Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । अहं ते वारयिष्यामि वर्धमानं कुलाचलम् । स्वस्थानं गच्छ तस्मात्त्वं सुखीभव दिवाकर

Transliteration

agastya uvāca | ahaṃ te vārayiṣyāmi vardhamānaṃ kulācalam | svasthānaṃ gaccha tasmāttvaṃ sukhībhava divākara

Translation

アガスティヤは言った。「増え広がるその祖なる山を、我が抑えよう。ゆえに、ディヴァーカラ（太陽）よ、自らの座へ帰り、安らかであれ。」

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; ‘तुभ्यम्/ते’ (to you)

• वारयिष्यामि: I will restrain/stop
• वारयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वारय् (धातु; √वृ causative)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वर्धमानम्: growing
• वर्धमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर्धमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृध् शतृ/शानच्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्तः (present participle: growing)

• कुल-अचलम्: the great mountain
• कुल-अचलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुलस्य अचलः’ (a chief mountain)

• स्व-स्थानम्: your own place
• स्व-स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्वस्य स्थानम्’

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थे (therefore)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुखी-भव: be happy
• सुखी-भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक) + भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; नामधातु-प्रयोगः ‘सुखी भव’ (be happy)

• दिवाकर: O Sun
• दिवाकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: Divākara (Sūrya)

Visual Art Cues

Scene: Agastya promises to restrain the ever-growing Vindhya and instructs Divākara (the Sun) to return to his station, reassured and at ease.

Characters & Entities

• Agastya
• Divākara (Sūrya)
• Vindhya (implied as kulācala)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic authority (ṛṣi) preserves cosmic balance by restraining pride and excess, restoring order for the welfare of all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within a Tīrthamāhātmya narrative, but this specific line focuses on the Vindhya–Sūrya episode rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a narrative instruction establishing dharmic order.