Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

कामाद्वा यदि वा लोभाद्वाचं यो नान्यथा वदेत् । उपास्यं सर्वजंतूनां नारदं तं नमाम्यहम्

Transliteration

kāmādvā yadi vā lobhādvācaṃ yo nānyathā vadet | upāsyaṃ sarvajaṃtūnāṃ nāradaṃ taṃ namāmyaham

Translation

我はナーラダに礼拝する。欲によっても貪りによっても、彼は決して言葉を曲げない。あらゆる生きとし生けるものが敬い奉るべき御方である。

Word by Word

• कामात्: from desire
• कामात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative singular)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle: or)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्ययम् (conditional: if)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (or)

• लोभात्: from greed
• लोभात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative singular)

• वाचम्: speech/word
• वाचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• अन्यथा: otherwise/incorrectly
• अन्यथा: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्ययम् (adverb: otherwise/incorrectly)

• वदेत्: would speak / should speak
• वदेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• उपास्यम्: worthy of worship/service
• उपास्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उप + आस् (धातु) → उपास्य (कृदन्त)
• Form: तव्यत्/ण्यत्-अर्थे कृदन्तः (gerundive: to be worshipped/served); पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम् (नारदम्)

• सर्वजन्तूनाम्: of all beings
• सर्वजन्तूनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां जन्तूनाम्); पुंलिङ्गः; बहुवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive plural)

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः; उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः

Speaker

Indra (Mahendra) — within the cited stotra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Nārada portrayed as a truthful counselor: open palm gesture of assurance, calm eyes, vīṇā symbolizing harmony; beings of various kinds bow, indicating ‘upāsyaṃ sarvajantūnām’.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speech purified of desire and greed becomes satya and makes one worthy of reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it elevates satya-vāk (truthful speech) as a core dharma.