Adhyaya 209

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मार्कण्डेयेशमुत्तमम् । तस्मादुत्तरदिग्भागे मार्कण्डेन प्रतिष्ठितम्

イーシュヴァラは言われた。「それから、おお大女神よ、最上のマールカンデーヤイーシュヴァラへ赴くがよい。そこから北の方角に、マールカンデーによって建立された聖所がある。」

Verse 2

सावित्र्याः पूर्वभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । महर्षिरभवत्पूर्वं मार्कण्डेय इति श्रुतः

そこはサーヴィトリーの東方、さほど遠くない所にある。昔、マールカンデーヤ（Mārkaṇḍeya）と名高い大聖仙がいたと伝えられる。

Verse 3

अजरश्चामरश्चैव प्रसादात्पद्मयोनिनः । स गत्वा तत्र विप्रेन्द्रो देवदेवस्य शूलिनः । लिंगं तु स्थापयामास ज्ञात्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम्

蓮華より生まれし御方（ブラフマー）の恩寵により、彼は老いず死なぬ者となった。やがてその最勝のバラモンはそこへ赴き、そこが最上のクシェートラであると悟って、三叉戟を執る主、神々の神のリンガを建立した。

Verse 4

स तं पूज्य विधानेन स्थित्वा दक्षिणतो मुनिः । पद्मासनधरो भूत्वा ध्यानावस्थस्तदाऽभवत्

定められた作法により御方を礼拝し終えると、聖仙は南に立った。ついで蓮華坐（パドマーサナ）を結び、そのまま深い禅定に入った。

Verse 5

तस्य ध्यानरतस्यैव प्रयुतान्यर्बुदानि च । युगानां समतीतानि न जानाति मुनीश्वरः

禅定にひたすら没入したその聖仙の主には、幾万、さらには億に及ぶユガが過ぎ去ったが、経過した時を少しも悟らなかった。

Verse 6

अथ लोपं समापन्नः प्रासादः शांकरः स्थितः । कालेन महता देवि पांसुभिर्मारुतोद्भवैः

やがて、女神よ、はなはだ長い時が過ぎ、シャンカラ（シヴァ）の堂宇は荒廃して崩れ、風に巻き上げられた塵に覆われ塞がれてしまった。

Verse 7

कस्यचित्त्वथ कालस्य प्रबुद्धो मुनिसत्तमः । अपश्यत्पांसुभिर्व्याप्तं तत्सर्वं शिवमन्दिरम्

しばらくして最勝の牟尼は目覚め、シヴァの神殿のすべてが塵に覆われているのを見た。

Verse 8

ततः कृच्छ्रात्स निष्क्रान्तः खनित्वा मुनिपुंगवः । अकरोत्सुमहाद्वारं पूजार्थं तस्य भामिनि

それから大いなる苦労の末、牟尼の中の雄牛たる彼は外へ出た。掘り起こして清め、輝ける淑女よ、そこで供養が行えるように非常に大きな門を設けた。

Verse 9

प्रविश्य तत्र यो भक्त्या पूजयेद्वृषभध्वजम् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

そこに入り、信愛をもって牛を旗印とする主を礼拝する者は、主マヘーシュヴァラの住まう至上の境地へ至る。

Verse 10

देव्युवाच । अमरत्वं कथं प्राप्तो मार्कंण्डो मुनिसत्तमः । अभवत्कौतुकं ह्येतत्तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि

女神は言った。「最勝の牟尼マールカンデーヤはいかにして不死を得たのですか。まことにこれは私の好奇心を起こしました。ゆえにあなたは説き明かすべきです。」

Verse 11

अमरत्वं यतो नास्ति प्राणिनां भुवि शंकर । देवानामपि कल्पांते स कथं न मृतो मुनिः

「地上の生きとし生けるものに不死はなく、シャンカラよ、神々でさえ劫の終わりには滅するというのに、どうしてその牟尼は死ななかったのですか。」

Verse 12

ईश्वर उवाच । अथातस्त्वां प्रव क्ष्यामि यथासावमरोऽभवत् । आसीन्मुनिः पुराकल्पे मृकण्ड इति विश्रुतः

イーシュヴァラは仰せになった。「今、彼がいかにして不死となったかを汝に説き明かそう。遠い昔のカルパに、ムリカンダ（Mṛkaṇḍa）と名高い牟尼がいた。」

Verse 13

भृगोः पुत्रो महाभागः सभार्यस्तपसि स्थितः । तस्य पुत्रस्तदा जातो वसतस्तु वनांतरे

彼はブリグ（Bhṛgu）の幸いなる子であり、妻とともに苦行に住していた。森の奥の庵に暮らしていたその時、彼に一人の男児が生まれた。

Verse 14

स पाञ्चवार्षिको भूत्वा बाल एव गुणान्वितः । कस्यचित्त्वथ कालस्य ज्ञानी तत्र समागतः

その子はまだ五歳であったが、すでに諸々の徳を備えていた。やがて時が経ち、真知を得た者（ジュニャーニー）がそこへ訪れた。

Verse 15

तेन दृष्टस्तदा बालः प्रांगणे विचरन्प्रिये । स्मृत्वाऽहसच्चिरं कालं भाव्यर्थं प्रति नोदितः

愛しき者よ、知者は庭先を歩き回るその子を見て、長き時の流れを想い起こし、来たるべき事に心の内が揺り動かされた。

Verse 16

तस्य पित्रा स दृष्टस्तु सामुद्रज्ञो विदुत्तमः । हास्यस्य कारणं पृष्टो विस्मयान्वितचेतसा

その子の父は、徴（しるし）を読み取ることに長けた最上の知者を見て、驚きに満ちた心で、その微笑の理由を尋ねた。

Verse 17

कस्मान्मे सुतमालोक्य स्मितं विप्र कृतं त्वया । तत्र मे कारणं ब्रह्मन्यथावद्वक्तुमर्हसि

「なぜだ、婆羅門よ、わが子を見て微笑んだのか。おお聖なる者よ、その真の理由をありのままに語るがよい。」

Verse 18

इति तस्य वचः श्रुत्वा ज्ञानी विप्रो वचोऽब्रवीत्

その言葉を聞いて、智ある婆羅門は答えて言った。

Verse 19

अयं पुत्रस्तव मुने सर्वलक्षणसंयुतः । अद्यप्रभृति षण्मासमध्ये मृत्युमवाप्स्यति

「聖仙よ、この汝の子はあらゆる吉相を具えている。だが今日より六か月のうちに、死に至るであろう。」

Verse 20

यदि जीवेत्पुनरयं चिरायुर्वै भविष्यति । अतो मया कृतं हास्यं विचित्रा कर्मणो गतिः

「しかし、もしこの子が生き延びるなら、まことに長寿となろう。ゆえに私は微笑んだ—業（カルマ）のめぐりは奇しく、測りがたい。」

Verse 21

एतच्छ्रुत्वा वचो रौद्रं ज्ञानिना समुदाहृतम् । व्रतोपनयनं चक्रे बालकस्य पिता तदा

智者の放った厳しい言葉を聞くや、少年の父はその時、子のために誓戒と入門の儀（ウパナヤナ）を執り行った。

Verse 22

आह चैनमृषिः पुत्रं दृष्ट्वा ब्राह्मणमागतम् । अभिवाद्यास्त्रयो वर्णास्ततः श्रेयो ह्यवाप्स्यसि

聖仙は息子に告げた。「バラモンが来るのを見たなら、恭しく礼拝して挨拶しなさい。三つのヴァルナ（varṇa）を敬えば、必ずや福徳を得るであろう。」

Verse 23

एवमुक्तः स वै विप्रः करोत्येवाभिवादनम् । न वर्णावरजं वेत्ति बालभावाद्वरानने

そのように教えられて、少年はたしかに礼拝の挨拶をした。だが幼さゆえに、あでやかな御顔の方よ、ヴァルナの間の正しい先後の序を理解していなかった。

Verse 24

पंचमासा ह्यतिक्रान्ता दिवसाः पञ्चविंशतिः । एतस्मिन्नेव काले तु प्राप्ताः सप्तर्षयोऽमलाः

五か月と二十五日が過ぎたその時、まさにその折に、汚れなき七人の聖仙サプタルシ（Saptarṣi）が到来した。

Verse 25

तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण भामिनि । कालेन तेन सर्वेऽथ यथावदभिवादनैः । आयुष्मान्भव तैरुक्तः स बालो दण्डवल्कली

麗しき御方よ、彼らがティールタ（tīrtha）への巡礼の途上、その道を行く折、時至って皆はしかるべき礼拝を受けた。そして杖を携え樹皮衣をまとったその少年は、彼らより「汝、長寿たれ」と祝福された。

Verse 26

उक्त्वा ते तु पुनर्बालं वीक्ष्य वै क्षीणजीवितम् । दिनानि पंच ते ह्यायुर्ज्ञात्वा भीतास्ततोऽनृतात्

しかしそう言い終えると、彼らは再び少年を見て、その命数がほとんど尽きかけているのを知った。余命が五日と悟り、彼らは自らの祝福が虚言となることを恐れた。

Verse 27

ब्रह्मचारिणमादाय गतास्ते ब्रह्मणोऽन्तिके । प्रतिमुच्याग्रतो बालं प्रणेमुस्ते पितामहम्

彼らは梵行の少年を伴い、梵天ブラフマーの御前へ赴いた。少年を前に置き、祖父神ピターマハに礼拝してひれ伏した。

Verse 28

ततस्तेनापि बालेन ब्रह्मा चैवाभिवादितः । चिरायुर्ब्रह्मणा बालः प्रोक्तोऽसावृषिसन्निधौ

ついでその少年も、しかるべく梵天ブラフマーに敬礼した。賢仙たちの前で、梵天は「この子は長寿となる」と宣言した。

Verse 29

ततस्ते मुनयः प्रीताः श्रुत्वा वाक्यं पितामहात् । पितामहस्तु तान्दृष्ट्वा ऋषीन्प्रोवाच विस्मितान् । केन कार्येण वाऽयाताः केन बालो निवेदितः

ピターマハの言葉を聞いて、聖仙たちは歓喜した。するとピターマハは、驚くリシたちを見て言った。「何のために来たのか。なぜこの少年を我が前に差し出したのか。」

Verse 30

ऋषय ऊचुः । भृगोः पुत्रो मृकण्डस्तु क्षीणायुस्तस्य बालकः । अकालेन पिता ज्ञात्वा बबंधास्य च मेखलाम्

仙人たちは言った。「ブリグの子ムリカンダには、寿命の短い男児がいる。父は死期の前にそれを悟り、梵行者の帯メーカラーをその子に結び付けた。」

Verse 31

यज्ञोपवीतं च ततस्तेन विप्रेण बोधितः । यं कञ्चिद्द्रक्ष्यसे लोके भ्रमन्तं भूतले द्विजम्

そしてそのバラモンの教えにより、彼はヤジュニョーパヴィータ（聖紐）を授けられた。「この世で汝が見る者は誰であれ――地上を遍歴する द्विज（再生者）であれば――…」

Verse 32

तस्याभिवादनं कार्यं नित्यमेव च पुत्रक । ततो वयमनेनैव दृष्टा बालेन सत्तम

「わが子よ、常に彼に恭しく礼拝の挨拶を捧げなさい。」かくして、まさにこの少年によって我ら自身が見られたのである、ああ最勝の者よ。

Verse 33

तीर्थयात्राप्रसंगेन दैवयोगात्पितामह । चिरायुरेष वै प्रोक्तो ह्यमीभिश्चाभिवादितैः

おおピターマハよ、ティールタへの巡礼の折—天意の結び合わせにより—この少年は、しかるべく礼拝の挨拶を受けたのち、まさにこの仙賢たちによって「長寿」と宣せられた。

Verse 34

त्वत्सकाशं समानीतस्त्वया चैवमुदाहृतः । कथं वागनृता देव ह्यस्माकं भवता सह

「あなたの御前に連れ来られ、あなたがこのようにお告げになった以上—いかでか言葉が虚ろとなり得ましょう、デーヴァよ。あなたが我らに語られる言葉において。」

Verse 35

उवाच बालमुद्दिश्य प्रहसन्पद्मसंभवः । मत्समानायुषो बालो मार्कण्डेयो भविष्यति

蓮華より生まれし者（梵天ブラフマー）は微笑み、子を指して言った。「この子—マールカンデーヤ—は我と等しき寿命を得るであろう。」

Verse 36

कल्पस्यादौ तथा चान्ते सहायो मे भविष्यति । ततस्तु मुनयः प्रीता गृहीत्वा मुनिदारकम् । तस्मिन्नेव प्रदेशे तु मुमुचुश्चेष्टितं यतः

「カルパの初めにも、またその終わりにも、彼は我が伴侶となるであろう。」すると仙賢たちは歓喜し、幼き牟尼を抱き取り、まさにその地にて労を解き、努めの疲れを休めた。

Verse 37

तीर्थयात्रां गता विप्रा मार्कण्डेयो गृहं ययौ । गत्वा गृहमथोवाच मृकण्डं मुनिसत्तमम्

ブラーフマナの聖仙たちがティールタ（聖地）への巡礼に出立したのち、マーラカンデーヤは家へ帰った。家に着くと、最勝の牟尼であるムリカンドゥに語りかけた。

Verse 38

ब्रह्मलोकमहं नीतो मुनिभिस्तात सप्तभिः । उक्तोऽयं ब्रह्मणा कल्पस्यादौ चान्ते च मे सखा

マーラカンデーヤは言った。「父上、七人の聖仙に導かれてブラフマーの世界（ブラフマローカ）へ連れて行かれました。ブラフマーは『この者はカルパの始めにも終わりにも、わが友となる』と宣言されました。」

Verse 39

भविष्यति न संदेहो मत्समायुश्च बालकः । ततस्तैः पुनरानीतो मुक्तश्चैवाश्रमं प्रति

「必ずそのとおりになる、疑いはない。この少年はわたしと等しい寿命を得るであろう。」そののち彼は彼らによって再び連れ戻され、庵（アーシュラマ）へ帰るよう解き放たれた。

Verse 40

मत्कृते हि द्विजश्रेष्ठ यातु ते मनसो ज्वरः । मार्कण्डेयवचः श्रुत्वा मृकण्डो मुनिसत्तमः । जगाम परमं हर्षं क्षणमेकं सुदुःसहम्

「わたしのために、ああ最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ、あなたの心の熱（悩み）が去りますように。」マーラカンデーヤの言葉を聞くや、最上の聖仙ムリカンドゥは、至高の歓喜に包まれ、その激しさは一瞬たりとも耐えがたいほどであった。

Verse 41

ततौ धैर्यं समास्थाय वाक्यमेतदुवाच ह

そのとき彼は心を鎮め、堅き勇気を保って、次の言葉を語った。

Verse 42

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । यत्त्वया मे सुपुत्रेण दृष्टो लोकपितामहः

ムリカṇḍुは言った。「今日、わが生は果を結び、この命もまことに生き切った。なぜなら、善きわが子よ、汝が諸世界の祖父（梵天ブラフマー）を拝したからである。」

Verse 43

वाजपेयसहस्रेण राजसूयशतेन च । यं न पश्यन्ति विद्वांसः स त्वया लीलया सुत

「ヴァージャペーヤの供犠を千、ラージャスーヤを百と重ねても、学匠たちは彼を拝し得ない。されど汝は、わが子よ、戯れのごとく容易に彼を見奉った。」

Verse 44

दृष्टश्चिरायुरप्येवं कृतस्तेनाब्जयोनिना । दिवारात्रमहं तात तव दुःखेन दुखितः । न निद्रामनुगच्छामि तन्मेदुःखं गतं महत्

「かくして蓮華より生まれし御方（梵天ブラフマー）により、長寿もまた授けられた。されど、わが子よ、昼も夜も汝の憂いゆえに我は嘆き、眠りは我に訪れぬ—この苦痛はあまりに大きい。」

Verse 209

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मार्कण्डेयेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम नवोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌の集成—第七巻プラバーサ・カṇḍa、第一部プラバーサ・クシェートラ・マーハートミャにおける「マールカṇḍेयेश्वरの偉大さの叙述」と名づけられた第二百九章は終わる。