Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71
Devanagari script
अंसमालिंग्य पाणिभ्यामुपविष्टो ह्यधोमुखः । सर्वे ते निष्प्रतीकारा दैत्याश्चंद्रमसा जिताः
Transliteration
aṃsamāliṃgya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ | sarve te niṣpratīkārā daityāścaṃdramasā jitāḥ
Translation
両手で肩を抱きしめるようにして、うつむいたまま座り込んだ。対抗の術を失った魔族は皆、月神に征服された。
Word by Word
अंसम्shoulder
अंसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअंस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आलिङ्ग्यhaving embraced
आलिङ्ग्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootआ-लिङ्ग् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having embraced’
पाणिभ्याम्with (both) hands
पाणिभ्याम्:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन
उपविष्टः(he) sat / seated
उपविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउप-विश् (धातु) → उपविष्ट (कृदन्त-क्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (Past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘seated’
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/कारणार्थक ‘indeed/for’
अधोमुखःdown-faced, with face lowered
अधोमुखः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअधस् + मुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अधः-मुख), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
निष्प्रतीकाराःwithout remedy/defence, helpless
निष्प्रतीकाराः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिः + प्रतीकार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निः-प्रतीकार), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
दैत्याःdemons (Daityas)
दैत्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चन्द्रमसाby the Moon (Candrama)
चन्द्रमसा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
जिताःdefeated
जिताः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → जित (कृदन्त-क्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (Past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि भावे ‘defeated’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: On a dim battlefield, a defeated daitya sits down, clasping his shoulders with both hands, head bowed; behind him other demons stand stunned, while Candra (Moon-deity) shines above as the victorious force.
Characters & Entities
M
Moon (Candramas)D
DaityasFAQs
When divine order prevails, adharma becomes niṣpratīkāra—incapable of response—leading to humility and collapse.
None; the emphasis is on Chandra’s victory in battle.
None.