Adhyaya 198

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु दशार्णाधिपतिस्तदा । रत्नवत्या विवाहार्थं तत्र स्थाने समागतः

スータは語った。「まさにその時、ダーシャールナの君主は、ラトナヴァティーを娶るために、その地へと到来した。」

Verse 2

स श्रुत्वा तत्र वृत्तांतं रत्नवत्याः समुद्भवम् । विरक्तिं परमां कृत्वा प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

しかしそこでラトナヴァティーの身の上とその由来を聞くや、彼は深い離欲を起こし、自らの都へと旅立った。

Verse 4

अथाब्रवीच्च तं प्राप्य कस्मात्त्वं प्रस्थितो नृप । पाणिग्रहमकृत्वा तु मम कन्यासमुद्भवम्

するとある者が彼に近づいて言った。「王よ、なぜ我が娘と手取りの婚礼儀礼（パーニグラハ）を行わぬまま、旅立たれたのですか。」

Verse 5

दशार्ण उवाच । दूषितेयं तव सुता कन्यकात्वविवर्जिता । यस्याः पीतोऽधरोऽन्येन मर्दितौ च तथा स्तनौ

ダシャールナ王は言った。「そなたの娘は汚され、もはや処女ではない。ほかの者がその唇に口づけ、また乳房も同様に押し触れたのだ。」

Verse 6

पुनर्भूरिति संज्ञा सा सञ्जाता दुहिता तव । पुनर्भूर्जनयेत्पुत्रं यं कदाचित्कथंचन

「ゆえに彼女は『プナルブー（punarbhū）』—再び婚姻に帰する女—と呼ばれる。プナルブーは、いつか何らかの縁により、男子をもうけ得る。」

Verse 7

स पातयत्यसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान् । एकविंशतिमं चैव तथैवात्मानमेव च

「そのような者は疑いなく、十代の祖先と十代の子孫を滅びへと落とし、さらに第二十一—すなわち己自身—をも同じく滅ぼす。」

Verse 8

न वरिष्याम्यहं तेन सुतां तेऽहं नरसिप । निर्दाक्षिण्यमिति प्रोच्य दशार्णाधिपतिस्तदा

「ゆえに、人々の主よ、私はそなたの娘を娶らぬ。」そして「それは道義と礼に背くことだ」と言い、ダシャールナ王はその時そのように告げた。

Verse 9

छंद्यमानोऽपि विविधैर्हस्त्यश्वरथपूर्वकैः । अवज्ञाय महीपालं प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

象や馬や戦車など種々の贈り物で宥められようとも、彼はその王を侮り、自らの都へと旅立った。

Verse 10

अथानर्त्तो गृहं प्राप्य मृगावत्याः समाकुलः । तद्वृत्तं कथयामास यदुक्तं तेन भूभुजा । स्वभार्यायाः सुतायाश्च मन्त्रिणां दुःखसंयुतः

そのときアーナルタ王は家宮に帰り、ムリガーヴァティーのことで心乱れた。悲しみに沈みつつ、あの王が語った言葉のとおり、事の次第をすべて妃と娘と大臣たちに告げた。

Verse 11

ते प्रोचुः संति भूपालाः संख्याहीना महीतले । रूपाढ्या यौवनोपेता हस्त्यश्वरथसंयुताः

彼らは言った。「この地上には数えきれぬ王たちがいます。美貌に恵まれ、青春に満ち、象・馬・戦車を備えております。」

Verse 12

तेषामेकतमस्य त्वं देहि कन्यां निजां विभो । मा विषादे मनः कृत्वा दुःखस्य वशगो भव

大いなる御方よ、彼らのうちの一人に御自身の娘をお与えください。絶望に心を沈めず、悲しみに支配されてはなりません。

Verse 13

आनर्तोऽपि च तच्छ्रुत्वा तेषां वाक्यं सुदुःखितम् । ततः प्राह प्रहृष्टात्मा तान्सर्वान्मन्त्रिपूर्वकान्

アーナルタ王もまた、彼らの深い悲しみに満ちた言葉を聞くと、やがて心を奮い立たせ、まず大臣たちをはじめとして一同に語りかけた。

Verse 14

तां च कन्यां स्थितां तत्र साम्ना परमवल्गुना । पुत्रि दृष्टा महीपालाः सर्वे चित्रगतास्त्वया

そしてそこに立つ乙女が、ことのほか優しい言葉で呼びかけられているのを見て、娘よ、諸王は皆、あなたを一目見るや、まるで絵に描かれたように身動きもせず立ち尽くした。

Verse 15

तेषां मध्यान्नृपं चान्यं कञ्चिद्वरय शोभने । यस्ते चित्तस्य सन्तोषं कुरुते दृक्पथं गतः

麗しき者よ、彼らの中から別の王を選びなさい――汝の視界に入るだけで、心に満足をもたらす者を。

Verse 16

रत्नावत्युवाच । न चाहं वरयिष्यामि पतिमन्यं कथंचन । दशार्णाधिपतिं मुक्त्वा श्रूयतामत्र कारणम्

ラトナーヴァティーは言った。「いかなる場合も、ダシャールナの主を差し置いて他の夫を選びはしません。ここでその理由をお聞きください。」

Verse 17

सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति च द्विजाः । सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

王は一度だけ言葉を発し、バラモンもまた一度だけ言葉を発し、娘もまた一度だけ嫁がされる――この三つは、それぞれただ一度きりである。

Verse 18

एवं ज्ञात्वा न मां तात त्वमन्यस्मिन्महीपतौ । दातुमर्हसि धर्मोऽयं न भवेच्छाश्वतो यतः

このことを知ったうえで、父上よ、どうか私を他の王に与えてはなりません。これがダルマの規範であり、さもなくば永く保たれないのです。

Verse 19

आनर्त उवाच । वाङ्मात्रेण प्रदत्ता त्वं दशार्णाधिपतेर्मया । न ते हस्तग्रहं प्राप्तो विप्राग्निगुरुसन्निधौ

アーナルタは言った。「私はただ言葉によって、汝をダシャールナの主に与えたにすぎぬ。バラモンと聖火、そして師長たちの御前での手取りの婚礼儀礼は、まだ行われていない。」

Verse 20

तत्कथं स पतिर्जातस्तवः पुत्रि वदस्व मे

それでは、いかにして彼は汝の夫となったのか、娘よ。われに語れ。

Verse 21

रत्नावत्युवाच । मनसा चिंत्यते कार्यं सकृत्तातपुरा यतः । वाचया प्रोच्यते पश्चात् कर्मणा क्रियते ततः

ラトナーヴァティーは言った。「父よ、事はまず心に一度思い定められ、次いで言葉として語られ、そして行いによって成し遂げられます。」

Verse 22

तन्मया मनसा दत्तस्तस्यात्माऽयं पुरा किल । त्वया च वाचया चास्मै प्रदत्तास्मि तथा विभो । तत्कथं न पतिर्मे स्याद्ब्रूहि वा यदि मन्यसे

かつて私は心において己が身を彼に捧げました。さらにあなたも、力ある御方よ、その御言葉によって私を彼に与えられました。されば、どうして彼が我が夫でないことがありましょう。もし異なるお考えなら、お告げください。

Verse 23

साहं तपश्चरिष्यामि कौमारव्रतधारिणी । नान्यं पतिं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

ゆえに私は苦行を修し、処女の誓い（クマーラ・ヴラタ）を守ります。他の夫は決して迎えません—これが私の定めた決意です。

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं रौद्रं माता तस्या मृगावती । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह

その烈しい言葉を聞くや、母ムリガーヴァティーは涙に満ちた眼で憂い沈み、次のように答えた。

Verse 25

मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपोऽर्थं त्वं कथञ्चन । बाला त्वं सुकुमारांगी सदैव सुखभागिनी

おお娘よ、苦行のために決して軽率なことをしてはならぬ。そなたはなお幼き乙女、肢体も柔らかく、つねに安楽を受けるべき者なのだ。

Verse 26

कथं तपः समर्थासि विधातुं त्वमनिंदिते । कन्दमूलफलाहारा चीरवल्कलधारिणी

咎なき者よ、どうしてそのような苦行を成し遂げられようか。根や芋や果実を食とし、ぼろ布や樹皮の衣をまとうのだぞ。

Verse 27

तस्मान्मुख्यस्य भूपस्य कस्यचित्वां ददाम्यहम्

ゆえに、そなたをいずれかの名高き王に嫁がせよう。

Verse 28

एषा ते ब्राह्मणीनाम सखी परमसंमता । प्रतीक्षते विवाहं ते कौमारं भावमाश्रिता

そなたのこの親しい友は「ブラーフマニー」と名づけられ、皆に大いに認められている。彼女は処女のまま、そなたの婚礼を待っている。

Verse 29

यस्य भूपस्य त्वं हर्म्ये प्रयास्यसि विवाहि ता । पुरोधास्तस्य यो राज्ञो भार्येयं तस्य भाविनी

いずれの王の宮殿へ花嫁として赴こうとも、その王の王室祭官（プーローヒタ）には、この女が妻となるであろう。

Verse 30

रत्नावत्युवाच । न च भूयस्त्वया वाच्यं वाक्यमेवंविधं क्वचित् । मदर्थे यदि मे प्राणास्त्वं वांछसि सुतैषिणी

ラトナーヴァティーは言った。「二度とどこでもそのような言葉を口にしてはなりません。もし子孫を望み、私の命を惜しむのなら……」

Verse 31

अथवा त्वं हठार्थं च तपोविघ्नं करिष्यसि

「さもなくば、単なる強情さから、あなたは私の苦行を妨げることになるでしょう。」

Verse 32

ततस्त्यक्ष्याम्यहं देहं भक्षयित्वा महद्विषम् । खंडयिष्याम्यहं जिह्वां प्रवेक्ष्यामि च वा जलम्

「その時、私はこの身を捨てましょう。猛毒を飲み込むか、舌を切り落とすか、あるいは水に入って。」

Verse 33

एवं सा निश्चयं कृत्वा प्रोच्य तां जननीं तदा

「このように決意を固めると、彼女はその母に告げた。」

Verse 34

ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्राह्मणीं संमतां सखीम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा समालिंग्य च सादरम्

「そして彼女はその乙女、尊敬するバラモンの友人に話しかけた。敬意を表して合掌し、愛情を込めて抱擁しながら。」

Verse 35

गच्छ त्वं स्वपितुर्हर्म्यं प्रेषितासि मया शुभे । येन ते यच्छति पिता नागराय महात्मने

吉祥なる者よ、父の御殿へ行きなさい。わたしが汝をそこへ遣わすのは、父が汝を高貴なるナーガラ（Nāgara）、大いなる魂の人に授けるためである。

Verse 36

क्षमस्व यन्मया प्रोक्ता कदाचित्परुषं वचः । त्वयापि यन्मम प्रोक्तं क्षांतं चैतन्मया ध्रुवम्

ときにわたしが口にした荒き言葉を赦しなさい。汝がわたしに向けて語ったことも—それもまた、わたしは必ず赦したと知れ。

Verse 37

ब्राह्मण्युवाच । अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

婆羅門の女は言った。「八歳ならガウリー（Gaurī）と呼ばれ、九歳ならローヒニー（Rohiṇī）と呼ばれる。十歳なら乙女（カンヤー）と称され、それを越えれば月経ある少女（rajāsvalā）となる。」

Verse 38

कौमार्यं च प्रणष्टं मे त्वत्संपर्काद्वरानने । जातं षोडशकं वर्षं स्त्रीधर्मेण समन्वितम्

美しき顔の者よ、汝との交わりにより、わたしの処女性は失われた。わたしは十六歳に至り、女の法（strī-dharma）の相を具えている。

Verse 39

न मे पाणिग्रहं कश्चिन्नागरोऽत्र करिष्यति । बुध्यमानस्तु स्मृत्यर्थं वक्ष्य माणं वरानने

ここでは、いかなるナーガラ（Nāgara）も、わたしの手を取って婚姻とする儀礼（pāṇigraha）を行わない。されど美しき顔の者よ、彼が悟れば語り、これが先例として記憶に留められるであろう。

Verse 40

रजस्वलां च यः कन्यामुद्वाहयति निर्घृणः । तस्याः सन्तानमासाद्य पातयेत्पुरुषान्दश

憐れみなく月経中の乙女を娶る者は—その女より子を得るとき、自らの系譜の男十人を没落へと堕とす。

Verse 41

रजस्वला तु यः कन्यां पिता यच्छति निर्घृणः । स पातयेदसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान्

しかし憐れみなく、父が月経中の娘を嫁がせるなら、疑いなく先祖十代と後代十代を没落へと導く。

Verse 42

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

ゆえに、吉祥なる者よ、私は汝と共にタパス（苦行）を修めよう。父とも何の関わりもなく、母ともいかなる形でも関わりはない。

Verse 43

तं श्रुत्वा प्रस्थितं भूपमानर्तः स्वपुरं प्रति । पृष्ठतोऽनुययौ तस्य व्याघो टनकृते तदा

それを聞くと、アーナルタの王は自らの都へ向けて出立した。そのとき後ろから一頭の虎が、いたずらに悩ませるかのように彼を追った。

Verse 44

स्थितो वास्तुपदे रम्ये सर्वतीर्थमये शुभे । तस्य तपःप्रभावेन जातु कोपो न दृश्यते

彼は、あらゆるティールタの精髄を宿す、麗しく吉祥なる聖地（ヴァーストゥパダ）に安住した。苦行の力により、彼に怒りが現れることは決してなかった。

Verse 46

कस्यचित्क्वापि मर्त्यस्य तिर्यग्योनिग तस्य च । क्रीडंति नकुलाः सर्पैर्मार्जाराः सह मूषकैः

あるところでは、ある一人の人間のために—また畜生の胎に生まれた者のためにも—マングースは蛇と戯れ、猫は鼠と戯れる。

Verse 47

ब्राह्मण्युवाच । अहं सख्या समं याता ह्यनया राजकन्यया । तपोऽर्थे तव पादांते तद्ब्रूहि तपसो विधिम्

ブラーフマニーは言った。「私は友であるこの王女とともに、苦行（タパス）のためにあなたの御足のもとへ参りました。ゆえに、タパスの正しい作法をお説きください。」

Verse 48

वदस्व येन तत्कृत्स्नं प्रकरोमि महामते

「お語りください、心大いなる方よ。いかなる方法によって、私はそれを余すところなく成し遂げられましょうか。」

Verse 49

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कथयिष्यामि तपश्चर्याविधिं पृथक् । येन संप्राप्यते मोक्षः कि पुनस्त्रिदशालयः

バルトリヤジュニャは言った。「私は汝に、苦行の作法を別々に明らかに説こう。それによって解脱（モークシャ）が得られる。ましてや、神々の住処に至ることは言うまでもない。」

Verse 50

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । षष्ठे काले तथा भोज्यं दिनांतरितमेव च

「（行ずべきは）チャンドラーयणの行、クリッチュラの苦行、またサーンタパナの苦行である。さらに、定められた第六の時に食し、また隔日に食することも行え。」

Verse 51

ब्रह्मकूर्चं त्रिरात्रं च एकभक्तमयाचितम् । तपोद्वाराणि सर्वाणि कृतान्येतानि वेधसा

（また）ブラフマクールチャ（Brahmakūrca）の苦行、三夜の守戒、そして乞わずに受けて一日一食とする誓い——これらはすべて、創造主ヴェーダス（Vedhas）が定めた「タパス（苦行）の門」である。

Verse 52

स्वशक्त्या चैव कार्याणि रागद्वेषविवर्जितैः । वांछितव्यं फलं चैव सर्वेषामेव पुत्रिके । ततः सिद्धिमवाप्नोति या सदा मनसि स्थिता

これらは自らの力に応じて、貪着と嫌悪を離れて行うべきである。娘よ、すべての者が望む果報を求めよ。そうすれば、常に心に安住する成就を得る。

Verse 53

समत्वं शत्रुमित्राभ्यां तथा पा षाणरत्नयोः । यदा संजायते चित्ते तदा मोक्षमवाप्नुयात्

心において、敵と友とを等しく見る真の平等が生じ、またただの石と貴い宝玉とをも同じく見るなら、そのとき解脱（モークシャ）を得る。

Verse 54

यो लिंगग्रहणं कृत्वा ततः कोपपरो भवेत् । तस्य वृथा हि तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा

もしリンガ（宗教的標章）を受けておきながら、その後に怒りに耽るなら、その者にとってそれらはすべて虚しくなる——灰に注いだ供物のように。

Verse 55

सूत उवाच । सा तथेतिप्रतिज्ञाय ब्राह्मणी सहिता तया । रत्नावत्या जगामाथ किंचिच्चैव जलाशयम्

スータは語った。「そのとおりに」と誓って、あのバラモンの女はラトナーヴァティーを伴い、近くの水場へと向かった。

Verse 56

स्वच्छोदकेन संपूर्णं पद्मिनीषंडमंडितम् । ततश्चांद्रायणं चक्रे तपसः प्रथमं व्रतम्

そこは澄みきった清水に満ち、蓮の群生により荘厳されていた。彼女はそこで、苦行の最初の誓戒としてチャンドラーヤナ（Cāndrāyaṇa）を修した。

Verse 57

ततः कृच्छ्रव्रतं चक्रे ततः सांतपनं च सा । षष्ठान्नकालभोज्या च सा चाभूद्वत्सरत्रयम्

次いで彼女はクリッチュラ（Kṛcchra）の誓戒を修し、さらにサーンタパナ（Sāṃtapana）の誓戒を行った。また三年のあいだ、第六の食時にのみ食を取り、厳しい制限のもとで暮らした。

Verse 58

त्रिरात्रोपोषणं पश्चाद्यावद्वर्षत्रयं तथा । एकान्तरोपवासैश्च साऽनयद्वत्सरत्रयम्

その後、彼女は三夜の断食を行い、それを三年にわたり続けた。さらに隔日の断食によっても、彼女は別の三年を過ごした。

Verse 59

हेमंते जलमध्यस्था सा बभूव तपस्विनी । पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे सा बभूव यशस्विनी

冬にはその苦行の女は水の中ほどに身を置き、浸って過ごした。夏には五火の苦行（pañcāgni）を修し、名声を得た。

Verse 60

निराश्रयाऽभवत्साध्वी वर्षाकाल उपस्थिते । ध्यायमाना दिवानक्तं देवदेवं जनार्दनम्

雨季が訪れると、その貞淑なる女は庇護なく過ごした。彼女は昼夜を分かたず、 देवदेव たるジャナールダナ（Janārdana）を念じて瞑想した。

Verse 61

यद्यद्व्रतं पुरा चक्रे ब्राह्मणी सा च सुव्रता । अन्यं जलाशयं प्राप्य सा तच्चक्रे नृपात्मजा । प्रीत्या परमया युक्ता तदा सा द्विजस त्तमाः

かつて善き誓戒を保つバラモン女が行じたあらゆる誓願を、王の娘は別の水の聖なる貯えに至って、同じ誓願として再び修し、至上の信愛に満たされていた、ああ、最勝の二度生まれよ。

Verse 62

ततो वर्षशतं सार्धं फलाहारा बभूव सा । शीर्णपर्णाशना पश्चात्तावन्मात्रं व्यवस्थिता

それから彼女は百五十年のあいだ果実のみを食として生き、のち同じ年月、落ち葉を食して身を支えた。

Verse 63

ततश्चैव जलाहारा यावद्वर्षशतानि षट् । वायुभक्षा बभूवाथ सहस्रं परिवत्सरान्

さらに彼女は六百年のあいだ水のみで生き、その後は息（風）だけを糧として、満ちた千年を過ごし続けた。

Verse 64

यथायथा तपश्चक्रे सा कुमारी द्विजोत्तमाः । तथातथाऽभवत्तस्यास्तेजोवृद्धिरनुत्तमा

ああ、最勝の二度生まれよ。その乙女が繰り返し苦行を修するほどに、彼女の比類なき霊的光輝はますます増大していった。

Verse 65

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः

まさにその時、福徳具足の主—シャシシェーカラ（月を頂く御方）—

Verse 66

गौर्या सह प्रसन्नात्मा तस्या गोचरमागतः । मेघगंभीरया वाचा ततोवचनमब्रवीत्

ガウリーを伴い、心安らかにして彼は彼女の視界に現れた。ついで雷雲のごとく深い声で、次の言葉を告げた。

Verse 67

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

「愛しい子よ、わが言葉に従い苦行をやめなさい。心の望むものを願いなさい。その恩寵によって、わたしは汝にすべてを授けよう。」

Verse 68

ब्राह्मण्युवाच । अभीष्टमेतदेवं मे यत्त्वं दृष्टोऽसि शंकर । स्वप्नेऽपि दर्शनं देव दुर्लभं ते नृणां यतः

バラモンの女は言った。「わたしの願いはただ一つ、あなたを拝見できたことです、ああシャンカラよ。主よ、夢の中でさえ、あなたのご示現（ダルシャナ）は人々にとって得難いのです。」

Verse 69

भगवानुवाच । न मे स्याद्दर्शनं व्यर्थं कथंचित्सुतपस्विनि । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं येन ददाम्यहम्

主は告げた。「気高き苦行者よ、わたしが汝の前に現れたことは決して無駄にはならぬ。ゆえに恩寵を選びなさい――汝に吉祥あれ――わたしがそれを授けよう。」

Verse 70

ब्राह्मण्युवाच । एषा मे सुसखी साध्वी राजपुत्री यशस्विनी । ख्याता रत्नावतीनाम प्राणेभ्योऽपिगरीयसी

バラモンの女は言った。「こちらはわたしの親しい友、徳高きサードヴィーで、王の娘にして名声高き者です。名をラトナーヴァティーといい、わたしにとっては自らの命の息よりも尊いのです。」

Verse 71

मम तुल्यं तपश्चक्रे शूद्रयोनावपि स्थिता । निवर्तते तु यद्येषा तपसस्तु निवर्तनम् । करोम्यद्य जगन्नाथ तदहं संशयं विना

「たとえシュードラの胎に生まれようとも、彼女はわたしに等しい苦行を成し遂げた。もし今、彼女がその苦行から退くなら、ああ世の主よ、わたしもまた本日、疑いなく自らの苦行を退こう。」

Verse 72

अस्याः स्नेहेन संत्यक्तो मया भर्ता सुरेश्वर । तस्माद्देव वरं देहि त्वमस्या मनसि स्थितम्

「彼女への愛ゆえに、ああ神々の主よ、わたしは夫を捨てました。ゆえに、神よ、彼女の心に宿るその願いを、どうか成就させてください。」

Verse 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

スータは語った。彼女の言葉を聞くと、福徳円満なる主・月冠（シャシシェーカラ）は、雷雲のように深い声でその王女に告げた。「わが子よ、わたしの命により、今日より汝は苦行をやめるがよい。」

Verse 74

वरं वरय कल्याणि नित्यं मनसि संस्थितम् । अदेयमपि दास्यामि सांप्रतं तव भामिनि

「吉祥なる者よ、願いを選べ。常に汝の心に宿してきたその願いを。たとえ『授け難し』とされるものでも、今ここに汝に与えよう、光り輝く淑女よ。」

Verse 75

रत्नावत्युवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं पद्मिनीषण्ड मण्डितम्

ラトナーヴァティーは言った。「蓮の群れに飾られたこの水の池が、功徳に満ちた聖なるものとなりますように。」

Verse 76

यत्रैषा ब्राह्मणी साध्वी नित्यं च तपसि स्थिता । अस्या नाम्ना च विख्यातिं तीर्थमेतत्प्रपद्यताम्

この地において、徳高きブラーフマニーが常に苦行（タパス）に住しているゆえに、この場所は彼女の名によって名高いティールタとなれ。

Verse 77

अत्र यः कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । तस्य भूयात्सदा वासो देवदेव त्रिविष्टपे औ

ここで至上の信心をもって沐浴する者は誰であれ、神々の神よ、その者が常にトリヴィシュタパ（天界）に住まわんことを。

Verse 78

मदीयं मम नाम्ना तु शूद्रासंज्ञं तु जायताम् । तस्य तुल्यप्रभावं तु तीर्थस्य प्रतिपद्यताम्

また、我が名を冠する別のティールタが生じ、「シュードラー」として知られ、その霊験がそのティールタに等しからんことを。

Verse 79

आवाभ्यां नित्यशः कार्यं कुमारत्वे महत्तपः । आराध्यस्त्वं सुरश्रेष्ठो वाङ्मनःकर्मभिस्तथा

我ら二人は若き時より常に大いなるタパスを修すべし。神々の中の最勝者よ、汝は言葉と心と行いによって礼拝されるべきである。

Verse 80

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

まさにその時、大地の面が裂け、ブラーフマナたちよ、太陽のごとく輝くマーヘーシュヴァラのリンガが出現した。

Verse 81

ततः प्रोवाच ते देवः स्वयमेव महेश्वरः । ताभ्यां सुतपसा तुष्टः सादरं भक्तवत्सलः

そのとき、その神――まさにマヘーシュヴァラご自身が、二人の卓越した苦行（タパス）に満足し、信者を慈しむ御方として、丁重に、やさしく自ら語られた。

Verse 82

एतत्तीर्थद्वयं ख्यातं त्रैलोक्येपि भविष्यति । शूद्रीनाम त्वदीयं तु ब्राह्मणी च सखी तव

「この二つのティールタ（聖なる渡し場）は、三界においても名高くなるであろう。一つは汝の名により『シュードリー（Śūdrī）』と呼ばれ、ブラーフマニーは汝の伴侶となり（もう一つのティールタには彼女の名が結ばれる）。」

Verse 83

तीर्थद्वयेऽपि यः स्नात्वा एतस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः । त्वत्तः पद्मानि संगृह्य अस्यास्तोयं च निर्मलम् । एतच्च मामकं लिंगं स्नापयित्वाऽर्चयिष्यति

この二つのティールタに信心をもって沐浴し、汝より蓮華を摘み、彼女の清らかな水を取り、これによって我がこのリンガを沐浴させ礼拝する者は—まことに我を喜ばせる儀礼を成就する。

Verse 84

पश्चात्पद्मैश्चतुर्दश्यां शुक्लायां सोमवासरे । चैत्रे मासि च संप्राप्ते चिरायुः स भविष्यति

その後、チャイトラ月において白分の第十四日（チャトゥルダシー）が月曜日に当たるとき、蓮華を供えて—その者は長寿を得る。

Verse 85

सर्वपापविनिर्मुक्तो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

たとえ重い罪を犯した者であっても、あらゆる罪より完全に解き放たれる。

Verse 86

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । तत्र नित्यं च तपसि स्थिते सख्यावुभावपि

かく語り終えると、その福徳具足の主は姿を消された。そこにて二人の友は、常にタパス（苦行）に安住していた。

Verse 87

यावत्कल्पशतं तावज्जरामरणवर्जि ते । अद्यापि गगने ते च दृश्येते तारकात्मके

百カルパのあいだ、彼らは老いと死を免れていた。今なお天において、星の姿となって見られるのである。

Verse 88

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थयुग्मं धरातले । आगत्याथ नरो दूरात्ताभ्यां कृत्वा निमज्जनम्

それ以来、その二つのティールタは地上に名高くなった。やがて一人の人が遠方より来て、両方に身を沈めて沐浴し——

Verse 89

पूजयित्वा तु तल्लिंगं ततो याति दिवालयम् । महापातकयुक्तोऽपि तत्प्रभावादसंशयम्

そしてそのリンガを礼拝し終えると、彼は神々の住まいへと至る。大罪を負う者でさえ、その威力により疑いなくこれを得る。

Verse 90

एतस्मिन्नंतरे मर्त्ये नष्टा धर्मस्य च क्रिया । यज्ञदानकृता या च देवार्चनसमुद्भवा

その間、人の世ではダルマの実践が失われた。ヤジュニャ（祭祀）とダーナ（布施）から生じる行い、また神々への礼拝より起こる行いもまた衰えた。

Verse 91

व्याप्तस्तथाखिलः स्वर्गो मानवैः स्पर्धयान्वितैः । सार्धं देवैर्विमानस्थैरप्सरोगणसेवितैः

かくして天界のすべては、競い合う心に駆られた人々で満ち、さらに空中のヴィマーナに住まう神々が、アプサラスの群に侍られて集い満ちた。

Verse 92

एतस्मिन्नेव काले तु धर्मराजः समाययौ । यत्र वेदध्वनिर्ब्रह्मा ब्रह्मलोकं समाश्रितः

まさにその時、ダルマラージャが到来した――ヴェーダの響き渡る中、ブラフマーがブラフマローカに安住しているその場所へ。

Verse 93

अब्रवीद्दुःखितो दीनः क्षिप्त्वाग्रे पत्रकद्वयम् । एकं पापसमुद्भूतमन्यद्धर्मसमुद्भवम्

彼は嘆き悲しみ、みじめに語って、前に二枚の書き付けた葉を投げ出した。「一つは罪（パーパ）より生じ、もう一つはダルマより生じた」と。

Verse 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

また、多彩で妙なる筆致にて記された文はこう告げていた――ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラには、二つ一対の神聖なるティールタが存する、と。

Verse 95

शूद्राख्यं ब्राह्मणीनाम तथान्यत्पद्ममंडितम् । तथा तत्रास्ति लिंगं च पुण्यं माहेश्वरं महत्

一つのティールタは「シュードラー」と呼ばれ、もう一つは蓮華の姿に飾られた「ブラーフマニー」と名づけられる。さらにそこには、偉大にして清浄なるマーヘーシュヴァラのリンガも鎮座する。

Verse 96

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

その三つの威力によって、すべての人々は――罪を負う者でさえ――三十の神々の住処（天界）へと赴く。

Verse 97

शून्या मे नरका जाताः सर्वे ते रौरवादयः

「わが地獄は空となった――ラウラヴァをはじめ、すべてが。」

Verse 98

न कश्चिद्यजनं चक्रे न दानं न च तर्पणम् । देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां विशेषतः

「誰一人としてヤジュニャ（祭祀）を行わず、ダーナ（布施）もなく、タルパナ（満足の供養）もなかった――神々にも祖霊にも、ことに人々に対してはなおさらである。」

Verse 99

तस्मान्मुक्तो मया सर्वो योऽधिकारस्तवोद्भवः । नियोजयस्व तत्रान्यं कञ्चिच्छक्ततमं ततः

「ゆえに、そなたより生じた一切の務めから私は解かれた。そこには別の者、最も有能なる者を、我が代わりに任じよ。」

Verse 100

अप्रमाणं स्थितं सर्वमेतत्पत्रद्वयं मम । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह समानीय शतक्रतुम्

「我がこの二つの記録は、すべて無効となった。」それを聞くや、蓮華より生まれし者（ブラフマー）は、シャタクラトゥ（インドラ）を召し寄せて語った。

Verse 101

गत्वा शीघ्रतमं मर्त्ये त्वं शक्र वचनान्मम । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

「我が言に従い、ただちに人界へ赴け、シャクラ（インドラ）よ——ハータケーシュヴァラの地にある、比類なき二つのティールタへ行け。」

Verse 102

शूद्र्याख्यं ब्राह्मणीत्येव यच्च लिंगमनुत्तमम् । तत्रस्थं नाशय क्षिप्रं कृत्वा पांसुप्रवर्षणम्

「『シュードラー』と呼ばれるティールタ、『ブラーフマニー』と呼ばれるティールタ、さらにその無上のリンガ——そこに在るものを、塵の雨を降らせて速やかに滅せよ。」

Verse 103

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रो गत्वा भूमितलं ततः । पांसुभिः पूरयामास ते तीर्थे लिंगमेव च

スータは語った。「それを聞くや、シャクラ（インドラ）は急ぎ地上へ降り、まさにそのティールタにて土砂をもって満たし、リンガをも覆い隠した。」

Verse 104

अद्यापि कलिकालेऽस्मिन्द्वाभ्यां गृह्य सुमृत्तिकाम् । स्नात्वा च तिलकं कार्यं सर्वपापविशुद्धये

今なおこのカリの時代において、両手で最上の聖なる土を取り、沐浴してからそれをティラカとして額に施すべし——あらゆる罪をことごとく清めるために。

Verse 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

月の第十四日（チャトゥルダシー）が巡り、しかも月曜日に当たるとき、そこで両手（その聖土）をもって至上の信を抱きシュラーダを修する者に——ガヤーのシュラーダは何の要があろうか。かくスヴァーヤンブヴァ・マヌは宣した。

Verse 106

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा सा ब्राह्मणी जाता शूद्री चापि तथापरा

おお、最勝の二度生まれの方々よ。問われたことはすべて語り尽くした——かの女がブラーフマニー（brāhmaṇī）となったこと、また別の女がシュードリー（śūdrī）となったことも。

Verse 107

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा द्विजसत्तमाः । सोऽपि तद्दिनजात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

そしてこれを信愛をもって聞く者、あるいは誦する者は、二度生まれの最勝よ、その日までに積んだ罪からも解き放たれる。ここに疑いはない。

Verse 108

एवं नरो न कः सिद्धस्तस्य लिंगस्य पूजनात् । चिरायुश्च तथा जातो यथान्यो नात्र विद्यते

かくして、あのリンガ（liṅga）を供養して成就を得ない者があろうか。さらに彼は、ここに比べる者なきほどの長寿を得る。