Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 47›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा । क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः

Transliteration

tato'haṃ tatsamāsādya snātaḥ śītena vāriṇā | kṣudhārtaśca tṛṣārtaśca śramārtaśca viśeṣataḥ

Translation

その池に至ると、私は冷ややかな水で沐浴した――飢えに苦しみ、渇きに悩まされ、とりわけ疲労に打ちひしがれていたが。

Word by Word
ततःthen / thereafter
ततः:
Sambandha (Discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमसूचक-अव्यय (thereupon/then)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्that (lake/place)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (सद् धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
तत्समासाद्यhaving approached it
तत्समासाद्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootतद् + समासाद्य (अव्ययकृदन्त)
Formसन्धियुक्तः; तत् (object) + समासाद्य (absolutive)
स्नातःbathed
स्नातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आत्मकर्तरि (I bathed)
शीतेनwith cold
शीतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; वारि-विशेषणम्
वारिणाwater
वारिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
क्षुधाhunger
क्षुधा:
Hetu (Cause in compound/हेतु)
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
आर्तःafflicted
आर्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम्-विशेषणम्
क्षुधार्तःafflicted by hunger
क्षुधार्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुधा + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: क्षुधया आर्तः
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तृषाthirst
तृषा:
Hetu (Cause in compound/हेतु)
TypeNoun
Rootतृषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
तृषार्तःafflicted by thirst
तृषार्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृषा + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: तृषया आर्तः
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
श्रमfatigue
श्रम:
Hetu (Cause in compound/हेतु)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
श्रमार्तःafflicted by fatigue
श्रमार्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रम + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: श्रमेण आर्तः
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formप्रकार/विशेषणार्थक-अव्यय (especially)
Speaker

Unspecified narrator (a merchant/traveler) within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Saras near Camatkāra-purā

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Dvija audience

Visual Art Cues

Scene: The traveler steps into the lake; ripples spread through lotus stems; cool water glints; his posture shifts from strain to relief while birds lift briefly and settle again.

FAQs

Even in extreme hardship, approaching a tīrtha and performing snāna symbolizes renewed purity, hope, and dharmic orientation.

The sacred lake previously described near Camatkārapura in Ānarta is the implied tīrtha.

Snāna (bathing) in the lake’s cool waters is performed, implying a tīrtha-practice.

←Previous Verse
Next Verse→