Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा

Transliteration

saṃkrāṃtaṃ sarvamevaitattava devī himācalāt | ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ sailajā tadā

Translation

「これらすべては、ヒマーチャラより生まれしデーヴィーから、汝なる女神へと移ったのだ」と告げられると、山より生まれし御方はそのとき再びギリーシャに語りかけた。

Word by Word

• संक्रान्तम्: has passed/been transferred
• संक्रान्तम्: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: सम् + क्रम् (धातु) → संक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘संक्रम्’ = ‘to pass/transfer’

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘एतत्’ इति विशेषणम्

• एव: indeed / just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारण-निपातः (emphatic particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• हिमाचलात्: from Himālaya
• हिमाचलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: हिम + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; कर्मधारयः

• इति: thus
• इति: Vacana-suchaka (Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण-निपातः (quotative)

• उक्ता: having been addressed/said to
• उक्ता: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सा’ इति विशेष्यः

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम्

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/आह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गिरिशम्: to Girīśa (Lord of mountains, Śiva)
• गिरिशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरेः ईशः)

• शैलजा: the mountain-born (Pārvatī)
• शैलजा: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शैल + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलात् जाता)

• तदा: then
• तदा: Kriya-vishesana (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himācala (as Devī’s janma-sthāna archetype)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The narrative pivots: after Śiva’s statement about traits inherited from Himācala-born Devī, Pārvatī turns back to speak to Girīśa, poised and intense.

Characters & Entities

• Girīśa (Śiva)
• Sailajā/Girijā (Pārvatī)
• Himācala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames the episode as a moral inquiry into how qualities are said to ‘transfer’ through association and relationship, preparing for a dharmic critique.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the setting evokes Himācala (the Himalayan sacred geography) as a divine locus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.