Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 206›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

उपनिक्षेपधर्मेण शूद्रान्नं यः पचेद्द्विजः । अभोज्यं तद्भवेदन्नं स च विप्रः पतेदधः

Transliteration

upanikṣepadharmeṇa śūdrānnaṃ yaḥ paceddvijaḥ | abhojyaṃ tadbhavedannaṃ sa ca vipraḥ patedadhaḥ

Translation

もし二度生まれの者（ドヴィジャ）が、「ウパニクシェーパの法」（預かりの義）を口実としてシュードラの食を煮炊きするなら、その食は口にすべからざるものとなり、そのブラーフマナは正しい行いより堕する。

Word by Word
उपनिक्षेपधर्मेणby the rule of deposit (as a trust)
उपनिक्षेपधर्मेण:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootउपनिक्षेप + धर्म (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — 'उपनिक्षेपस्य धर्मः' (as a manner/instrument)
शूद्रान्नम्Shudra's food
शूद्रान्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र + अन्न (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
पचेत्should cook
पचेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पच् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
द्विजःa twice-born (Brahmin etc.)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अभोज्यम्inedible
अभोज्यम्:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootअ-भोज्य (कृदन्त/प्रातिपदिक; √भुज् + यत्, नञ्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत्-कृदन्त (gerundive)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अन्नम्the food
अन्नम्:
Karta (Subject/कर्ता) (भवेत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
विप्रःthe Brahmin
विप्रः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
पतेत्would fall
पतेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अधःdownwards
अधः:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of direction)
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa cook in a pilgrimage kitchen receives grain ‘as a deposit’ from a śūdra patron; the food darkens symbolically, while a dharma-personified figure turns away, indicating loss of ritual fitness.

Characters & Entities
D
Dvija
V
Vipra

FAQs

Dharma is not merely technical; using loopholes or pretexts in purity-sensitive rites is condemned as spiritually degrading.

The instruction is situated within Prabhāsa-kṣetra māhātmya’s śrāddha teaching, not a separate tīrtha description.

Avoid cooking/handling prohibited food under pretexts; such food is declared abhojya and leads to ritual/spiritual downfall.

←Previous Verse
Next Verse→