の祭祀（ヤジュニャ）の地として名高い。さらにプラバーサ聖域（Prabhāsa-kṣetra）のただ中にあって、罪を直ちに滅するものとして顕現している。

Verse 4

साक्षात्तत्राभजत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः । चुकोप भार्गवश्चैव महेन्द्राय महातपाः

そこでカウシカ（Kauśika）は、アシュヴィン双神とともにソーマを直に分かち合った。さらに大苦行者バールガヴァ（Bhārgava）も、マヘーンドラ（インドラ）に対して憤りを起こした。

Verse 5

संस्तंभयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान्

力ある聖仙チャヴァナ（Cyavana）は、ヴァーサヴァ（インドラ）その人を抑えとどめた。さらに王女スカンヤー（Sukanyā）を妻として得た。

Verse 6

देव्युवाच । कथं विष्टंभितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः

女神は言った。「いかにして尊きパーカシャーサナ（インドラ）は彼によって抑えられたのか。さらに、なぜ大苦行のバールガヴァ聖者は怒りを起こしたのか。」

Verse 7

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृ तवान्सोमपायिनौ । तत्सर्वं च यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम

「また、ブラーフマナよ、いかにしてナ―サティヤ（Nāsatya）の双子にソーマを飲ませたのか。起こったことをそのまま、すべて私に語ってください。」

Verse 8

ईश्वर उवाच । भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम नामतः । स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे महामुनिः

イーシュヴァラは語った。「名高きチャヴァナは、大聖仙ブリグの子であった。彼はプラバーサに至り、その大牟尼は苦行（タパス）を修した。」

Verse 9

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने

輝ける麗人よ、そのヴィーラスターナにおいて彼は久しく留まり、柱のごとく不動のまま、一つの場所に立ち続けた。美しき面影の者よ。

Verse 10

स वल्मीकोऽभवत्तत्र लताभिरभिसंवृतः । कालेन महता देवि समाकीर्णः पिपीलकैः

時が経つにつれ、女神よ、彼はそこにて蟻塚（ヴァルミーカ）のようになり、蔓草に覆われ、長き歳月ののち四方は蟻で満ちた。

Verse 11

स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः

かくして彼は四方を塞がれ、土塊のごとくなったが、智ある者は蟻塚に覆われたまま、なおも苛烈なる苦行を修し続けた。

Verse 12

अथास्य यातकालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः । तीर्थयात्राप्रसंगेन श्रीसोमेशदिदृक्षया । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

やがて時が移り、シャリヤーティと名づく王が、聖地巡礼の折に、栄光あるソーメーシャを拝見せんと願い、罪を滅する大聖域プラバーサへと来た。

Verse 13

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । एकैव तु सुता शुभ्रा सुकन्यानाम नामतः

彼には四千の妻がいたが、娘はただ一人、清らかに輝くスカンヤー（Sukanyā）と名高かった。

Verse 14

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । चंक्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्

侍女たちに囲まれ、あらゆる装身具で飾られた彼女は歩み巡り、やがてバールガヴァ仙の蟻塚に行き当たった。

Verse 15

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । वनस्पतीन्विचिन्वंती विजहार सखीवृता

そこで、歯並びも麗しい乙女は心地よい樹々を眺めつつ、友らに囲まれて喜び遊び、草木や花を摘み集めた。

Verse 16

रूपेण वयसा चैव सुरापानमदेन च । बभंज वनवृक्षाणां शाखाः परम पुष्पिताः

美貌と若さを誇り、さらに酒に酔って、彼女は花を豊かに付けた森の木々の枝を折り取った。

Verse 17

तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्चरंतीमिव विद्युतम्

賢き仙バールガヴァは、友を失い独りとなり、飾りをまといながら一枚の衣のみを着て、稲妻のごとく動く彼女を見た。

Verse 18

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः

その寂しい場所で彼女を見つめつつ、至上の光輝をもつ者は歓喜した。喉は痩せながらも苦行の力を具えたブラフマ仙（ブラフマルシ）も、そこに在した。

Verse 19

तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी

彼はその吉祥なる乙女に語りかけたが、彼女はまことに耳を貸さなかった。するとスカンヤーは、蟻塚の中にバールガヴァ仙の両眼を見いだして気づいた。

Verse 20

कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । किन्नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने

好奇心から—迷妄の力により分別が曇り—「これはいったい何だろう」と言って、棘でその眼を突き刺した。

Verse 21

अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्

彼女に眼を刺し貫かれても、彼は怒りに燃え上がらなかった。だがその後、シャリヤーティ王の軍勢の大便と小便の排泄を塞いだ。

Verse 22

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम् । तथागतमभिभेक्ष्य पर्यतप्यत पार्थिवः

こうして排泄が塞がれると、軍勢は苦しみに打たれて悲鳴を上げた。事の次第を見た王は、深く心を悩ませた。

Verse 23

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः । ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तदिदं ब्रूत मा चिरम्

「この偉大なるバールガヴァは常に苦行に励み、すでに老い、ことに怒りを発すれば恐るべき威を示す。今日ここで、いったい誰がこの大聖を害したのか。故意であれ無意であれ—ただちに、遅滞なく申せ。」

Verse 24

तत्रोचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् । सर्वोपायैर्यथाकामं भवान्समधिगच्छतु

そこで兵たちは皆答えた。「誰がその非礼を働いたのか、私どもには分かりませぬ。いかなる手立てでも、御心のままにお調べになり、どうか見出されますように。」

Verse 25

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते

それから大地の守護者たる王は、ある時は和らかな言葉で、またある時は厳しい言葉で、自ら友の一団を問いただした。だが彼らはその件をまったく認めなかった。

Verse 26

आनाहार्त्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यं संमुखोदितम् । पितरं दुःखितं चापि सुकन्यैवमथाब्रवीत्

そのときスカンヤーは、糧を失ったかのように苦しげに前に立つ軍勢を見、さらに父もまた悲嘆しているのを見て、次のように語った。

Verse 27

मया तातेह वल्मीके दृष्टं सर्वमभिज्वलत् । उद्द्योतवदविज्ञानात्तन्मया विद्धमन्तिकात्

「父上、あの蟻塚の中で、すべてが燃え立つように輝いているのを私は見ました。無知ゆえにそれを明るい光と思い違え、近くからそれを突いてしまったのです。」

Verse 28

एतच्छ्रुत्वा तु शर्याति र्वल्मीकं क्षिप्रमभ्यगात् । तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्

これを聞くや、シャリヤーティは急ぎ蟻塚へ赴いた。そこで彼は、苦行によって偉大となり、年老いたバールガヴァを見た。

Verse 29

अथावदत्स्वसैन्यार्थं प्रांजलिः स महीपतिः । अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षंतुमर्हसि

そのとき王は合掌し、自軍を代表して言った。「無知ゆえに若い娘があなたにしたことを、どうかお赦しください。」

Verse 30

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्

ついでチヤヴァナ・バールガヴァは王に語った。彼女は美と気品を備えるが、貪りと迷いに覆われている、と。

Verse 31

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

「王よ、もしそのまま汝の娘を我が受け入れるなら、この咎を赦そう。大地の統べる者よ、これは真実として汝に告げる。」

Verse 32

ईश्वर उवाच । ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् । ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने

イーシュヴァラは語った。聖仙の言葉を悟ったシャリヤーティは、ためらうことなく娘を大心のチヤヴァナに与えた。

Verse 33

प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह । प्राप्ते प्रसादे राजा तु ससैन्यः पुरमाव्रजत्

その乙女を受け取ると、尊き仙人は嘉し、慈悲を垂れた。恩寵を得た王は、軍勢を伴って都へ帰還した。

Verse 34

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितम् । नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च

スカンヤーもまた、非のない苦行者を夫として得て、愛をもって日々仕え、苦行と戒律の実践によって奉仕した。

Verse 35

अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयया । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना

清らかな信心をもって、妬みなく偽りなく、麗しきスカンヤーは聖なる火と来客に勤め仕えた。かくして彼女はほどなく仙人チャヴァナの円満なる恩寵を得た。

Verse 280

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』の第七部プラバーサ・カーンダ、『エーカーシーティサーハスリー・サンヒター』所収「プラバーサ聖地功徳篇」における「チャヴァネーシュヴァラの大いなる功徳の叙述」と題する第280章は終わる。