Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72
Devanagari script
रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः । तत्राब्रवीत्कालनेमिर्दैत्यान्क्रोधविदीपितः
Transliteration
raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ | tatrābravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ
Translation
戦おうとする望みを遠く捨て、彼らはただ命乞いの心で立ち尽くした。そのとき怒りに燃えるカーラネーミが魔族に告げた。
Word by Word
रणेच्छाम्desire for battle
रणेच्छाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरण + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रणस्य इच्छा), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दूरतःfrom far away
दूरतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदूरतस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय (adverb) ‘from afar/at a distance’
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having abandoned’
तस्थुःthey stood
तस्थुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
जीवितार्थिनःseeking life, desiring to live
जीवितार्थिनः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजीवित + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जीवितस्य अर्थी), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) देशवाचक ‘there’
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
कालनेमिःKālanemi
कालनेमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
दैत्यान्to the Daityas
दैत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
क्रोधविदीपितःinflamed by anger
क्रोधविदीपितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रोध + वि-दीपित (दीप् धातु, कृदन्त-क्त)
Formतत्पुरुष-समास (क्रोधेन विदीपितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A scattered host of daityas stands at a distance, weapons lowered, eyes wide with fear; Kālanemi steps forward, face flushed with anger, addressing them with commanding gesture.
Characters & Entities
K
KālanemiD
DaityasFAQs
When pride is broken, even the violent abandon combat; fear reveals the instability of adharma’s resolve.
None; this is a turning point in the battle narrative.
None.