Adhyaya 99

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्र रामेण निर्मितः । रामेश्वरस्तथा सीता तेन तत्र विनिर्मिता

仙人たちは言った。「あなたが語られたこと、すなわち、かの地でラーマによってラーメーシュヴァラが स्थापित（建立）され、またシーターも彼によってそこで造り出されたという、そのことは——」

Verse 2

तथा च लक्ष्मणार्थाय निर्मितस्तेन संश्रयः । एतन्महद्विरुद्धं ते प्रतिभाति वचोऽखिलम्

また同様に、彼がラクシュマナのために聖なる庇護所を造ったとあなたは語った。だがこれら一切は、あなたの言葉と大いに矛盾しているように思われる。

Verse 3

त्वया सूत पुरा प्रोक्तं रामो लक्ष्मणसंयुतः । सीतया सहितः प्राप्तः क्षेत्रेऽत्र प्रस्थितो वने

先に、スータよ、あなたは、ラーマがラクシュマナを伴い、さらにシーターと共にこの聖なる地に到り、森へと旅立ったと語った。

Verse 4

श्राद्धं कृत्वा गयाशीर्षे लक्ष्मणेन विरुद्ध्य च । पुनः संप्रस्थितोऽरण्यं क्रोधाविष्टश्च तं प्रति

ガヤーシールシャにてシュラーダ（śrāddha）の儀礼を行い、その後ラクシュマナと争いとなって、彼は再び森へと赴いた。彼に向けた怒りに取り憑かれて。

Verse 5

यत्त्वयोक्तं तदा तेन निर्मितोऽत्र महेश्वरः । एतच्च सर्वमाचक्ष्व संदेहं सूतनन्दन

またあなたが語った、当時彼によってここにマヘーシュヴァラが安置されたということ—そのすべてを詳らかに説き、スータの子よ、疑いを除いてほしい。

Verse 6

सूत उवाच । अत्र मे नास्ति संदेहो युष्माकं च पुनः स्थितः । ततो वक्ष्याम्यशेषेण श्रूयतां द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रं पुनश्चाद्यं न क्षयं याति कुत्रचित्

スータは言った。「私にはここに疑いはない—ただ、あなたがたのうちに再びそれが起こったのだ。ゆえに余すところなく説き明かそう。聞け、二度生まれの最勝者たちよ。この聖域は太古よりあり、常に新たに甦る。いかなる所においても決して減ずることはない。」

Verse 7

अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते स तदा रघुनंदनः । यदा विरोधमापन्नः सार्धं सौमित्रिणा सह

また別の日、ラグ族の裔なるそのラーマは――その時、サウミトリー（ラクシュマナ）と共に対立に陥った――

Verse 8

एतत्पुनर्दिनं चान्यद्यत्र तेन प्रतिष्ठितः । रामेश्वरः स्वयं भक्त्या दुःखितेन महात्मना

しかしさらに別の日――その場所において、悲嘆に沈みつつも大いなる魂の者が、篤き信愛をもって自ら「ラーメーシュヴァラ」を安置し灌頂した――

Verse 9

ऋषय ऊचुः । अन्यस्मिन्दिवसे तत्र कस्मिन्काले रघूत्तमः । संप्राप्तस्तस्य किं दुःखं संजातं तत्प्रकीर्तय

仙人たちは言った。「また別の日、そこにおいてラグ族の最勝者（ラーマ）はいつ到来したのか。さらにその時、いかなる悲しみが彼に生じたのか――詳しく語り給え。」

Verse 10

सूत उवाच । कृत्वा सीतापरित्यागं रामो राजीवलोचनः । लोकापवादसंत्रस्तस्ततो राज्यं चकार सः

スータは語った。「シーターを離別したのち、蓮華の眼をもつラーマは――世の非難を恐れて心を痛めつつ――その後、国の統治を執り行った。」

Verse 12

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । ब्रह्मचर्येण चक्रे स राज्यं निहतकंटकम्

一万年、さらに千年にわたり、彼は梵行（ブラフマチャリヤ）によって国を治め、国土を「棘なき」もの――苦患も騒擾もない状態――とした。

Verse 14

तेनोक्तं देवराजेन प्रेषितोऽहं तवांतिकम् । तस्मात्कुरु समालोकं विजने त्वं मया सह

神々の王の仰せにより、わたしは汝の御前へ遣わされた。ゆえに来たれ——人なき静寂の地にて、わたしと相まみえ語らうがよい。

Verse 16

तस्यैवमुपविष्टस्य मंत्रस्थाने महात्मनः । बहुत्वादिष्टलोकस्य न रहस्यं प्रजायते

その大いなる魂の人が評議の座にかく座したとき、寵愛を受ける者が多く居合わせたため、秘事は成り立たなかった。

Verse 17

ततः कोपपरीतात्मा दूतः प्रोवाच सादरम् । विहस्य जनसंसर्गं दृष्ट्वैकांतेऽपि संस्थिते

その後、使者は怒りに心を覆われながらも、表向きは恭しく語った。しかも笑みを含み、人の群れの交わりを嘲り、密会と言いながらなお人が集うさまを見て皮肉った。

Verse 18

यथा दंष्ट्राच्युतः सर्पो नागो वा मदवर्जितः । आज्ञाहीनस्तथा राजा मानवैः परिभूयते

牙を失った蛇、あるいは猛り（マダ）を失った象が顧みられぬように、命令の権威なき王もまた人々に侮られる。

Verse 19

सेयं तव रघुश्रेष्ठ नाज्ञास्ति प्रतिवेद्म्यहम् । शक्रालापमपि त्वं च नैकांते श्रोतुमर्हसि

おお、ラグ族の最勝よ、告げ申す——これは汝の命ではない。真の密やかさがなければ、汝はシャクラ（インドラ）の言葉すら聴くに値しない。

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कोपसंरक्तलोचनः । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः स प्राह लक्ष्मणम्

その言葉を聞いて、彼の目は怒りで赤くなり、眉間に三本の皺を寄せて、ラクシュマナに語りかけた。

Verse 21

ममात्र संनिविष्टस्य सहानेन प्रजल्पतः । यदि कश्चिन्नरो मोहादागमिष्यति लक्ष्मण । स्वहस्तेन न संदेहः सूदयिष्यामि तं द्रुतम्

「私がここに座り、彼が私と話している間、もし迷いによって誰かが入ってきたならば、おおラクシュマナよ、疑いなく私は自らの手で速やかにその者を殺すであろう。」

Verse 22

न हन्मि यदि तं प्राप्तमत्र मे दृष्टिगोचरम् । तन्मा भून्मे गतिः श्रेष्ठा धर्मिणां या प्रपद्यते

もしその者が私の視界に入ってきた時に私が討ち取らなければ、正義の人々が得るあの最高の境地に、私が行くことがありませんように。

Verse 23

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन त्वया भाव्यमसंशयम् । राजद्वारि यथा कश्चिन्न मया वध्यतेऽधुना

これを知り、疑いなく最大限の努力を払いなさい。そうすれば、今、王宮の門で誰かが私によって殺されることはないであろう。

Verse 24

तमोमित्येव संप्रोच्य लक्ष्मणः शुभलक्षणः । राजद्वारं समासाद्य चकार विजनं ततः

「タモーム（承知しました）！」と言って、吉祥な相を持つラクシュマナは王宮の門に近づき、そこを払い清めて、人のいない状態にした。

Verse 25

देवदूतोऽपि रामेण समं चक्रे ततः परम् । मंत्रं शक्रसमादिष्टं तथान्यैः स्वर्गवासिभिः

そののち、天の使者もまたラーマと歩調を合わせ、シャクラ（インドラ）ならびに他の天界の住人たちにより命じられた真言（マントラ）を伝え、奉持した。

Verse 26

देवदूत उवाच । त्वं रावणविनाशार्थमवतीर्णो धरातले । स च व्यापादितो दुष्टः पापस्त्रैलोक्यकंटकः

天の使者は言った。「あなたはラーヴァナ滅尽のために地上へ降臨された。その邪悪なる者、罪深く三界の棘たる者は、まことに討たれた。」

Verse 27

कृतं सर्वं महाभाग देव कृत्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्संतु सनाथास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

ああ大いなる幸運の御方、神なる主よ。なすべきことはすべて、いまやあなたによって成し遂げられた。ゆえにシャクラを先頭とする神々が、あなたの加護のもと安穏に依り処を得ますように。

Verse 28

यदि ते रोचते चित्ते नोपरोधेन सांप्रतम् । प्रसादं कुरु देवानां तस्मादागच्छ सत्वरम् । स्वर्गलोकं परित्यज्य मर्त्यलोकं सुनिंदितम्

もし今、あなたの御心がよしとされ、何の妨げもないなら、神々に御慈悲を垂れ給え。ゆえに速やかに来たり給え——天界を離れ、この非難多き人界へと。

Verse 29

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो दुर्वासा मुनिसत्तमः । प्रोवाचाथ क्षुधाविष्टः क्वासौ क्वासौ रघूत्तमः

スータは語った。「その折、仙人の中の最勝者ドゥルヴァーサが到来した。飢えに迫られ、彼は叫んだ。『どこだ、どこだ、ラグフッタマ（ラーマ）は！』」

Verse 30

लक्ष्मण उवाच । व्यग्रः स पार्थिवश्रेष्ठो देवकार्येण केनचित् । तस्मादत्रैव विप्रेंद्र मुहूर्तं परिपालय

ラクシュマナは言った。「あの最上の王は、何らかの神々の御用により忙しくしている。ゆえに、ああ最勝のバラモンよ、ここでしばし待たれよ。」

Verse 31

यावत्सांत्वयते रामो दूतं शक्रसमुद्भवम् । ममोपरि दयां कृत्वा विनयावनतस्य हि

ラーマがシャクラ（インドラ）より生じた使者を慰め終えるまで、どうか私に憐れみを—私は謙遜に身を屈めております。

Verse 32

दुर्वासा उवाच । यदि यास्यति नो दृष्टिं मम द्राक्स रघूत्तमः । शापं दत्त्वा कुलं सर्वं तद्धक्ष्यामि न संशयः

ドゥルヴァーサは言った。「もしラグ族の最勝者が直ちに我が眼前に現れぬなら、我は呪詛を下し、その一族すべてを焼き尽くす。疑いはない。」

Verse 33

ममापि दर्शनादन्यन्न किंचिद्विद्यते गुरु । कृत्यं लक्ष्मण यावत्त्वमन्यन्मूढ़ प्रकत्थसे

「我にとっても、拝謁に勝る務めはない、尊き御方よ。ラクシュマナよ—汝が愚かにも他事を誇り立てる間に—何をなすべきか告げよ。」

Verse 34

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणश्चित्ते चिंतयामास दुःखितः । वरं मे मृत्युरेकस्य मा भूयात्कुलसंक्षयः

それを聞いてラクシュマナは悲嘆し、心中に思案した。「一族滅亡となるくらいなら、我ひとりが死ぬ方がよい。」

Verse 35

एवं स निश्चयं कृत्वा ततो राममुपाद्रवत् । उवाच दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य कृतांजलिः

かくして決意を定めるや、彼は急ぎラーマのもとへ赴き、合掌して敬虔に、杖のごとく地に伏して申し上げた。

Verse 36

दुर्वासा मुनिशार्दूलो देव ते द्वारि तिष्ठति । दर्शनार्थी क्षुधाविष्टः किं करोमि प्रशाधि माम्

「主よ、牟尼の中の虎たるドゥルヴァーサ仙が御門に立ち、ダルシャナを求め、飢えに苦しんでおります。いかが致すべきか、どうかご指示ください。」

Verse 37

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततो दूतमुवाच तम् । गत्वेमं ब्रूहि देवेशं मम वाक्यादसंशयम् । अहं संवत्सरस्यांत आगमिष्यामि तेंऽतिके

その言葉を聞くと、彼は使者に告げた。「行って、我が言葉として疑いなく देवेश（神々の主）に伝えよ。満一年の終わりに、私は再び汝のもとへ来る。」

Verse 38

एवमुक्त्वा विसृज्याथ तं दूतं प्राह लक्ष्मणम् । प्रवेशय द्रुतं वत्स तं त्वं दुर्वाससं मुनिम्

そう言って使者を退け、ラクシュマナに告げた。「愛しき者よ、急いでドゥルヴァーサ仙を中へお通しせよ。」

Verse 39

ततश्चार्घ्यं च पाद्यं च गृहीत्वा सम्मुखो ययौ । रामदेवः प्रहृष्टात्मा सचिवैः परिवारितः

それからラーマदेーヴァは、アルギャと足を洗う水を携え、喜悦の心に満ち、臣下に囲まれて迎えに出た。

Verse 40

दत्त्वार्घ्यं विधिवत्तस्य प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । प्रोवाच रामदेवोऽथ हर्षगद्गदया गिरा

法にかなってアルギャ（供水）を捧げ、幾度も礼拝してから、主ラーマは歓喜に声を詰まらせつつ語り始めた。

Verse 41

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । एतद्राज्यममी पुत्रा विभवश्च तव प्रभो

「ようこそおいでくださいました、最勝の牟尼よ—重ねて、心よりお迎えいたします。この王国も、この子らも、あらゆる繁栄も、すべてあなたのものです、主よ。」

Verse 42

कृत्वा मम प्रसादं च गृहाण मुनिसत्तम । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यत्त्वं मे गृहमागतः । पूज्यो लोकत्रयस्यापि निःशेषतपसांनिधिः

「すでに私にご慈悲を垂れられましたゆえ、最勝の仙人よ、どうかこのつつましき供物をお受けください。私は幸いです—まことに加護を賜りました—あなたが我が家にお越しくださったからです。あなたは三界にさえ礼拝されるべき方、余すところなき苦行の宝蔵です。」

Verse 43

मुनिरुवाच । चातुर्मास्यव्रतं कृत्वा निराहारो रघूत्तम । अद्य ते भवनं प्राप्य आहारार्थं बुभुक्षितः

仙人は言った。「ラグ族の最勝者よ、私はチャートゥルマーシャの誓戒を修し、食を断っていた。今日、あなたの住まいに至ったが—飢えて糧を求めている。」

Verse 44

तस्मात्त्वं यच्छ मे शीघ्रं भोजनं रघुनंदन । नान्येन कारणं किंचित्संन्यस्तस्य धनादिना

「ゆえに、ラグ族の喜びよ、速やかに私に食を与えよ。すでに捨離した者には、他の目的はまったくない—財やそれに類するものに心を掛けぬのだ。」

Verse 45

ततस्तं भोजयामास श्रद्धापूतेन चेतसा । स्वयमेवाग्रतः स्थित्वा मृष्टान्नैर्विविधैः शुभैः

それから彼は、信によって清められた心をもってその聖仙に食を施した。自ら前に立ち、吉祥なる多種のよく調えられた美味なる食を供した。

Verse 46

लेह्यैश्चोष्यैस्तथा चर्व्यैः खाद्यैरेव पृथग्विधैः । यावदिच्छा मुनेस्तस्य तथान्नैर्विविधैरपि

また彼は、舐めるべきもの、吸うべきもの、噛むべきもの、食すべきものと、種々の食を別々に供え、さらに多様な料理を、その牟尼の望むままに満たした。