Adhyaya 14

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि देवदेव जगत्पते

女神は言った。「あなたが語られた太陽神の大いなる威徳を、さらに詳しく私にお説きください。ああ、神々の神、世界の主よ。」

Verse 2

कथमर्कस्थलो भूतः प्रभासक्षेत्रभूषणः । पूजनीयो महादेवः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

いかにしてマハーデーヴァは「アルカスタラ」—プラバーサ聖域を飾る宝—となったのか。さらに、正しい作法で行う巡礼の真の果報を求める者たちが、なぜ彼を礼拝すべきなのか。

Verse 3

के मंत्राः किं विधानं तु केषु पर्वसु पूजयेत् । जैगीषव्येश्वरो भूत्वा ह्यभूत्सिद्धेश्वरः कथम् । तन्मे कथय देवेश विस्तरात्सर्वमेव हि

いかなるマントラを用い、いかなる作法が正しく、どの聖なる祭日に礼拝すべきでしょうか。さらに、かつて「ジャイギーシャヴィエーシュヴァラ」と呼ばれた主が、いかにして「シッデーシュヴァラ」となったのか。神々の主よ、そのすべてを詳しくお語りください。

Verse 4

पाताले विवरं तत्र योगिन्यस्तत्र किं पुरा । तथा मातृगणश्चैव कथमेतदभूत्पुरा

また、昔そこにあったパーターラ（地下界）への裂け目とはいかなるものでしたか。そこにいたヨーギニーたち、そしてマートリ（母神）たちの群れは—このすべてが過去にどのように生じたのか、お聞かせください。

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण दयां कृत्वा जगत्पते । ममाचक्ष्व विरूपाक्ष यद्यहं ते प्रिया हर

ああ世界の主よ、慈悲をもってこのすべてを余すところなく私にお告げください。ああヴィルーパークシャよ、ハラよ――もし私があなたに愛される者なら、どうか説き明かしてください。

Verse 6

ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि कथयामि समासतः । सिद्धेश्वरो ह्यभूद्येन जैगीषव्येश्वरो हरः

イーシュヴァラは言った。「よくぞ問うた、デーヴィよ。ハラが『ジャイギーシャヴィエーシュヴァラ』と称されつつ、いかにして『シッデーシュヴァラ』となったかを、要約して語ろう。」

Verse 7

पूजाविधानं विस्तीर्य तन्मे निगदतः शृणु । आसीदस्मिन्कृते देवि सर्व ज्ञानविशारदः

供養の作法を詳しく述べるゆえ、我が語るところを聞きなさい。クリタの時代に、デーヴィよ、あらゆる知に通暁した者がいた。

Verse 8

पुत्रः शतकलाकस्य जैगीषव्य इति श्रुतः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य स चक्रे दुश्चरं तपः

彼はシャタカラーカの子で、ジャイギーシャヴィヤとして知られていた。聖地プラバーサのクシェートラに至り、成し難い苦行（タパス）を修した。

Verse 9

अतिष्ठद्वायुभक्षश्च वर्षाणां शतकं किल । अम्बुभक्षः सहस्रं तु शाकाहारोऽयुतं तथा

伝えられるところによれば、彼は風を食として百年を過ごし、次に水を食として千年を過ごし、さらに青菜のみを糧として一万年を過ごしたという。

Verse 10

चांद्रायणसहस्रं च कृतं सांतपनं पुनः । शोषयित्वा मिताहारो दिग्वासाः समपद्यत

彼はチャンドラーヤナの戒行を千たび修し、さらにサーンタパナの苦行をも重ねた。身をやつし、わずかな食にて生き、方角を衣とするディグヴァーサー、すなわち虚空をまとう者となった。

Verse 11

पूर्वे कल्पे स्वयं भूतं महोदयमिति श्रुतम् । स लिंगं देवदेवस्य प्रतिष्ठाप्यार्चयन्नपि

昔のカルパに、自ら顕れ出た「マホーダヤ」と名づけられるリンガがあったと伝えられる。彼はその諸天の主たる神のリンガを安置し、また礼拝して供養した。

Verse 12

भस्मशायी भस्मदिग्धो नृत्त गीतैरतोषयत् । जपेन वृषनादैश्च तपसा भावितः शुचिः

聖なる灰の上に横たわり、身にも灰を塗して、舞と歌とによって主を歓ばせた。ジャパとヴェーダの音声の唱誦と苦行とにより薫修され、清らかにして内奥まで浄められた。

Verse 13

तमेवं तोषयाणं तु भक्त्या परमया युतम् । भगवांश्च तमभ्येत्य इदं वचनमब्रवीत्

かくのごとく主を喜ばせんと励み、無上のバクティに満ちた彼を見て、バガヴァーンは近づき、次の言葉を告げられた。

Verse 14

जैगीषव्य महाबुद्धे पश्य मां दिव्यचक्षुषा । तुष्टोऽस्मि वरदश्चाहं ब्रूहि यत्ते मनोगतम्

「おおジャイギーシャヴ்யよ、大いなる बुद्धि を具えた者よ、 दिव्यな眼 にて我を見よ。我は満足した。われは वर を授ける者なり。汝の心にある願いを語れ。」

Verse 15

स एवमुक्तो देवेन देवं दृष्ट्वा त्रिलोचनम् । प्रणम्य शिरसा पादाविदं वचनमब्रवीत्

神にそのように告げられると、彼は三つの眼をもつデーヴァを拝した。主の御足に頭を垂れて礼拝し、次の言葉を述べた。

Verse 16

जैगीषव्य उवाच । भगवन्देवदेवेश मम तुष्टो यदि प्रभो । ज्ञानयोगं हि मे देहि यः संसारनिकृन्तनम्

ジャイギーシャヴ்யは言った。「福徳具足の主、神々の神よ—もし私を嘉してくださるなら、輪廻の束縛を断ち切る解脱の智のヨーガをお授けください。」

Verse 17

भगवन्नान्यदिच्छामि योगात्परतरं हितम् । त्वयि भक्तिश्च नित्यं मे देव्यां स्कन्दे गणेश्वरे

「主よ、私は他を望みません—このヨーガに勝る善はありません。どうかあなたへの恒常のバクティを、また女神とスカンダ、そしてガネーシュヴァラ（ガネーシャ）への帰依をもお授けください。」

Verse 18

न च व्याधिभयं भूयान्न च तेजोऽपमानता । अनुत्सेकं तथा क्षांतिं दमं शममथापि च

「また、病への恐れがなく、霊的な光輝が損なわれませんように。さらに、謙虚さ、忍耐、自制、そして心の静けさをお授けください。」

Verse 19

एतान्वरान्महादेव त्वदिच्छामि त्रिलोचन

「大いなる神マハーデーヴァ、三つの眼をもつ主よ—これらこそ、私があなたに願い求める恩寵です。」

Verse 20

ईश्वर उवाच । अजरश्चामरश्चैव सर्वशोकविवर्जितः । महायोगी महावीर्यो योगैश्वर्यसमन्वितः

イーシュヴァラは仰せになった。「汝は老いと死を離れ、あらゆる悲しみに触れられぬ者となる。大いなるヨーギーとなり、大いなる威力を具え、ヨーガの主たる成就を円満に備えるであろう。」

Verse 21

प्रभावाच्चास्य क्षेत्रस्य गुह्यस्य मम शाश्वतम् । योगाष्टगुणमैश्वर्यं प्राप्स्यसे परमं महत्

「またこの聖なる地—我が永遠にして秘奥の領域—の威力によって、汝は八つの徳を具えた、至高にして広大なるヨーガの自在（主権）を得るであろう。」

Verse 22

भविष्यसि मुनिश्रेष्ठ योगाचार्यः सुविश्रुतः

おお、牟尼の中の最勝者よ。汝は名高きヨーガの師（ヨーガーチャーリヤ）となり、広く世に知られるであろう。

Verse 23

यश्चेदं त्वत्कृतं लिगं नियमेनार्चयिष्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तो योगं दिव्यमवाप्स्यति

また、正しい誓戒と規律をもって、汝の作りしこのリンガを礼拝する者は、あらゆる罪より解き放たれ、神聖なるヨーガを得るであろう。

Verse 24

जैगीषव्यगुहां चेमां प्राप्य योगं करोति यः । स सप्तरात्राद्युक्तात्मा संसारं संतरिष्यति

このジャイギーシャヴィヤの洞窟に至りヨーガを修する者は、たとえ七夜のあいだ自らを規律に結びつけるだけでも、輪廻（サンサーラ）を渡り越えるであろう。

Verse 25

मासेन पूर्वजातिं च जन्मातीतं च वेत्स्यति । एकरात्रात्तनुं शुद्धां द्वाभ्यां तारयते पितॄन् । त्रिरात्रेण व्यतीतेन त्वपरान्सप्त तारयेत्

一か月のうちに、彼は前生の生を知り、また生を超えた境地を悟る。ひと夜にして身は清められ、二夜にして祖霊（ピトリ）を救済し、三夜が過ぎれば、さらに七代の祖先をも救い得る。

Verse 26

पुनश्च तव विप्रर्षे अजेयत्वं च योगिभिः । इच्छतो दर्शनं चैव भविष्यति च ते मम

さらに、婆羅門の聖仙よ、汝はヨーギーたちによってさえ征服されぬ不敗の者となろう。しかも汝が望むときはいつでも、我がダルシャナ（聖なる拝観）は必ず現前する。

Verse 27

इति देवो वरान्दत्त्वा तत्रैवांतरधीयत । एतत्कृतयुगे वृत्तं तव देवि प्रभाषितम्

かくして神は諸々の恩寵を授けたのち、その場にて姿を隠し消え去った。この出来事はクリタ・ユガ（Kṛta Yuga）に起こったのだ、女神よ――我は汝にそのように語り伝えた。

Verse 28

त्रेतायुगे महादेवि द्वापरेऽपि तथैव च । कलियुगप्रवेशे तु वालखिल्या महर्षयः

大女神よ、トレーター・ユガ（Tretā Yuga）においても、またドヴァーパラ・ユガ（Dvāpara）においても同様であった。さらにカリ・ユガ（Kali Yuga）への入り際には、ヴァーラキリヤ（Vālakhilya）の大聖仙たちもそこに現れ、働きをなした。

Verse 29

अस्मिन्प्राभासिके क्षेत्रे सूर्यस्थलसमीपतः । आराधयंतो देवेशं गुहामध्यनिवासिनम्

このプラバーサ（Prabhāsa）の聖域において、スーリヤ（Sūrya）の地の近くで、彼らは洞窟の奥に住まう देवेश（神々の主）を敬虔に礼拝した。

Verse 30

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषयश्चोर्द्धरेतसः । वर्षायुतं तपस्तप्त्वा सिद्धिं जग्मुस्तदात्मिकाम्

八万八千のリシたちは梵行（ブラフマチャリヤ）を守り、一万年にわたりタパスを修して、その本性にかなう同じシッディ（成就）に到達した。

Verse 31

ततः सिद्धेश्वरं लिंगं कलौ ख्यातं वरानने । यदा सोमेन संयुक्ता कृष्णा शिवचतुर्दशी । तदैव तस्य देवस्य दर्शनं देवि दुर्ल्लभम्

その後、麗しき御顔の者よ、そのリンガはカリ・ユガにおいて「シッデーシュヴァラ」として名高くなった。さらに、暗半月（クリシュナ・パクシャ）のシヴァ・チャトゥルダシーがソーマ（月）と合する時、まさにその時こそ、デーヴィよ、かの神のダルシャナはきわめて稀有にして至高である。

Verse 32

ब्रह्मांडं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यमुपजायते । तत्पुण्यं लभते देवि सिद्धलिंगस्य पूजनात्

デーヴィよ、全宇宙を施すことから生じる功徳、その功徳と同等のものが、シッダ・リンガを供養することによって得られる。