Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

Devanagari script

इत्युदीरितमाकर्ण्य रवेर्वैरविलोचनः । प्रोवाच देवदेवेशो नापराध्यसि भास्कर

Transliteration

ityudīritamākarṇya ravervairavilocanaḥ | provāca devadeveśo nāparādhyasi bhāskara

Translation

ラヴィのこの言葉を聞いて、敵に恐るべき眼をもつ神々の主は告げた。「バー スカラよ、汝に罪はない。」

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक अव्ययम् (quotative particle)

• उदीरितम्: what was uttered
• उदीरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद् + ईर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (PPP used as noun), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; 'said/uttered (speech)'

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund): 'having heard'

• रवेः: of Ravi (the Sun)
• रवेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः

• वैरविलोचनः: the fierce-eyed one
• वैरविलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैरविलोचन (प्रातिपदिक) [वैर + विलोचन]
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; कर्मधारयः (वैरम् इव विलोचनं यस्य/वैरविलोचनः) — 'fierce-eyed'

• प्रोवाच: said, spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• देवदेवेशः: the Lord of the god of gods
• देवदेवेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवदेवेश (प्रातिपदिक) [देव + देव + ईश]
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवस्य ईशः/देवदेवेशः = 'Lord of the god of gods')

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्ययम् (negation)

• अपराध्यसि: you commit an offense
• अपराध्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अपराध् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; नकारेण निषेधः

• भास्कर: O Sun
• भास्कर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः

Speaker

Narrator (introducing Śiva’s reply)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/saṃvāda audience

Visual Art Cues

Scene: Śiva, fierce-eyed to enemies yet gentle to devotees, speaks to Ravi; Ravi’s posture shifts from anxious to relieved, his radiance steadying as the absolution is pronounced.

Characters & Entities

• Ravi (Sūrya)
• Śiva (Deva-deveśa)
• Bhāskara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is both just and compassionate—he clarifies blame and removes fear when one acts under divine order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s narrative frame continues, highlighting Śiva’s living governance in the sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a doctrinal reassurance within a dialogue.