Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 132

Devanagari script

हेमगर्भो महागर्भो जयश्च विजयेश्वरः । त्वं कर्ता त्वं विधाता च नित्यो नित्यारिमर्दनः

Transliteration

hemagarbho mahāgarbho jayaśca vijayeśvaraḥ | tvaṃ kartā tvaṃ vidhātā ca nityo nityārimardanaḥ

Translation

汝はヘーマガルバ、黄金の胎。汝はマハーガルバ、力の大いなる母胎。汝はジャヤ、勝利の霊そのもの、またヴィジャイェーシュヴァラ、凱旋の主。汝は為す者、定める者。まことに常住にして、敵対の力を絶えず打ち砕く御方。

Word by Word

• हेमगर्भः: golden-wombed; having a golden embryo
• हेमगर्भः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हेम + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• महागर्भः: great-wombed; of great inner power
• महागर्भः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• जयः: victory; triumph
• जयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• विजयेश्वरः: lord of victory
• विजयेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• कर्ता: doer; creator
• कर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• विधाता: ordainer; disposer
• विधाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधातृ (प्रातिपदिक; √धा (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• नित्यः: eternal
• नित्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• नित्यारिमर्दनः: ever-crusher of enemies
• नित्यारिमर्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नित्य + अरि + मर्दन (प्रातिपदिक; √मृद्/√मर्द् (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narration to sages)

Characters & Entities

• Kārttikeya
• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional remembrance of Skanda as the eternal source of order and victory strengthens courage and steadies one in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a universal stuti within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied practice is nāma-smaraṇa (recitation of divine epithets) as praise.