Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

कृतकृत्यः सुसंगश्च बहुज्ञो वचसां पतिः । विश्वपूज्यो मृत्युहारि घृणी धर्मस्य कारणम्

Transliteration

kṛtakṛtyaḥ susaṃgaśca bahujño vacasāṃ patiḥ | viśvapūjyo mṛtyuhāri ghṛṇī dharmasya kāraṇam

Translation

彼は自らの務めを成就し、また他者の願いをも成就させる。高貴なる交わりを持ち、万事に通じ、言葉の主。全宇宙に礼拝され、死の恐怖を奪い去る。グリニー（Ghṛṇī）—慈悲と光輝の御方、そしてダルマの根本原因である。

Word by Word

• कृतकृत्यः: one who has accomplished what is to be done
• कृतकृत्यः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; कृ धातु) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) + सुबन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कृतं कृत्यं येन)

• सुसंगः: of good association; well-connected
• सुसंगः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + संग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सु-संगः = उत्तमः संगः/सङ्गति: यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• बहुज्ञः: very learned; knowing much
• बहुज्ञः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + ज्ञ (कृदन्त; ज्ञा धातु/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (बहूनि जानाति)

• वचसाम्: of words/speech
• वचसाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• पतिः: lord/master
• पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• विश्वपूज्यः: worthy of worship by all
• विश्वपूज्यः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + पूज्य (कृदन्त; पूज् धातु)
• Form: कृदन्त (यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त ‘पूज्य’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य/सर्वैः पूज्यः)

• मृत्युहारि: remover of death
• मृत्युहारि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक) + हारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मृत्योः हारि = हरति)

• घृणी: compassionate; merciful
• घृणी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घृणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘घृणी’ इति रूपं (घृणि-शब्दः)

• धर्मस्य: of dharma
• धर्मस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• कारणम्: cause; reason
• कारणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: Deity as lord of speech: Vedic syllables/scrolls emanating as light; devotees receiving an ‘abhaya’ gesture; a subdued Yama figure at the periphery retreating; universal beings offering worship.

Characters & Entities

• Sūrya
• Ghṛṇī
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma rests on cosmic order; honoring the Sun aligns one’s life with truth, right speech, and fearlessness in the face of mortality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; it is an attribute-listing within the Sun’s name-hymn.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse is suited for recitation seeking dharmic steadiness, clarity of speech, and relief from fear of death.