Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 5›Shloka 46
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा । चंद्रमौलिमवलोक्य यास्यतः कस्य सिद्धिरिह नो परिस्फुरेत्

Transliteration

proṣitasya paritopi lakṣaṇairnīcavartmaparivartinopi vā | caṃdramaulimavalokya yāsyataḥ kasya siddhiriha no parisphuret

Translation

久しく離れていた者であれ、卑しき道に迷い入った者であれ、月を頂く御主（シヴァ）を拝してから歩み出すなら、この世で誰の成就（シッディ）が輝かずにいようか。

Word by Word
प्रोषितस्यof one who is away (absent)
प्रोषितस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रोषित (कृदन्त; √वस् (धातु) उपसर्ग-प्र; क्त)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) — 'one who has gone away/been away'
परितःall around
परितः:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/अव्यय-प्रयोगः — 'around, on all sides'
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — 'even/also'
लक्षणैःby signs/marks
लक्षणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
नीचवर्त्मपरिवर्तिनाeven by one who follows a low course
नीचवर्त्मपरिवर्तिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootनीच-वर्त्म-परिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: (नीचवर्त्म) + (परिवर्तिन्) = 'one who turns to a low path'
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
वाor
वा:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय-निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle) — 'or'
चन्द्रमौलिम्the moon-crested (Śiva)
चन्द्रमौलिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र-मौलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः—चन्द्रः मौलिः यस्य सः (शिवः)
अवलोक्यhaving seen
अवलोक्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअवलोक्य (कृदन्त; √लोक् (धातु) उपसर्ग-अव; ल्यप्)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः; ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund) — 'having seen'
यास्यतः(of) the one(s) who will go
यास्यतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), प्रथमा-पुरुषः (3rd), द्विवचन/एकवचन?; रूपम् 'यास्यतः' = प्रथमा-पुरुष द्विवचन (they two will go) / वैदिक-प्रयोगे एकवचन-सम्भवः; अत्र सामान्यतः द्विवचनम्
कस्यof whom
कस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
सिद्धिःsuccess, attainment
सिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place) — 'here'
नःour
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनः (अस्मद्-शब्द; सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचन / चतुर्थी (4th/चतुर्थी) बहुवचन; अत्र षष्ठी—'our'
परिस्फुरेत्would shine forth / manifest
परिस्फुरेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्फुर् (धातु) उपसर्ग-परि
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमा-पुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
Speaker

Narrator (within Kāśīkhaṇḍa’s storytelling frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kṣetra (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim—long absent or morally fallen—stands at Kāśī’s sacred precinct, eyes lifted to the Moon-crested Śiva; the moment of darśana makes inner radiance ‘shine forth’.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Candramauli)
K
Kāśī (implied via Viśvanātha darśana)

FAQs

Śiva’s darśana—especially in Kāśī—has transformative power, awakening siddhi even in those burdened by faults or wrong paths.

Kāśī, through the implied darśana of its Moon-crested Lord, Viśvanātha.

Darśana (beholding) of Śiva as a spiritually efficacious act.

←Previous Verse
Next Verse→