Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20
Devanagari script
स नैच्छत तदा राज्यं पितृपैतामहं महत् । समागतमपि प्राज्ञो यस्मात्तद्वो वदाम्यहम्
Transliteration
sa naicchata tadā rājyaṃ pitṛpaitāmahaṃ mahat | samāgatamapi prājño yasmāttadvo vadāmyaham
Translation
父祖伝来の大いなる王国が彼に帰したにもかかわらず、その賢者はそれを望まなかった。ゆえにこそ、私はこの由来を汝らに語るのである。
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
ऐच्छतdesired/wanted
ऐच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (धातु; इच्छति)
Formलङ् (भूतकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
पितृपैतामहम्ancestral (paternal/grandpaternal)
पितृपैतामहम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपितृ + पैतामह (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण: ‘पितृ- पितामह-सम्बन्धि’ (ancestral, of father and grandfather)
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण
समागतम्that had come/been obtained
समागतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + √गम् (धातु; क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘प्राप्तम्’ (having come/obtained)
अपिeven/although
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे (even/also)
प्राज्ञःthe wise one
प्राज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेष्य (wise man)
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी एकवचन; हेतुवाचक (from which/because)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; सर्वनाम
वःto you
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी बहुवचन (enclitic; here dative sense ‘to you’)
वदामिI say/tell
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Narrator of the Tīrthamāhātmya
Visual Art Cues
Scene: A wise prince turns away from a throne and royal insignia, gaze directed toward Viṣṇu or a sacred emblem; attendants astonished; mood of calm resolve.
Characters & Entities
P
Prahlāda (implied)R
Rājya (Kingship)FAQs
True wisdom is shown in detachment: even rightful power is secondary to spiritual purpose and dharma.
Not specified in this verse; it functions as moral-narrative support within the māhātmya.
None directly; it highlights inner discipline (vairāgya) rather than an external rite.