Adhyaya 34

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तं मुनिं प्रति सूतज । त्वया पुरा सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः

仙人たちは言った。「スータの子よ、汝が語ったその牟尼について—いかにして昔、神々のために乳海が飲み尽くされたのか。」

Verse 2

तत्त्वं सूतज नो ब्रूहि विस्तरेण महामते । यथा तेन पुरा पीतो मुनिना पयसांनिधिः

「大智なるスータジャよ、その真実を詳しく我らに語れ。いにしえに、かの牟尼はいかにして乳海を飲み干したのか。」

Verse 3

सूत उवाच । कालेया इति विख्याताः पुरा दानवसत्तमाः । संभूताः सर्वदेवानां वीर्योत्साहप्रणाशकाः

スータは言った。「いにしえ、カーレヤと名高き最上のダーナヴァらが現れ、あらゆる神々の威力と気概を滅する者となった。」

Verse 4

ततस्तैः पीडितं दृष्ट्वा विष्णुना प्रभविष्णुना । त्रैलोक्यं शक्तियोगेन प्रोक्तो देवो महेश्वरः

彼らによって三界が苦しめられているのを見て、偉大なる主ヴィシュヌは、神聖なるシャクティの力により、マヘーシュヴァラ神に語りかけた。

Verse 5

एतदीशान दैतेयैस्त्रैलोक्यं परिपीडितम् । कालिकेयैर्महावीर्येस्तस्मात्कार्यो महाहवः । अद्यैव तैः समं देव समासाद्य धरातलम्

「おおイーシャーナよ、三界は大勇力のカーリケーヤなるダイティヤたちにより、ひどく圧迫されている。ゆえに大いなる戦いを起こさねばならぬ。おおデーヴァよ、まさに今日この地上で彼らに会し、戦いを交えよ。」

Verse 6

ततो विष्णुश्च रुद्रश्च सहस्राक्षः सुरैः सह । शितशस्त्रधराः सर्वे संप्राप्ता धरणीतलम्

そのときヴィシュヌとルドラ、そして千眼者（インドラ）は諸神とともに、皆きらめく鋭き武器を携えて地上に到来した。

Verse 7

अथ ते दानवाः सर्वे श्रुत्वा देवान्समागतान् । युद्धार्थं सहसा जग्मुः संमुखाः कोपसंयुताः

神々が集まったと聞くや、すべてのダーナヴァは戦いのためにたちまち進み出て、怒りに駆られ、正面から迫った。

Verse 8

ततोऽभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । त्रैलोक्यं कंपितं येन समस्तं भय विह्वलम्

かくして神々とダーナヴァの間に大戦が起こり、その戦により三界はことごとく揺れ動き、万物は恐れに震えた。

Verse 9

अथ कालप्रभोनाम दानवो बलगर्वितः । स शक्रं पुरतो दृष्ट्वा वज्रोच्छ्रितकरं स्थितम् । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगम्भीरनिःस्वनः

そのとき、力の驕りにふくれ上がった「カーラプラバ」という名のダーナヴァが、前に立つシャクラ（インドラ）が腕を高く掲げ、ヴァジュラを執っているのを見て、嘲り笑いしつつ語った。その声は雷雲のごとく深く響いた。

Verse 10

मुंच वज्र सहस्राक्ष पश्यामि तव पौरुषम् । चिरात्प्राप्तोऽसि मे दृष्टिं दिष्ट्या त्वं त्रिदिवेश्वरः

「投げよ、ヴァジュラを、千眼の者（サハスラークシャ）よ。汝の武勇を見せてみよ。久しくしてようやく我が視界に現れたな。まこと幸いにも、汝は三天の主であるとは！」

Verse 11

ततश्चिक्षेप संक्रुद्धस्तस्य वज्रं शतक्रतुः । सोऽपि तल्लीलया धृत्वा जगृहे सव्यपाणिना

そこで憤ったシャタクラトゥ（インドラ）は彼にヴァジュラを投げ放った。だが彼は戯れのごとく容易にそれを受け止め、左手で掴み取った。

Verse 12

ततः शक्रं समुद्दिश्य गदां गुर्वीं मुमोच सः । सर्वायसमयीं रौद्रां यमजिह्वामिवापराम्

ついで彼はシャクラめがけ、重く巨大なガダー（棍棒）を投げ放った。全て鉄で成り、猛々しく恐るべきさまは、まるで「ヤマの舌」なる死を招く武器がもう一つ現れたかのようであった。

Verse 13

तया हतः सहस्राक्षो विसंज्ञो रुधिरप्लुतः । ध्वजयष्टिं समाश्रित्य संनिविष्टो रथोपरि

それに打たれ、千眼の者（サハスラークシャ、インドラ）は血に濡れて気絶した。旗竿にもたれ、己の戦車の上に崩れ落ちたまま座し込んだ。

Verse 14

अथ तं मातलिर्दृष्ट्वा विसंज्ञं वलघातिनम् । प्राङ्मुखं च रथं चक्रे संस्मरन्सारथेर्नयम्

マータリは、ヴァラガーティン（インドラ）が気を失っているのを見て、御者の正しい策を思い起こし、戦車を東に向けて回した。

Verse 15

ततः पराङ्मुखीभूते रथे शक्रस्य संगरे । दुद्रुवुर्भयसंत्रस्ताः सर्वे देवाः समंततः

そのとき、戦場でシャクラの戦車が背を向けると、恐怖に震えた神々は四方へ散って逃げ去った。

Verse 16

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । व्रीडां विहाय विध्वस्ताः पृष्ठदेशे शितैः शरैः

アーディティヤ、ヴァス、ルドラ、ヴィシュヴェデーヴァ、そしてマルトの群れは、恥をも捨てて潰走し、鋭い矢に背を貫かれて砕かれた。

Verse 17

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा दानवैर्मधुसूदनः । आरुह्य गरुडं तूर्णं कालप्रभमुपाद्रवत्

そのとき、ダーナヴァらに軍勢が打ち砕かれたのを見たマドゥスーダナは、ただちにガルダに乗り、カラプラバへと疾駆して襲いかかった。

Verse 19

स तैराच्छादितो विष्णुः शुशुभे च समंततः । सम्यक्पुलकितांगश्च रक्ताचल इवापरः

彼らに四方を覆われながらも、ヴィシュヌはあまねく輝き、勇猛の昂ぶりに身の毛もよだつほどで、まるで別の赤き山のようであった。

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैः शरैः कंकपतत्रिभिः । छेदयित्वेषुजालानि दैतेयान्निजघान सः

その後、聖弓シャールンガより放たれ、鷺の羽を備えた矢によって、飛び交う矢の網を断ち切り、ダイティヤ族を討ち倒した。

Verse 21

ततो दैत्यगणाः सर्वे हन्यमाना सुरारिणा । त्रातारं नाभ्यगच्छंत मृगाः सिंहार्दिता इव

そのとき、神々の敵によって討たれるダイティヤの軍勢は、守護者を得られず、獅子に苦しめられる鹿の群れのようであった。

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे दैत्यः कालखंज इति स्मृतः । स कोपवशमापन्नो वासुदेवमुपाद्रवत्

その間に、「カーラカンジャ」と呼ばれるダイティヤが、怒りに呑まれて、ヴァースデーヴァへ突進した。

Verse 23

स हत्वा पञ्चभिर्बाणैर्वासुदेवं शिला शितैः । जघान गरुडं क्रुद्धो दशभिर्नतपर्वभिः

彼は石のごとく鋭い五本の矢でヴァースデーヴァを射抜き、さらに怒り狂って、節の曲がった（返しのある）十本の矢でガルダを打った。

Verse 24

ततः सुदर्शनं चक्रं तस्य दैत्यस्य माधवः । प्रमुमोच वधार्थाय ज्वालामालासमावृतम्

その後、マーダヴァはそのダイティヤを討つため、炎の花輪に包まれたスダルシャナの円盤を投げ放った。

Verse 25

सोऽपि तच्चक्रमालोक्य वासुदेवकराच्च्युतम् । आगच्छंतं प्रसार्यास्यं ग्रस्तुं तत्संमुखो ययौ

ヴァースデーヴァの御手より放たれ、己に向かって来る円盤（チャクラ）を見て、彼もまたそれを呑み込まんと口を大きく開き、まっすぐに進んで正面から迎えた。

Verse 26

अग्रसच्च महादैत्यस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । वासुदेवं समुद्दिश्य ततश्चिक्षेप सायकान्

大いなるダイティヤは進み出て、「止まれ、止まれ！」と叫んだ。ついでヴァースデーヴァを狙い、矢弾を投げ放った。

Verse 27

ततश्चक्री स दैत्येन ग्रस्तचक्रेण ताडितः । सुपर्णेन समायुक्तो जगाम विषमां व्यथाम्

そのとき円盤を持つ者（シャクラ／インドラ）は、まさにその円盤を奪い取ったダイティヤに打たれた。スパルナ（ガルダ）の助けがあっても、激しい苦悩に沈んだ。

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धो भगवांस्त्रिपुरांतकः । दृष्ट्वा हरिं तथाभूतं शक्रं चापि पराङ्मुखम्

その間に、怒りに燃えた福徳の主トリプラーンタカ（シヴァ）は、かくのごときハリの姿を見、さらにシャクラが背を向けて退くのをも見た。

Verse 29

ततः शूलप्रहारेण तं निहत्य दनोः सुतम् । शरैः पिनाकनिर्मुक्तैर्जघानोच्चैस्तथा परान्

そこで彼は三叉戟（トリシューラ）の一撃によりダヌの子を討ち、さらにピナーカの弓より放たれた矢で、ほかの敵どもをも高らかに打ち倒した。

Verse 30

कालप्रभं प्रकालं च कालास्यं कालविग्रहम् । जघान भगवाञ्छंभुस्तथान्यानपि नायकान्

そのとき福徳なるシャンブ（Śambhu）は、カーラプラバ（Kālaprabha）、プラカーラ（Prakāla）、カーラースヤ（Kālāsya）、カーラヴィグラハ（Kālavigraha）を討ち、さらに他の首領たちをも打ち倒した。

Verse 31

ततः प्रधानास्ते सर्वे दानवा अपिदारुणाः । पलायनपरा जाता निरुत्साहा द्विषज्जये

それから、凶猛であったはずのダーナヴァ（Dānava）の首領たちは皆、ただ逃走を望む者となり、敵の勝利を前に気力を失った。

Verse 32

ततः शक्रश्च विष्णुश्च लब्धसंज्ञौ धृतायुधौ । श्लाघयंतौ महादेवं संस्थितौ रणमूर्धनि

その後、シャクラ（Śakra）とヴィシュヌ（Viṣṇu）は正気を取り戻し、武器を執って、戦の最前に立ち、マハーデーヴァ（Mahādeva）を讃えた。

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे भग्नान्समुद्वीक्ष्य दनोः सुतान् । जघ्नुः शरशतैः शस्त्रैः सर्वे देवाः सवासवाः

その間、ダヌ（Danu）の子らが打ち砕かれ潰走するのを見て、ヴァーサヴァ（Vāsava＝インドラ）と共に諸天は、百の矢とさまざまな武器で彼らを討ち滅ぼした。

Verse 34

अथ ते हतभूयिष्ठा दानवा बलवत्तराः । हन्यमानाः शितैर्बाणैस्त्रिदशैर्जितकाशिभिः

やがて、そのダーナヴァたちは、いかに強大であろうとも、多くが討たれた。勝利の光を帯びた神々の鋭い矢に射抜かれたのである。

Verse 35

अगम्यं मनसा तेषां प्रविष्टा वरुणालयम् । शस्त्रैश्च क्षतसर्वांगा हतनाथाः सुदुःखिताः

心の思いも及ばぬまま、彼らはヴァルナ神の御住処に入り込んだ。武器により全身は傷つき、首領は討たれ、深い悲嘆に沈んだ。