Adhyaya 228

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यच्च बिलद्वारि शयनार्थे व्यवस्थितम् । दृष्ट्वा प्रमुच्यते पापी देवं च जलशायिनम्

スータは言った。「さらに、ビラドヴァーラには安臥のために安置された別の神がある。水の上に横たわるその主を拝見すれば、罪ある者でさえ罪より解き放たれる。」

Verse 2

स्नात्वा तस्मिन्बिलद्वारे पवित्रे लोकसंश्रये । यस्तं पूजयते भक्त्या शेषपर्यंकशायिनम् । आजन्ममरणात्पापात्स च मुक्तिमवाप्नुयात्

清浄にして諸世界の依り処たるそのビラドヴァーラで沐浴し、シェーシャの床に臥す主を信愛（バクティ）もって礼拝する者は、生より死に至るまでの罪を離れ、解脱を得る。

Verse 3

चतुरो वार्षिकान्मासान्सुप्रसुप्तं सुरेश्वरम् । संपूजयति यो भक्त्या न स भूयोऽत्र जायते

雨季の四か月、深きヨーガの眠りに入る神々の主を、信愛もって礼拝する者は、この世に再び生まれることがない。

Verse 4

तत्र पूर्वं महाभागा मुनयः सेव्य तं प्रभुम् । मृत्तिकाग्रहणं कृत्वा तस्य चायतने शुभे

そこでは昔、幸いに満ちた聖仙たちがその主に仕えた。そして主の吉祥なる聖所にて聖なる土を取り、定められた作法を行った。

Verse 5

संप्राप्ताः परमं स्थानं तद्रिष्णोः परमं पदम् । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तस्य पूजायां चातुर्मास्यां प्रजायते

彼らは至上の住処、すなわちヴィシュヌの最高位に到達した。あらゆるティールタにおける功徳、あらゆる供犠（ヤジュニャ）における功徳——その同じ果報が、チャートゥルマーシャの期間に主を礼拝することによって生ずる。

Verse 6

यत्फलं गोग्रहे मृत्युं संप्राप्ता यांति मानवाः । तत्फलं चतुरो मासान्पूजया जलशायिनः

ゴーグラハにて死に遭うことで人々が得る霊的果報、その同じ果報は、水に臥す主ジャラシャーイーを四か月間礼拝することによっても得られる。

Verse 7

अपि पापसमाचारः परदाररतोऽपिच । ब्रह्मघ्नोऽपि सुरापोऽपि स्त्रीहन्ताऽपि विगर्हितः । पूजया चतुरो मासांस्तस्य देवस्य मुच्यते

たとえ罪の行いに生きる者であっても、他人の妻に溺れる者であっても、バラモン殺しであっても、酒に溺れる者であっても、非難される女殺しであっても――その神を四か月礼拝するなら、罪の束縛から解き放たれる。

Verse 8

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्रस्थं जलशायिनम् । बिलद्वारे कथं सूत तत्र नः संशयो महान्

仙人たちは言った。「あなたが語ったこと――ジャラシャーイーがそこ、洞窟の入口に住まわれるというのは、いかにして可能なのか、スータよ。この点について我らの疑いは大きい。」

Verse 9

स किल श्रूयते देवः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । सदैव भगवाञ्छेते योगनिद्रां समाश्रितः

なぜなら、神なるマドゥスーダナは乳海に臥し、福徳具足の主はヨーガの眠り（ヨーガ・ニドラー）に入って常に安らかに憩われると聞くからである。

Verse 10

कथं स भगवाञ्छेते बिलद्वारे व्यवस्थितः । एतत्कीर्तय कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

それでは、その主はいかにして洞窟の入口にとどまりつつ、そこに臥しておられるのですか。私たちに余すところなく語ってください。私たちの知りたい思いは誠に大きいのです。

Verse 11

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागाः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । योगनिद्रां गतः शेते शेषपर्यंकशा यकः

スータは言った。「これは真実である、気高き者たちよ。マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）は乳海の上に横たわり、ヨーガの眠りに入り、シェーシャ（Śeṣa）を寝台として憩っておられる。」

Verse 12

स यथा तत्र क्षेत्रे तु संश्रितो भगवान्स्वयम् । जलशायिस्वरूपेण तच्छृशुध्वं समाहिताः

今、心を一つにして聞け。主ご自身がその聖なるクシェートラに身を寄せ、「ジャラシャーイー（Jalaśāyī）—水に臥す御方」の姿として顕現された次第を。

Verse 13

यथा च चतुरो मासान्पूजितस्तत्र संस्थितः । मुक्तिं ददाति पुंसां स तथा संकीर्तयाम्यहम्

その主は、そこにとどまり四か月にわたり礼拝されるとき、人々に解脱（モークシャ）を授け給う。ゆえに私もまた、その御偉徳を今ここに宣べ伝える。

Verse 14

चत्वारोऽपि यथा मासा गर्हणीया धरातले । सर्वकर्मसु मुख्येषु यज्ञोद्वा हादिषु द्विजाः

おお、二度生まれし者たちよ。この四か月が地上において、祭祀（ヤジュニャ）や婚礼など、あらゆる主要な儀礼の中でとりわけ重んじられるように、その遵守もまた重大であると知るべきである。

Verse 15

तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य द्विजोतमाः । तस्मै देवाधिदेवाय निर्गुणाय गुणात्मने

二度生まれし者のうち最勝の諸君よ。私は恭しく礼拝して、今これを語ろう—神々の上なる神にして、グナを超越する（ニルグナ）と同時に、あらゆるグナの精髄たる御方を讃えつつ。

Verse 16

अव्यक्तायाऽप्रमेयाय सर्वदेवमयाय च । सर्वज्ञाय कवीशाय सर्वभूतात्मने तथा

未顕現にして量り知れぬ御方、あらゆる神々を身に具する御方に礼拝する。全知にして聖仙・詩人の主、また一切衆生の内に宿る真我なる御方に—敬礼を捧げる。

Verse 17

पुरासीद्दानवो रौद्रो हिरण्यकशिपुर्महान् । नारसिंहं वपुः कृत्वा विष्णुना यो निपातितः

いにしえ、猛々しく偉大なるダーナヴァ、ヒラニヤカシプがいた。ヴィシュヌはナラシンハの御身を現し、彼を打ち倒された。

Verse 19

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । प्रह्लादश्चांधकश्चैव वीर्येणाप्रतिमौ युधि

彼には、あらゆる吉相を備えた二人の पुत्रが生まれた。プラフラーダとアンダカであり、両者は戦場において勇猛無比であった。

Verse 20

स नैच्छत तदा राज्यं पितृपैतामहं महत् । समागतमपि प्राज्ञो यस्मात्तद्वो वदाम्यहम्

父祖伝来の大いなる王国が彼に帰したにもかかわらず、その賢者はそれを望まなかった。ゆえにこそ、私はこの由来を汝らに語るのである。

Verse 21

दानवानां सदा द्वेषो देवेन सह चक्रिणा । न करोति पुनर्द्वेषं तं समुद्दिश्य सर्वदा

ダーナヴァらは、円盤（チャクラ）を携える神なる主に常に怨みを抱く。だが彼は、その御方を常に念じつつ、憎しみをもって憎しみに報いることはない。

Verse 22

एतस्मात्कारणात्सर्वे तेन त्यक्ता दितेः सुताः । स्वराज्यमपि संत्यज्य विष्णुस्तेन समाश्रितः

このゆえに、ディティの子らは皆、彼らによって見捨てられた。さらに自らの国土さえ捨て、彼はヴィシュヌに帰依し、御許に身を寄せた。

Verse 23

ततस्तैर्दानवैः क्षुद्रैर्विष्णुद्वेषपरायणैः । अन्धकः स्थापितो राज्ये पितृपैतामहे तदा

ついで、ヴィシュヌへの憎悪に身を委ねる卑小なダーナヴァたちによって、その時アンダカは祖先伝来の王国と王座に据えられた。

Verse 24

अन्धकोऽपि समाराध्य देवदेवं चतुर्मुखम् । अमरत्वं ततो लेभे यावच्चन्द्रार्कतारकम्

アンダカもまた、神々の神たる四面の主（ブラフマー）を正しく礼拝し、月と太陽と星々が存するかぎり続く不死を得た。

Verse 25

वरपुष्टस्ततः सोऽपि चक्रे शक्रेण विग्रहम्

その後、その恩寵によって力を得た彼もまた、シャクラ（インドラ）と争いを起こした。

Verse 26

जित्वा शक्रं महासंख्ये यज्ञांशाञ्जगृहे स्वयम् । गत्वाऽमरावतीं दैत्यो निःसार्य च शतक्रतुम् । स्ववर्गेण समोपेतः स्वर्गं समहरत्तदा

大いなる合戦でシャクラを打ち破ると、彼は自ら祭祀の分け前を奪い取った。ついでそのダーナヴァはアマラーヴァティーへ赴き、シャタクラトゥ（インドラ）を追い払い、—自らの眷属に囲まれて—その時、天界を占有した。

Verse 27

शक्रोऽपि च समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । सर्वदेवसमोपेतो भृत्यवत्परिवर्तते

シャクラもまた、諸世界の恩恵者たるシャンカラを敬い鎮め奉り、あらゆる神々を伴って、しもべのごとく傍らに侍した。

Verse 28

ततः कालेन महता तस्य तुष्टः पिनाकधृक् । तं प्राह वरदोऽस्मीति वद शक्र करोमि किम्

やがて長き時を経て、ピナーカを執る主（シヴァ）は彼に満足し、こう告げた。「我は授福者なり。語れ、シャクラよ—汝のために何をなすべきか。」

Verse 29

इन्द्र उवाच । अंधकेन हृतं राज्यं मम वीर्यात्सुरेश्वर । यज्ञभागैः समोपेतं हत्वाऽशु तत्प्रयच्छ मे

インドラは言った。「ああ神々の主よ！ アンダカは力ずくで我が王国を奪いました。供犠の分け前を奪い取ったその者を速やかに討ち、あの国土を私にお返しください。」

Verse 30

तच्छ्रुत्वा तस्य दीनस्य भगवाञ्छशिशेखरः । प्रोवाच तव दास्यामि राज्यं त्रैलोक्यसंभवम्

嘆願するその苦しむ者の言葉を聞き、月を冠する福徳の主シヴァは告げた。「三界に及ぶ王権を汝に授けよう。」

Verse 31

ततः संप्रेषयामास दूतं तस्य विचक्षणम् । गणेशं वीरभद्राख्यं गत्वा तं ब्रूहि चांधकम्

それから主は、慧ある使者として、ヴィーラバドラと名づけられたガネーシャを遣わし、「行って、あのアンダカに告げよ」と命じた。

Verse 32

ममादेशात्परित्यज्य स्वर्गं गच्छ धरातलम् । पितृपैतामहं स्थानं राज्यं तत्र समाचर

「我が命により、天界を捨てて地上へ行け。そこ、父祖の祖霊の領域において、汝の王権を執り行え。」

Verse 33

परित्यजस्व यज्ञांशान्नो चेद्धंतास्मि सत्वरम् । स गत्वा चांधकं प्राह यथोक्तं शंभुना स्फुटम्

「供犠（ヤジュニャ）の取り分を捨てよ。さもなくば、ただちに汝を討つ。」彼は赴き、シャンブ（シヴァ）が明言したとおり、アンダカに明確に告げた。

Verse 34

सविशेषमहाबुद्धिः स्वामिकार्यप्रसिद्धये । अथ तं चाधकः प्राह प्रविहस्य महाबलः

並外れて大いなる智慧を備えた使者は、主君の御用を成就せんとして行動した。すると大力のアダカは高らかに笑い、彼に語った。

Verse 35

अवध्यो हि यथा दूतस्तेन त्वां न निहन्म्यहम् । क स्याद्वै शंकरोनाम यो मामेवं प्रभाषते

「使者は殺すべからず。ゆえに汝は討たぬ。だが『シャンカラ』と呼ばれる者は何者で、我にこのように語るのか。」

Verse 36

न मां वेत्ति स किं मूढः किं वा मृत्यु मभीप्सते

「あの愚か者は我が何者かを知らぬのか。それとも真に死を望むのか。」

Verse 37

अथवा सत्यमेवैतान्निर्विण्णो जीविताच्च सः । दरिद्रोपहतो नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

あるいは、まことにそのとおりなのだろう。彼は生に倦み果てた。常に貧苦に打たれ、あらゆる享楽を断たれているゆえ、かくも私に語るのだ。

Verse 38

स्मशाने क्रीडनं यस्य भस्म गात्रविलेपनम् । भूषणं चाहयो वस्त्रं दिशो यस्य जटालका

遊びの場を火葬場とし、身に灰を塗り、蛇を飾りとし、衣は四方そのもの、髪はジャターのごとく絡み結ばれた御方——

Verse 39

कस्तस्य जीवितेनार्थस्तेनेदं मां ब्रवीति सः । तस्माद्गत्वा द्रुतं ब्रूहि मद्वाक्यं दूत सस्फुटम्

かくも私に語るとは、彼にとって命に何の益があろうか。ゆえに急ぎ行き、我が言葉を伝えよ、使者よ——明らかに、寸分違わず。

Verse 40

त्यक्त्वा कैलासमेनं त्वं वाराणस्यां तपः कुरु । मया स्थानमिदं दत्तं कैलासं स्वसुतस्य च

このカイラーサを離れ、ヴァーラーナシーにて苦行（タパス）を修せよ。この住処——カイラーサ——は、我が子にもまた我が授けたのである。

Verse 41

वृकस्यापि न सन्देहो विभवेन समन्वितम् । नो चेत्प्राणान्हरिष्यामि सेंद्रस्य तव शंकर

ヴリカにとってさえ疑いはない——（汝の称する）威光と力を我は奪う。さもなくば、シャṅカラよ、インドラをも伴わせて汝の命を奪い取ろう。

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वीरभद्रस्तु निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । क्रोधेन महताविष्टः कैलासं समुपाविशत्

それを聞くや、ヴィーラバドラは幾度も厳しく叱責した。大いなる憤怒に呑まれ、彼はカイラーサへ入り近づいた。

Verse 43

ततः स कथयामास तद्वाक्यं च पिनाकिनः । अतिक्रूरं विशेषेण तत क्रुद्धः पिनाकधृक्

ついで彼は、その言葉をピナーカを帯びる御方（シヴァ）に告げた。とりわけ酷烈なその言葉を聞き、ピナーカを執る御方は憤怒した。

Verse 228

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने ब्रह्मदत्तवरप्रदानोद्धतान्धकासुरकृतशंकराज्ञाव माननवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒターのうち—第六部ナーガラ・カーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域のティールタ讃歎、「ジャラシャーイー」説話における、第228章「ブラフマダッタへの恩寵授与と、驕れるアスラ・アンダカがシャンカラの命を敬い奉ったことの叙述」は終わる。