Adhyaya 239

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् । प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्

イーシュヴァラは言った。「それから、大女神よ、ヒラニヤーのほとりに鎮まるナーガラーディティヤへ赴くがよい。その尊きアーディティヤは、あらゆる病を滅する者として名高い。」

Verse 2

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

昔、気高きヤーダヴァの王サトラージトはドヴァーラヴァティーに赴き、バースカラ（太陽神）を敬虔に礼拝した。その信愛により、太陽は大いに満悦した。

Verse 3

महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता । तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ

大いなる誓戒（マハーヴラタ）を受けて修行を成し遂げた、賢きニグナの子に、バーヌ（太陽神）は満足し、シヤマンタカの宝珠を授けた。

Verse 4

स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः

その宝珠は常に、日ごとに、きわめて清浄な黄金を八バーラずつ生み出した――それは信愛（バクティ）、誓戒（ヴラタ）、苦行（タパス）を具える者に授けられる果報である。

Verse 5

भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने । स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्

再びバーヌは言った。「美しき顔の者よ、願いの恩寵を述べよ。」そこでサトラージトは、盗賊を退ける देवदेवेश（神々の主）バースカラ（太陽神）に申し上げた。

Verse 6

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च । अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव

「もし神よ、あなたが我に満足し、恩寵を授け給うならば、この聖なる庵（アーシュラマ）にこそ、常に臨在し給え。」

Verse 7

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् । अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः

「そのとおりになろう」と告げて、スーリヤは王サトラージトとその願いを嘉し、そしてその場で、太陽は姿を見せぬものとなった。

Verse 8

तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः । स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि

またニグナの子サトラージトも、その場にて、神々の神にして輝けるスーリヤの、光明に満ち吉祥なる御像（プラティマー）を安置した、美しき肌の者よ。

Verse 9

शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः । ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् । अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्

法螺貝とドゥンドゥビー太鼓の轟き、そして豊かなヴェーダの唱和が満ちる中、彼は町人すべてと最上の二度生まれ（婆羅門）たちを招集した。深く礼拝し、最上の生計の支えを授けてから、彼は語った。

Verse 10

युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै । साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया

「あなたがたの御足の恩寵により、まことに太陽神スーリヤの加護によって、激しい苦行を成就し、私はこの御像を安置いたしました。」

Verse 11

इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा । दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा

かつて、神々の敵はシャクラ（インドラ）を打ち破り、インドラ界からこれを奪い去った。そして久しい昔、ダシャーナナ（ラーヴァナ）の子によってランカーに安置された。

Verse 12

तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै । अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका

ラーマがラクシュマナを伴って彼を討ち果たすと、それはアヨーディヤーへ運ばれ、サウミトリー（ラクシュマナ）の勝利を示す目に見える印となった。

Verse 13

मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता । तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता

それはミトラとヴァルナの子ヴァシシュタに献じられた。さらに彼もまた私を喜び、ドヴァーラカーにおいてそれを奉納した。

Verse 14

मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि

我もまた、このクシェートラが無上であると知り、ここに स्थापित（建立）した。これ以上何を多く語ろうか。まことに、あらゆる点で汝らにとって至上である。

Verse 15

परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा

月と太陽と星々が存続するかぎり、努めて守護すべきである。ゆえに我は汝らに、この吉祥なる御像を命じ授けた——護り奉り、保ち続けよ。

Verse 16

नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् । तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि

また、ソーメーシャプラ（Someśapura）に住まうナーガラの婆羅門に縁あるがゆえに、我はまことに「ナーガラーディティヤ（Nāgarāditya）」の名を授けた。

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् । यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः । तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति

婆羅門たちは言った。「我らは主なる神の守護と奉仕のため、すべてを必ず行いましょう。大地があり、月と太陽があり、海がとどまるかぎり、あなたの名声は尽きることなく、この場所においても存し続けるでしょう。」

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः । राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्

かく語り終えると、 द्विज の中の俊英たるナーガラの婆羅門たちは皆、退出した。王もまた満ち足りて、その時ドヴァーラヴァティー（Dvāravatī）の都へと旅立った。

Verse 19

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् । गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्

イーシュヴァラは言われた。「聞きなさい、女神よ。わたしはそれを拝観する果報を説こう。プラヤーガの諸所において百頭の牛を正しく布施した功徳——その同じ功徳を、ナーガラールカをダルシャナ（聖なる拝観）することによって得るのである。」

Verse 20

दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः । प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्

貧困・苦しみ・悲嘆・悩みを取り除く力ある者が、浄めの聖地プラバーサにおいて、ナーガラバースカラ以外に誰がいようか。

Verse 21

बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः । तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्

理解の浅い者たちは、束縛や癩病などの苦しみに悩まされながらも、そのただ中で真の医王を知らない。すなわち、彼らを癒やし得るナーガラバースカラ（太陽神）である。

Verse 22

स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः । कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते

「黄金の水」で沐浴し、かの御方を礼拝する人は、幾千のコーティ（koṭi）のカルパにわたり、太陽界において尊崇される。

Verse 23

शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः । महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया

白分（シュクラ・パクシャ）の第七日サプタミーに、ラヴィ（太陽）がサンクラーンティとして新たな宮に入るとき、そのサプタミーは「マハージャヤー」と名高く、バースカラに愛されるサプタミーである。

Verse 24

स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा

沐浴、布施、真言の誦持、護摩の火供、ならびに祖霊と神々への供養——これらすべては、バースカラの御言葉のとおり、功徳が一倶胝倍になると説かれる。

Verse 25

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ । कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः

かの地で、太陽の御前において、たとえ一人のブラーフマナに食を施す者も——その者は一倶胝の人々に施したのと同じである、と主ハリは宣言される。

Verse 26

एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने । यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्

これを汝に語った、麗しき面影の者よ——いまだかつて説かれなかったことを。信心をもって聴く人は、バースカラの住処に至る。

Verse 27

सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे । अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्

女神よ、我が言葉を聴け——スーリヤの秘められた御名を。千の名はもはや足りる；代わりにこの吉祥なる讃歌を誦せ。

Verse 28

विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

ヴィカルタナ、ヴィヴァスヴァーン、マールタンḍa、バースカラ、ラヴィ——彼は諸世界を照らす者、光輝具足の尊、宇宙の眼、そして諸惑星（グラハ）の主である。

Verse 29

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

彼は世の証人、三界の主、創造しまた収め取る者、闇を滅する者。ターパナ、タパナと称される清浄者であり、七頭の馬に牽かれる御車を有する。

Verse 30

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः

また彼はガバスティハスタ（Gabhastihasta）、そしてブラフマー（Brahmā）とも称され、諸天がことごとく礼拝する御方である。この讃歌は「エーカヴィンシャカ」（二十一頌）として、すなわち「ナーガラールカ・スタヴァ」（ナーガラの太陽讃）として記憶される。

Verse 31

स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः

これは「スタヴァラージャ」（讃歌の王）として名高く、身体の健康を増し、病を離れしめる。

Verse 32

य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्

おお大女神よ、この讃歌をもってナーガラールカを二つのサンディヤ—日没と日の出—に讃える者は、望む果報を得るであろう。

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नागरार्कमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

かくして、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌の編纂中、第七巻「プラバーサ・カンダ」第一部「プラバーサクシェートラ・マーハートミヤ」における「ナーガラールカの偉大さの叙述」と題する第239章は終わる。