Adhyaya 14

Verse 1

श्रीप्रह्राद उवाच । संत्यनेकानि तीर्थानि बह्वाश्चर्यकराणि च । प्राप्ते कलियुगे घोरे तानि पुप्लुविरेर्णवे

シュリー・プラフラーダは言った。「聖なるティールタと巡礼の地は数多く、霊験あらたかな所もまた多い。だが恐るべきカリ・ユガが到来すると、それらは海に沈み没した。」

Verse 2

उद्देशतो मया विप्राः कीर्त्यमाना निबोधत । संक्षेपतो विप्रवरा यथा तेषां च याः क्रियाः

おおブラーフマナたちよ、我が示唆して語るところをよく悟れ。おお最勝のブラーフマナよ、それらがいかなるものか、またそれらのためにいかなる儀礼が行われるかを、簡潔に述べよう。

Verse 3

संहृत्य च भुवो भारं साधू न्संस्थाप्य सत्पथे । द्वारवत्यामगात्कृष्णो वृष्णिसंघैः समावृतः

大地の重荷を取り除き、善き者を正しき道に安住させたのち、クリシュナはヴリシュニ族の群れに囲まれてドヴァーラヴァティーへ赴いた。

Verse 4

दर्शनार्थं तदा ब्रह्मा दैवतैः परिवारितः । वरुणो यमवित्तेशौ सूर्य्याचन्द्रमसौ तथा

そのとき御姿を拝するため、諸神に囲まれた梵天ブラフマーが来臨し、さらにヴァルナ、ヤマ、財宝の主クベーラ、そして太陽と月もまた伴った。

Verse 5

आगत्य सह कृष्णेन कार्यं संसाध्य चात्मनः । वेधाश्चक्रे तदा तीर्थं स्वनाम्ना कीर्तितं भुवि

クリシュナとともに来臨し、自らの目的を成し遂げたのち、ヴェーダ（ブラフマー）はその名をもって世に称えられる聖なるティールタを建立した。

Verse 6

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । तत्तीरे स्थापयामास सहस्रकिरणं प्रभुम्

そのティールタは「ブラフマクンダ」として名高く、吉祥にして一切の罪を滅する。彼はその岸辺に、千の光を放つ主—太陽神を安置した。

Verse 7

मूलं सुराणां हि किल ब्रह्मा लोकपितामहः । तेन संस्थापितं यस्मान्मूल स्थानमिति स्मृतम्

まことに、世界の祖父ピターマハたるブラフマーは、諸天の根本であると説かれる。ゆえに彼によって建立されたこの地は、「ムーラスターナ」—根の住処として記憶される。

Verse 8

ब्रह्मतीर्थं तु तद्दृष्ट्वा चन्द्रश्चक्रे ततः सरः । तडागं चन्द्रनाम्ना वै सर्वपापप्रणाशनम्

そのブラフマー・ティールタを見て、チャンドラ（月神）はその後、湖を造った。まことに月の名を冠する池であり、あらゆる罪を滅するものとなった。

Verse 9

तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं संहृष्टाः सुरसत्तमाः । ऊचुस्ते लोकस्रष्टारं शृणुष्व वचनं हि नः

その御身が光輝に満ちているのを見て、神々の中の最勝者たちは歓喜した。彼らは世界の創造主に言った。「どうか我らの言葉をお聞きください。」

Verse 10

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते पितॄन्संतर्पयिष्यति । पूजयिष्यति देवेशं मूलस्थानं सुरर्षभ

おお、神々の中の雄牛よ！ここで沐浴する者はピトリ（祖霊）を満足させ、ムーラスターना（Mūlasthāna）にて देवेश（神々の主）を礼拝する。

Verse 11

सर्वपापविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः । सप्तम्यां माघमासस्य शुक्लपक्षे द्विजर्षभाः । योऽत्र स्नानं प्रकुरुते मानवो भक्तिसंयुतः

おお、 द्विज（再生者）の最勝よ！マーガ月の白分、 सप्तमी（第七日）に、 भक्तિをもってここで沐浴する人は、あらゆる罪より解き放たれ、財と穀物に恵まれる。

Verse 12

मूलस्थानं च देवेश संस्नाप्य प्रविलेपयेत् । पूजयिष्यति वस्त्राद्यैः स्वशक्त्या भूषणैस्तथा

おお देवेश（神々の主）よ！ムーラスターना（Mūlasthāna）にて（御神像を）沐浴させたのち、香油を塗り香を施すべきである。さらに衣などの供物をもって、また自らの力に応じて装身具をもって礼拝すべし。

Verse 13

पुष्पधूपादिभिश्चैव नैवेद्येन च मानवः । सर्वान्कामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति

花や香（薫香）などの供物、さらにナイヴェーディヤ（食物供養）を捧げる者は、あらゆる願いを成就し、梵天界ブラフマローカへ赴く。

Verse 14

सावित्रीं च ततो दृष्ट्वा ब्रह्मणा स्थापितां च वै । कृत्वा चायतनं दिव्यं स्वां मूर्तिं सन्निवेश्य च । नाम चक्रे तदा देव्याः स्वयं तस्याः पितामहः

次いで、梵天によってまことに स्थापित（安置）されたサーヴィトリーをも見て、彼は神聖なる霊廟を建立し、自らの像を安置した。そのとき、祖父神ピターマハ（梵天）自らがその女神に名を授けた。

Verse 15

यः पश्यति स्वयं भक्त्या कृष्णं दृष्ट्वा जगत्पतिम् । सावित्रीं स सुखी भूत्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात्

自らの信愛（バクティ）をもって、宇宙の主クリシュナを拝し、さらにサーヴィトリーをも拝する者は、幸福となり、望むすべての願いを成就する。

Verse 16

आयुरारोग्यमैश्वर्य्यं पुत्रसन्तानमेव च । न दौर्भाग्यं भवेत्तस्य न दारिद्यं न मूर्खता । न च व्याधिभयं तस्य यः पश्यति विधिं नरः

長寿、無病、繁栄と威徳、そして子と家系の祝福が生じる。彼には不運がなく、貧しさも愚かさもない。ヴィディ（梵天）を拝する人には、病の恐れもまたない。

Verse 17

गत्वा संस्नापयेद्देवीं कुंकुमेन कुसुंभकैः । संछाद्य वस्त्रैः संपूज्य पुष्पैर्नानाविधै स्तथा

そこへ赴き、女神をクンクマ（サフラン）とクスンバ（ベニバナ）で沐浴させ、衣をまとわせ、さらに種々の花をもって供養し礼拝すべきである。

Verse 18

नैवेद्यफलतांबूलग्रीवासूत्रकदीपकैः । संपूज्य परया भक्त्या यात्रां च सफला लभेत्

供物としてナイヴェーディヤ（供食）、果実、タンブーラ（檳榔の葉）、首飾り・花鬘、聖糸、灯明を捧げ、至上のバクティをもって円満に礼拝する者は、まことに実りある巡礼を得る。

Verse 19

न वैधव्यं न दौर्भाग्यं न वंध्या न मृतप्रजा । विधिर्दृष्टो नरैर्यैस्तु कुले तेषां प्रजायते

ヴィディ（梵天）を拝見した人々の家系には、寡婦の嘆きも、不運も、不妊も、子を失う悲しみもない。かくしてその一族に法（秩序）が生じる。

Verse 20

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विधिं पश्येत्सुभावतः । परितुष्टो भवेत्कृष्णो यात्रा च सफला भवेत्

ゆえに、あらゆる努力を尽くし、清らかな心性をもってヴィディ（梵天）を拝すべきである。クリシュナは大いに満悦し、巡礼もまた成就する。

Verse 21

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मणा स्थापितं दृष्ट्वा सरः परमशोभनम् । इन्द्रश्चक्रे महाभागः सरः परमशोभनम्

プラフラーダは言った。「梵天が स्थापितした、きわめて麗しい聖なる池を見て、幸運なるインドラもまた、そこに至美の池を造りなした。」

Verse 22

स्थापयामास देवेशो लिंगमप्रतिमौजसम् । तस्मिन्स्नात्वा च लभते यस्मादिन्द्रपदं नरः

神々の主は、比類なき威力をもつリンガを स्थापितした。そこで沐浴する者はインドラの位を得る。ゆえにその地は「インドラパダ」と呼ばれる。

Verse 23

तस्मादिन्द्रपदं नाम सुप्रसिद्धं धरातले । इन्द्रेण स्थापितं लिंगं यस्माद्भावनया सह । प्रसिद्धमिंद्रनाम्ना वा इन्द्रेश्वरमिति स्मृतम्

それゆえ「インドラパダ」という名は地上に広く知られる。インドラが篤い帰依の心とともにリンガを स्थापितしたゆえ、インドラの名によっても名高く、「インドレーシュヴァラ」と記憶される。

Verse 24

यस्य प्रसिद्धिरतुला वृद्धिलिंगमिति द्विजाः । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

おお、二度生まれの者たちよ。「ヴリッディリンガ」としてのその名声は比類ない。ひとたび拝見するだけで、あらゆる罪過から解き放たれる。

Verse 25

पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते द्विजसत्तमाः । अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां स्नात्वा चेन्द्रपदे नरः

おお、二度生まれの最勝者たちよ。月の第八日と第十四日にインドラパダで沐浴する者は、ピトリ（祖霊）に尽きぬ満足をもたらし、インドラの位を得る。

Verse 26

इन्द्रेश्वरं च संपूज्य याति मुक्तिपदं नरः । विशेषतस्तु संपूज्यो मकरस्थे दिवाकरे

インドレーシュヴァラを正しく供養すれば、人は解脱の境地に至る。とりわけ太陽がマカラ（山羊宮）にある時、インドレーシュヴァラは特別に礼拝されるべきである。

Verse 27

उत्तरायणसंक्रांतौ लिंगपूरणकेन हि । शिवरात्रौ विशेषेण संपूज्य उमया सह । रात्रौ जागरणं कृत्वा परमं लोकमाप्नुयात्

ウッタラーヤナ・サンクラーンティには「リンガ・プーラナ」（リンガを満たし完成させる儀礼）によって、またとりわけシヴァラートリーの夜にはウマーとともに（シヴァ）を礼拝し、夜通し覚醒して守夜するなら、最高の世界に到達する。

Verse 28

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मतीर्थं च तद्दृष्ट्वा तथा शक्रसरोभवम् । दर्शयन्विष्णुना सार्द्धमेकरूपत्वमाप्नुयात्

プラフラーダは言った。「ブラフマー・ティールタを拝し、またシャクラ（インドラ）より生じた湖をも見て、これをヴィシュヌと共に示すならば、形相の一如—神聖なる相の合一—を得る。」

Verse 29

सरश्चकार देवेशो भगवान्पार्वतीपतिः । सुमृष्टनिर्मलजलं नलिनीदलशोभितम्

神々の主にして、バガヴァーン、パールヴァティーの夫君は、澄みわたり清浄に磨かれた水をたたえ、蓮の葉に飾られた一つの湖を創り給うた。

Verse 30

उत्पलैः सर्वतश्छन्नं सरः सारसशोभितम् । तदगाधजलं दृष्ट्वा स्वयमेव पिनाकधृक् । सब्रह्मविष्णुना सार्द्धं स्नातस्तत्र वृषध्वजः

その湖は四方を青蓮（ウトパラ）に覆われ、白鳥により荘厳されていた。その深き水を見て、ピナーカを執るシヴァ—牛旗の主—は、自らブラフマーとヴィシュヌと共にそこで沐浴した。

Verse 31

ते देवास्तत्सरो दृष्ट्वा ब्रह्मविष्णुसुराऽसुराः । ऊचुः सर्वे सुसंहृष्टा वीक्षंतः पार्वतीपतिम्

その湖を見て、ブラフマーとヴィシュヌ、神々、さらにはアスラに至るまで、皆ことごとく歓喜し、パールヴァティーの主を仰ぎ見つつ語り合った。

Verse 32

यस्मात्कृतमिदं देवा ईश्वरेण महत्सरः । महादेव सरोनाम सुप्रसिद्धं भविष्यति

「この大いなる湖はイーシュヴァラによって造られたゆえに、神々よ、『マハーデーヴァ・サラス』の名をもって広く世に知られるであろう。」

Verse 33

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते पितॄणां तर्पणं तथा । श्राद्धं पितॄणां भक्त्या च स गच्छेत्परमां गतिम्

ここで沐浴し、また祖霊ピトリ（Pitṛ）にタルパナを捧げ、信愛をもって祖先のためにシュラーダ（śrāddha）を修する者は、最上の境地に至る。

Verse 34

सुप्रसन्ना भविष्यन्ति सर्वे देवा न संशयः । दर्शनात्पापनिर्मुक्तो महादेवसरस्य च

すべての神々はこの上なく歓喜する—疑いはない。さらに、マハーデーヴァの池（Mahādeva-saras）を拝するだけで罪より解き放たれる。

Verse 35

महेशस्य च तद्दृष्ट्वा सरः परमशोभनम् । चकार पार्वती तत्र सरश्चाप्रतिमं तथा

マヘーシャ（シヴァ）の至上に麗しいその池を見て、パールヴァティーもまたその地に、比類なきもう一つの聖なる池を創り出した。

Verse 36

गौरीसर इति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात्

それは「ガウリーの池」（Gaurī-saras）として知られ、あらゆる罪を滅する。信愛をもってそこで沐浴する者は、悪しき境涯に堕ちない。

Verse 37

न दौर्भाग्यं स्त्रियश्चैव न वैधव्यं कदाचन । स्नात्वा गौरीतीर्थवरे सर्वान्कामानवाप्नुयात्

女性には不運なく、いついかなる時も寡婦となることがない。すぐれたガウリー・ティールタ（Gaurī-tīrtha）で沐浴すれば、あらゆる願いが成就する。

Verse 38

वरुणश्च ततो दृष्ट्वा पुण्यान्यायतनानि च । चकार च सरो दिव्यं विष्णुभक्तिसमन्वितः

そのときヴァルナは、かの聖なる霊場を見て、ヴィシュヌへの帰依に満ちた天なる池をも造り出した。

Verse 39

नाम्ना वरुणपदं तच्च पापक्षयकरं भुवि । नभस्ये पौर्णमास्यां च संतर्प्य पितृदेवताः

そのティールタは「ヴァルナパダ」と名づけられ、地上において罪を滅する。さらにナバス月の満月の日、供物によって祖霊神（ピトリ）を満たし…

Verse 40

श्राद्धं कृत्वा विधानेन पितॄणां श्रद्धयान्वितः । उत्तमं लोकमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

規定に従い、信をもって祖霊のためにシュラーダを修し終えるなら、その者は最上の世界に至る。そこへ赴けば、もはや嘆きはない。

Verse 41

प्रदद्यादुदकुम्भांश्च दध्योदनसमन्वितान् । गाश्च वासांसि रत्नानि विष्णुर्मे प्रीयतामिति

水の壺にダディヨーダナ（凝乳飯）を添えて施し、また牛・衣・宝をも布施しつつ、「ヴィシュヌよ、我を嘉せ給え」と祈念すべきである。

Verse 42

सरो दृष्ट्वा जलेशस्य सरश्चक्रे धनेश्वरः । यक्षाधिपसरोनाम सुप्रसिद्धं धरातले

水の主ヴァルナの池を見て、ダネーシュヴァラ（クベーラ）はさらに一つの池を造った。それは地上で「ヤクシャーディパ・サラス」として名高い。

Verse 43

तथा तत्र नरो भक्त्या संपूज्य पितृदेवताः । सर्वान्कामानवाप्नोति दद्याद्वस्त्रद्विजातये

またそこで、人が信愛（バクティ）をもって祖霊の神々ピトリ（Pitṛ）を供養すれば、あらゆる願いを成就する。さらに、衣を布施として二度生まれの者（バラモン）に施すべきである。

Verse 44

प्रह्लाद उवाच । विष्णुं वरप्रदं श्रुत्वा भ्रातॄणां ब्रह्मनंदनाः । मंदाकिनी वसिष्ठेन समानीता धरातले

プラフラーダは言った。「ヴィシュヌが恩寵を授ける方であると聞き、ブラフマーの子らは兄弟のために、ヴァシシュタによってマンダーキニーの流れを地上へと降ろさせた。」

Verse 45

अम्बरीषादयः सर्व आजग्मुः कृष्णपालिताम् । द्वारवत्यां च ते दृष्ट्वा गोमतीं सागरंगमाम्

アンバリーシャ王ら一行は皆、クリシュナに守護される都ドヴァーラヴァティーに到来した。そこで彼らは、海へと注ぐゴーマティー河の流れを目にした。

Verse 46

तीर्थानि देवतानां च पुण्यान्यायतनानि च । तीर्थं पंचनदं चक्रुः प्रजानां पतयस्तथा

彼らは神々のティールタ（聖なる渡り場）と、功徳に満ちた神々の聖所とを定めた。さらに民の主たる者たちは、万人の安寧のため「パンチャナダ」と名づけるティールタを建立した。

Verse 47

पंच नद्यः समाहूतास्तत्राऽजग्मुः सुरान्विताः । मरीचये गोमती च लक्ष्मणा चात्रये तथा

招かれて、五つの河は神々を伴いその地に到来した。ゴーマティーはマリーチのために来たり、ラクシュマナーもまたアトリのために来た。

Verse 48

चंद्रभागा चांगिरसे पुलहाय कुशावती । पावनार्थं जांबवती जगाम क्रतवे तथा

チャンドラバーガーはアンギラスのために来たり、クシャーヴァティーはプラハのために来た。さらに浄化のため、ジャンバヴァティーもまたクラトゥのもとへ赴いた。

Verse 49

तासु स्नात्वा महाभागा ब्रह्मपुत्रा यशस्विनः । नाम तस्य तदा चक्रुः पंचनद्यश्च तापसाः

それらの川で沐浴を終えると、幸いにして名高き梵天の御子ら—苦行者たち—は、その地に「パンチャナディー（五つの川）」という名を授けた。

Verse 50

तस्मात्पंचनदं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नातव्यं तत्र मनुजैः स्वर्गमोक्षार्थिभिस्तदा

ゆえにパンチャナダのティールタは一切の罪を滅する。天界と解脱を願う人々は、かの地で沐浴すべきである。

Verse 51

तत्र गत्वा सुनियतो गृहीत्वार्घ्यं फलेन हि । मंत्रेणानेन वै विप्रा दद्यादर्घ्यं विधानतः

そこへ赴き、身を慎んで果実を添えたアルギャを取り、婆羅門たちよ、この真言をもって法にかなうよう正しくアルギャを捧げるべきである。

Verse 52

ब्रह्मपुत्रैः समानीताः पंचैताः सरितां वराः । गृह्णंत्वर्घ्यमिमं देव्यः सर्वपापप्रशांतये

「梵天の御子らによってここへ導かれた、この五つの最勝の河よ。女神たちよ、このアルギャを受け取り、あらゆる罪がことごとく鎮まらんことを。」

Verse 53

इत्यर्घ्यमन्त्रः । स्नानं कृत्वा विधानेन पितॄन्संतर्प्पयेन्नरः । श्राद्धं कुर्य्याद्विधानेन श्रद्भया परया युतः

これにてアルギャ（供水）のマントラは終わる。法に従って沐浴したのち、人は供物によるタर्पナをもってピトリ（祖霊）を満足させ、さらに至上の信を具えて、規定どおりにシュラーダ（śrāddha）を修すべし。

Verse 54

पंचरत्नं ततो देयं सप्तधान्यं द्विजातये । दीनांधकृपणानां च दानं दद्यात्स्वशक्तितः

次に、「五宝」と「七穀」を二度生まれの者（ドヴィジャ）に施すべし。また自らの力に応じて、貧しき者、盲なる者、困窮する者に布施を与うべし。

Verse 55

सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं स गच्छति । पुत्रपौत्रसमायुक्तः परं सुखमवाप्नुयात्

彼はあらゆる願いを成就し、ヴィシュヌの世界へ赴く。子と孫に恵まれ、最高の安楽を得る。

Verse 56

प्रेतयोनिं गता ये च ये च कीटत्वमागताः । सर्वे ते मुक्तिमायांति पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

たとえプレータ（餓鬼・亡霊）の境に堕ちた祖先や、虫となった者であっても、家の三系に属するすべてのピトリ（祖霊）は解脱（ムクティ）に至る。

Verse 57

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं शिवलोके च मोदते । सर्वपाप विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

この功徳ある章を聞き終えると、彼はシヴァの世界にて歓喜する。あらゆる罪より解き放たれ、至高の境地へと赴く。