Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 195

Devanagari script

हित्वा गतीर्मोक्षकामा यं भजंति दशात्मकम् । तं परं सत्यममलं त्वां वयं पर्युपास्महे

Transliteration

hitvā gatīrmokṣakāmā yaṃ bhajaṃti daśātmakam | taṃ paraṃ satyamamalaṃ tvāṃ vayaṃ paryupāsmahe

Translation

他のあらゆる道を捨て、解脱を求める者は汝—十相の御方—を礼拝する。汝は至上の真理、垢なき清浄そのもの；われらは常に汝を敬い奉る。

Word by Word

• हित्वा: having abandoned
• हित्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: हा (धातु) → हित्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive): having abandoned

• गतीः: paths/ways
• गतीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मोक्षकामाः: desiring liberation
• मोक्षकामाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य कामः = desiring liberation)

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• भजन्ति: worship/serve
• भजन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• दशात्मकम्: tenfold in nature
• दशात्मकम्: Karma (Object complement)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या) + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (दश-आत्मकः = of tenfold nature)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• परम्: supreme
• परम्: Sambandha (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to तम्/त्वाम्)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Sambandha (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• अमलम्: stainless/pure
• अमलम्: Sambandha (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• पर्युपास्महे: we worship/attend upon
• पर्युपास्महे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + उप + आस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim turns away from multiple signposted roads (artha, kāma, fame) and walks toward a single radiant shrine/light labeled ‘satya’; the deity appears as pure, stainless luminosity filling ten directions.

Characters & Entities

• Paramīśvara
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is pursued by exclusive devotion to the Supreme, recognized as the pure and ultimate Reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is stated; the verse is a doctrinal praise of the deity within the chapter’s devotional flow.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upāsanā—continuous worship/attendance upon the Lord, implying japa, remembrance, and devotion.