Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28
Devanagari script
पश्य जानुप्रदेशं मे द्व्यंगुलं रोमवर्जितम् । जातं वपुस्तद्बिभेमि मर्तव्ये सति किं गृहैः
Transliteration
paśya jānupradeśaṃ me dvyaṃgulaṃ romavarjitam | jātaṃ vapustadbibhemi martavye sati kiṃ gṛhaiḥ
Translation
「我が膝のあたりを見よ。二指の幅ほど毛が失われた。身の変化を見て、我は恐れを覚える。死が定めなら、家や財に何の益があろうか。」
Word by Word
पश्यsee/look
पश्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
जानुप्रदेशम्the knee-region
जानुप्रदेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजानु + प्रदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—जानोः प्रदेशः (region of the knee)
मेmy/of me
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Gen./Dat.), एकवचन; एन्क्लिटिक (enclitic)
द्व्यङ्गुलम्two-finger-breadths (wide)
द्व्यङ्गुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + अङ्गुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक (measure); समासः—द्वे अङ्गुले (two finger-breadths)
रोमवर्जितम्devoid of hair
रोमवर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरोम + वर्जित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—रोमभिः वर्जितम् (devoid of hair)
जातम्has become/occurred
जातम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वपुःbody
वपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बिभेमिI fear
बिभेमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
मर्तव्येwhen death is inevitable
मर्तव्ये:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृ (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligation), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘मर्तव्यम्’ (to be died)
सतिwhen/while (it) is
सति:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअस् (धातु)
Formसत्-प्रत्ययान्त (present participle) सप्तमी-एकवचन, लोके सप्तमी (locative absolute)
किम्what (use)?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
गृहैःwith houses/home (possessions)
गृहैः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
Speaker
Lomaśa
Skanda Dialogue
Listener: Indradyumna
Visual Art Cues
Scene: Lomaśa points to a small hairless patch near his knee (two finger-breadths), his face showing sober fear; the king listens; the scene is intimate, emphasizing the body as memento mori.
Characters & Entities
L
LomaśaFAQs
Awareness of mortality should awaken detachment and redirect one’s effort from possession to dharma and spiritual aims.
No specific tīrtha is cited in this verse.
No explicit rite; the verse urges inner renunciation rather than external accumulation.