Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 192
Devanagari script
यं न स्पृशंति न विदुर्मनोबुद्धींद्रियासवः । अंतर्बहिश्च विततं व्योमवत्प्रणतोऽस्म्यहम्
Transliteration
yaṃ na spṛśaṃti na vidurmanobuddhīṃdriyāsavaḥ | aṃtarbahiśca vitataṃ vyomavatpraṇato'smyaham
Translation
心も知性も感官も生命の息も、触れることも真に知ることもできぬお方—しかも虚空のごとく内にも外にも遍満するその御前に、われは礼拝して伏す。
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
स्पृशन्तिtouch
स्पृशन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
विदुःknow
विदुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
बुद्धिintellect
बुद्धि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
इन्द्रियsenses
इन्द्रिय:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (समूहवाचक-प्रयोगः)
आसवःvital currents/impulses
आसवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआसव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्
अन्तःwithin
अन्तः:
Desha-adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: inside)
बहिःwithout/outside
बहिः:
Desha-adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: outside)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
विततम्spread/pervading
विततम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + तन् (धातु) → वितत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत्-क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (to यम्)
व्योमवत्like the sky
व्योमवत्:
Sambandha (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानार्थे अव्ययीभाव-प्रायः; अव्ययवत्-प्रयोगः (like the sky)
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + नम् (धातु) → प्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle) used adjectivally; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अहम्-विशेषणम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम
Speaker
Aitareya
Visual Art Cues
Scene: A devotee bows to an invisible, space-like presence; the scene shows inner and outer space merging—body silhouette with starry expanse inside, and the same expanse outside.
Characters & Entities
B
Brahman/ParamātmanFAQs
The Divine exceeds sensory and mental reach while pervading all; the right response is reverent surrender.
No tīrtha is specified; the verse is a metaphysical bow to the all-pervading Lord.
Praṇāma (bowing) as the embodied expression of humility before the transcendent-pervading Reality.