Adhyaya 21

Verse 1

ध्रुव उवाच । नमो हिरण्यगर्भाय सर्वसृष्टिविधायिने । हिरण्यरेतसे तुभ्यं सुहिरण्यप्रदायिने

ドゥルヴァは言った。「一切の創造を定めるヒラニヤガルバよ、礼拝します。ヒラニヤレータよ、妙なる黄金を、吉祥の繁栄と聖なる豊穣を授ける御方よ、あなたに礼拝します。」

Verse 2

नमो हरस्वरूपाय भूतसंहारकारिणे । महाभूतात्मभूताय भूतानां पतये नमः

ハラの御姿として衆生の滅尽をなす御方よ、あなたに礼拝します。大いなる元素の真我そのものであり、あらゆる生きとし生けるものの主に、礼拝します。

Verse 3

नमः स्थितिकृते तुभ्यं विष्णवे प्रभविष्णवे । तृष्णाहराय कृष्णाय महाभार सहिष्णवे

維持を成す御方、ヴィシュヌ、全能のヴィシュヌよ、あなたに礼拝します。渇愛を取り除くクリシュナよ、尽きぬ忍耐をもって世界の大いなる重荷を担う御方よ、礼拝します。

Verse 4

नमो दैत्यमहारण्य दाववह्निस्वरूपिणे । दैत्यद्रुमकुठाराय नमस्ते शार्ङ्गपाणये

大いなる阿修羅の森を焼き尽くす野火のごとき御方に礼拝。阿修羅の樹を伐り倒す斧なる御方に礼拝。シャールンガ弓を携えるシャールンガパーニよ、あなたに帰依し奉る。

Verse 5

नमः कौमोदकीव्यग्र कराग्राय गदाधर । महादनुजनाशाय नमो नंदकधारिणे

カウモダキーを振り上げる先なる御手をもつ、ガダー（棍棒）の担い手に礼拝。大いなるダーナヴァを滅する御方に礼拝。聖剣ナンダカを執る御方に礼拝。

Verse 6

नमः श्रीपतये तुभ्यं नमश्चक्रधराय च । धराधराय वाराह रूपिणे परमात्मने

シュリー（ラクシュミー）の主に礼拝。チャクラ（円盤）を持つ御方に礼拝。大地を持ち上げ、ヴァラーハ（猪）の姿を現した御方に礼拝—至上のアートマンに礼拝。

Verse 7

नमः कमलहस्ताय कमलावल्लभाय ते । नमो मत्स्यादिरूपाय नमः कौस्तुभवक्षसे

蓮華を御手に持つ御方に礼拝。カマラー（ラクシュミー）の愛しき主に礼拝。マツヤに始まる諸化身を現す御方に礼拝。カウストゥバ宝珠を胸に飾る御方に礼拝。

Verse 8

नमो वेदांतवेद्याय नमः श्रीवत्सधारिणे । नमो गुणस्वरूपाय गुणिने गुणवर्जिते

ヴェーダーンタによって知られる御方に礼拝。シュリーヴァツァの印を戴く御方に礼拝。グナの本体にしてグナの主なる御方に礼拝—しかも一切のグナを超越する御方に礼拝。

Verse 9

नमस्ते पद्मनाभाय पांचजन्यधराय च । वासुदेव नमस्तुभ्यं देवकीनंदनाय च

蓮華の臍をもつパドマナーバよ、またパーンチャジャニヤ（法螺貝）を執る御方よ、あなたに礼拝します。ヴァースデーヴァよ、あなたに礼拝し、デーヴァキーの御子に礼拝します。

Verse 10

प्रद्युम्नाय नमस्तुभ्यमनिरुद्धाय ते नमः । नमः कंसविनाशाय नमश्चाणूरमर्दिने

プラデュムナに礼拝し、アニルッダに礼拝します。カンサを滅ぼす御方に礼拝し、チャーヌーラを打ち砕く御方に礼拝します。

Verse 11

दामोदरहृषीकेश गोर्विदाच्युतमाधव । उपेंद्रकैटभाऽराते मधुहंतरधोक्षज

ダーモダラ、フリシーケーシャ、ゴーヴィンダ、アチュタ、マーダヴァよ。ウペーンドラよ。カイタバの仇、マドゥを討つ者、アドホークシャジャよ――あなたに礼拝します。

Verse 12

नारायणाय नरकहारिणे पापहारिणे । वामनाय नमस्तुभ्यं हरये शौरये नमः

地獄の苦を取り除き、罪を滅するナーラーヤナに礼拝します。ヴァーマナに礼拝し、ハリに礼拝し、シャウリに礼拝します。

Verse 13

अनंताय नमस्तुभ्यमनंतशयनाय च । रुक्मिणीपतये तुभ्यं रुक्मिप्रमथनाय च

アナンタに礼拝し、アナンタの上に横たわる御方に礼拝します。ルクミニーの主に礼拝し、ルクミーを屈服させた御方に礼拝します。

Verse 14

चैद्यहंत्रे नमस्तुभ्यं दानवारेसुरारये । मुकुंदपरमानंद नंदगोपप्रियाय च

チャイディヤ（シシュパーラ）を討ち、ダーナヴァを退け、神々に逆らう者の仇となる御方よ、汝に礼拝す。ムクンダ、至上の歓喜よ—ナンダ牧人に愛されし御方にも礼拝す。

Verse 15

नमस्ते पुंडरीकाक्ष दनुजेंद्र निषूदिने । नमो गोपालरूपाय वेणुवादनकारिणे

蓮華の眼をもつ主よ、魔王どもを滅ぼす御方よ、汝に礼拝す。ゴーパーラとして現れ、神なる牧童となり、笛を響かせる御方よ、汝に礼拝す。

Verse 16

गोपीप्रियाय केशिघ्ने गोवर्धनधराय च । रामाय रघुनाथाय राघवाय नमोनमः

ゴーピーたちに愛され、ケーシーを討ち、ゴーヴァルダナを持ち上げし御方に、重ねて礼拝す。ラーマに、ラグの主に、ラाघヴァに、礼拝また礼拝。

Verse 17

रावणारे नमस्तुभ्यं विभीषणशरण्यद । अजाय जयरूपाय रणांगणविचक्षण

ラーヴァナの仇よ、ヴィビーシャナの帰依処よ、汝に礼拝す。生まれざる御方、勝利そのものなる御性、戦場にて機略に秀でたる御方に礼拝す。

Verse 18

क्षणादि कालरूपाय नानारूपाय शार्ङ्गिणे । गदिने चक्रिणे तुभ्यं दैत्यचक्रविमर्दिने

刹那より続く時そのものとして、無数の姿を現す御方よ、汝に礼拝す。シャールンガ弓を携え、棍棒と円盤を持ち、ダイティヤの敵陣を打ち砕く御方よ、汝に礼拝す。

Verse 19

बलाय बलभद्राय बलारातिप्रियाय च । बलियज्ञप्रमथन नमो भक्तवरप्रद

大いなる力ある御方に帰依し奉る。バラバドラに、またバラの敵に愛されし御方に礼拝する。バリの祭祀を鎮めし御方よ、信愛の者に恩寵を授ける御方に敬礼。

Verse 20

हिरण्यकशिपोर्वक्षो विदारण रणप्रिय । नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च

ヒラニヤカシプの胸を裂き、正しき戦いを喜ばれる御方よ—聖なる秩序を尊ぶブラフマニヤ・デーヴァに、また牛とバラモンを守り益する御方に敬礼。

Verse 21

नमस्ते धर्मरूपाय नमः सत्त्वगुणाय च । नमः सहस्रशिरसे पुरुषाय पराय च

ダルマそのものの御姿なる御方に敬礼。清浄なるサットヴァの御方に敬礼。千の頭をもつプルシャに、そして万有を超えた至上者に敬礼。

Verse 22

सहस्राक्ष सहस्रांघ्रे सहस्रकिरणाय च । सहस्रमूर्ते श्रीकांत नमस्ते यज्ञपूरुष

千の眼、千の足を備え、千の光を放つ御方よ。千の姿を現し、シュリーに愛される主よ—祭祀そのものなるヤジュニャ・プルシャに敬礼し奉る。

Verse 23

वेदवेद्यस्वरूपाय नमो वेदप्रियाय च । वेदाय वेदगदिने सदाचाराध्वगामिने

ヴェーダにより知られる本性そのものなる御方に敬礼。ヴェーダを愛する御方に敬礼。ヴェーダそのものであり、ヴェーダを宣べ、正しき行いの道へと導く御方に敬礼。

Verse 24

वैकुंठाय नमस्तुभ्यं नमो वैकुंठवासिने । विष्टरश्रवसे तुभ्यं नमो गरुडगामिने

ヴァイクンタよ、あなたに礼拝します。ヴァイクンタに住まう御方に礼拝します。名声が遠くまで広がる御方に礼拝し、ガルダに乗りて行く御方に礼拝します。

Verse 25

विष्वक्सेन नमस्तुभ्यं जगन्मय जनार्दन । त्रिविक्रमाय सत्याय नमः सत्यप्रियाय च

ヴィシュヴァクセーナよ、あなたに礼拝します。全宇宙に遍満するジャナールダナよ。三歩者トリヴィクラマに、真理そのものに、そして真理を愛し喜ぶ御方に礼拝します。

Verse 26

केशवाय नमस्तुभ्यं मायिने ब्रह्मागायिने । तपोरूपाय तपसां नमस्ते फलदायिने

ケーシャヴァよ、あなたに礼拝します。神聖なるマーヤーを操り、ブラフマーさえ讃える御方よ。苦行（タパス）そのものの姿なる御方、あらゆるタパスの果を授ける御方に礼拝します。

Verse 27

स्तुत्याय स्तुतिरूपाय भक्तस्तुतिरताय च । नमस्ते श्रुतिरूपाय श्रुत्याचार प्रियाय च

讃嘆に値する御方よ、あなたに礼拝します。あなたは讃嘆そのものの姿であり、信者の讃歌を喜ばれる。シュルティ（啓示聖典）の姿なる御方、シュルティにかなう行いを愛する御方に礼拝します。

Verse 28

अंडजाय नमस्तुभ्यं स्वेदजाय नमोस्तु ते । जरायुज स्वरूपाय नम उद्भिज्जरूपिणे

卵より生まれる御方としてあなたに礼拝します。汗より生まれる御方としても礼拝します。胎より生まれることを本性とする御方に礼拝し、地より芽生え出づるものの姿を取る御方に礼拝します。

Verse 29

देवानामिंद्ररूपोसि ग्रहाणामसि भानुमान् । लोकानां सत्यलोकोऽसि सिंधूनां क्षीरसागरः

神々の中では汝はインドラの姿、諸惑星の中では汝は輝ける太陽。諸世界の中では汝はサティヤローカ、諸海の中では汝は乳海である。

Verse 30

सुरापगाऽसि सरितां सरसां मानसं सरः । हिमवानसि शैलानां धेनूनां कामधुग्भवान्

諸河の中では汝はスラーパガー、神なるガンガー。諸湖の中では汝はマーナサ湖。諸山の中では汝はヒマヴァーン、諸牛の中では汝は願いを叶えるカーマデーヌである。

Verse 31

धातूनां हाटकमसि स्फटिकश्चोपलेष्वसि । नीलोत्पलं प्रसूनेषु वृक्षेषु तुलसी भवान्

金属の中では汝は黄金、石の中では汝は水晶。花の中では汝は青蓮、樹木の中では汝は聖なるトゥラシーである。

Verse 32

सर्वपूज्यशिलानां वै शालग्राम शिला भवान् । मुक्तिक्षेत्रेषु काशी त्वं प्रयागस्तीर्थपंक्तिषु

あらゆる礼拝に値する石の中で、汝はシャーラグラーマ石。解脱の聖地の中で、汝はカーシー。聖なるティールタの列の中で、汝はプラヤーガである。

Verse 33

वर्णेषु श्वेतवर्णोऽसि द्विपदां ब्राह्मणो भवान् । गरुडोस्यंडजेष्वीश व्यवहारेषु वाग्भवान्

色の中では汝は白、二足の者の中では汝はブラーフマナ。卵生の中では汝はガルダ、主よ；そしてあらゆるやり取りにおいて汝は言葉そのものである。

Verse 34

वेदेषूपनिषद्रूपा मंत्राणां प्रणवोह्यसि । अक्षराणामकारोसि यज्वनां सोमरूपधृक्

ヴェーダにおいて汝はウパニシャッドの姿、マントラの中ではまさしくプラナヴァ（オーム）。文字の中では「ア」の音であり、祭祀を行う者にとってはソーマの形を帯びる。

Verse 35

प्रतापिनामग्निरसि क्षमाऽसि त्वं क्षमावताम् । दातॄणामसि पर्जन्यः पवित्राणां परोह्यसि

勇猛なる者には汝は火そのもの、忍耐する者には汝こそが赦し。施す者には汝は養いの雨雲、清浄なる者の中では汝は至上—嗚呼、カーシーの主よ。

Verse 36

चापोसि सर्वशस्त्राणां वातो वेगवतामसि । मनोसींद्रियवर्गेषु निर्भयाणां करोह्यसि

あらゆる武器の中で汝は弓、速き者の中で汝は風。心と諸感官の群れにおいて、汝は無畏を成す力—主よ。

Verse 37

व्योमव्याप्तिमतां त्वं वै परमात्माऽसि चात्मनाम् । संध्योपास्तिर्भवान्देव सर्वनित्येषु कर्मसु

遍く満ちる大空を観ずる者にとって、汝は諸我のうちの至上我にほかならない。神よ、あらゆる日々の定めの行において、汝はサンディヤー礼拝そのもの。

Verse 38

क्रतूनामश्वमेधोसि दानानामभयं भवान् । लाभानां पुत्रलाभोसि वसंतस्त्वमृतुष्वहो

諸祭儀の中で汝はアシュヴァメーダ、施しの中で汝は無畏の施与。得られるものの中で汝は子を得る福、季節の中では—ああ—汝は春。

Verse 39

युगानां प्रथमोसि त्वं तिथीनां त्वं कुहूर्ह्यसि । पुष्योसि नक्षत्रगणे संक्रमः सर्वपर्वसु

諸ユガのうちで汝は最初、月日（ティティ）のうちで汝はクフー。星宿の群れにおいて汝はプシュヤ、あらゆる聖なる斎日には汝こそサンクラマ――太陽の移行。

Verse 40

योगेषु व्यतिपातस्त्वं तृणेषु हि कुशो भवान् । उद्यमानां हि सर्वेषां निर्वाणं त्वमसि प्रभो

諸ヨーガのうちで汝はヴィヤティパータ、草々のうちで汝はクシャ。すべての求道者にとって、主よ、汝は究竟の解脱――ニルヴァーナ。

Verse 41

सर्वासामिह बुद्धीनां धर्मबुद्धिर्भवानज । अश्वत्थः सर्ववृक्षेषु सोमवल्ली लतासु च

ここにあるあらゆる理解のうち、汝はダルマを悟る理解、ああ不生者よ。すべての樹のうちで汝はアシュヴァッタ、蔓草のうちで汝はソーマの蔓（ソーマ・ヴァッリー）。

Verse 42

प्राणायामोसि सर्वेपु साधनेषु शुचिष्वहो । सर्वदः सर्वलिंगेषु श्रीमान्विश्वेश्वरो भवान्

あらゆる修行のうちで汝はプラーナーヤーマ、ああ清浄なる御方。すべてのリンガにおいて汝は万物の施与者、汝こそ栄光あるヴィシュヴェーシュヴァラ。

Verse 43

मित्राणां हि कलत्रं त्वं धर्मस्त्वं सर्वबंधुषु । त्वत्तो नान्यज्जगत्यस्मिन्नारायण चराचरे

友にとって汝は伴侶のごとく愛しく、あらゆる親族の中で汝はダルマそのもの。汝を離れてこの世には何もない、ナーラーヤナよ――動くものも動かぬものも。

Verse 44

त्वमेव माता त्वं तातस्त्वं सुतस्त्वं महाधनम् । त्वमेव सौख्यसंपत्तिस्त्वमायुर्जीवनेश्वरः

あなたこそ母、あなたこそ父、あなたこそ子、あなたこそ大いなる財。あなたこそ安楽の宝、あなたこそ寿命そのもの—生きとし生けるものの主。

Verse 45

सा कथा यत्र ते नाम तन्मनो यत्त्वदर्पितम् । तत्कर्म यत्त्वदर्थं वै तत्तपो यद्भवत्स्मृतिः

あなたの御名が語られる説話こそ聖なる語り。あなたに捧げられた心こそ真の心。あなたのために行う行いこそ真の業。あなたを憶念することこそ真の苦行。

Verse 46

तद्धनं धनिनां शुद्धं यत्त्वदर्थे व्ययीकृतम् । स एव सकलः कालो यस्मिञ्जिष्णो त्वमर्च्यसे

富める者の財も、あなたのために費やされるとき真に清らかとなる。勝利者よ、あなたが礼拝されるその時こそ、よく用いられた時—すべての時である。

Verse 47

तावच्च जीवितं श्रेयो यावत्त्वं हृदि वर्तसे । रोगाः प्रशममायांति त्वत्पादोदक सेवनात्

命が真に吉祥であるのは、あなたが心に住まわれる間だけ。あなたの御足を洗った水をいただけば、病は鎮まり消えてゆく。

Verse 48

महापापानि गोविंद बहुजन्मार्जितान्यपि । सद्यो विलयमायांति वासुदेवेति कीर्तनात्

ゴーヴィンダよ、幾多の生に積もった大罪でさえ、「ヴァースデーヴァ」と御名を唱えることで、たちまち溶け去る。

Verse 49

अहो पुंसां महामोहस्त्वहो पुंसां प्रमादता । वासुदेवमनादृत्य यदन्यत्र कृतश्रमाः

ああ、人々の迷妄はなんと大きく、人々の不注意はなんと深いことか。ヴァースデーヴァ（Vāsudeva）を顧みず、他所で些末な目的のために労苦する。

Verse 50

इदमेव हि मांगल्यमिदमेव धनार्जनम् । जीवितस्य फलं चैतद्यद्दामोदरकीर्तनम्

これこそが真の吉祥、これこそが真の「富の獲得」。生命の果実とはこれである――ダーモダラ（Dāmodara）を称え、御名を唱えること。

Verse 51

अधोक्षजात्परोधर्मो नार्थो नारायणात्परः । न कामः केशवादन्यो नापवर्गो हरिं विना

アドホークシャジャ（Adhokṣaja）への帰依より高いダルマはなく、ナーラーヤナ（Nārāyaṇa）より勝る富の目標はない。ケーシャヴァ（Keśava）に勝る欲はなく、ハリ（Hari）なくして解脱はない。

Verse 52

इयमेव परा हानिरुपसर्गो यमेवहि । अभाग्यं परमं चैतद्वासुदेवं न यत्स्मरेत्

これこそが最大の損失、これこそがまことの災いである。至上の不運とは、ヴァースデーヴァ（Vāsudeva）を想起しないこと。

Verse 53

हरेराराधनं पुंसां किं किं न कुरुते बत । पुत्रमित्रकलत्रार्थ राज्यस्वर्गापवर्गदम्

ハリ（Hari）への礼拝は、人々のために何を成し遂げないだろうか。子、友、伴侶と繁栄を授け、王国と天界、さらには解脱さえも与える。

Verse 54

हरत्यघं ध्वंसयति व्याधीनाधीन्नियच्छति । धर्मं विवर्धयेत्क्षिप्रं प्रयच्छति मनोरथम्

それは罪を取り去り、ことごとく滅し、病と心の悩みを鎮める。速やかにダルマを増し、心の願いを授ける。

Verse 55

भगवच्चरणद्वंद्वं निर्द्द्वंद्व ध्यानमुत्तमम् । पापिनापि प्रसंगेन विहितं स्वहितं परम्

主の両足を念ずる瞑想は、内なる葛藤を離れた最上の観想である。たとえ罪ある者でも、宿縁の導きによってそれに触れれば、自らのために至上の善を得る。

Verse 56

पापिनां यानि पापानि महोपपदभांज्यपि । सुलीनध्यानसंपन्नो नामोच्चारो हरेर्हरेत्

罪人のいかなる罪であれ、たとえ大いなる堕落へ引きずるものでも、揺るがぬ没入の瞑想とともにハリの御名を唱えれば、それらはことごとく払い去られる。

Verse 57

प्रमादादपि संस्पृष्टो यथाऽनलकणो दहेत् । तथौष्ठपुटसंस्पृष्ट हरिनाम हरेदघम्

火の粉はうっかり触れても焼き尽くすように、ハリの御名も、ただ唇に触れただけで罪を焼き払い去る。

Verse 58

नितांतं कमलाकांते शांतचित्तं विधाय यः । संशीलयेत्क्षणं नूनं कमला तत्र निश्चला

深く静まった心をもってカマラー カーンタ（ラクシュミーの愛し主）に意を定め、たとえ一瞬でもその観想に住する者には、まことにカマーラー（ラクシュミー）がそこに揺るぎなく留まる。

Verse 59

अयमेव परोधर्मस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं तीर्थं विष्णुपादांबु यत्पिबेत

これこそが至上のダルマ、これこそが最高の苦行。これこそが最勝のティールタ—ヴィシュヌの御足の聖水を飲むことである。

Verse 60

तवोपहारं भक्त्याय सेवते यजपूरुष । सेवितस्तेन नियतं पुरोडाशो महाधिया

おおヤジュニャ・プルシャよ、信愛をもって汝の供物を捧げ、これに仕える者は、その賢き志によって、プーロダーシャの供養が必ずや正しく成就する。

Verse 61

स चैवावभृथस्नातः स च गंगाजलाप्लुतः । विष्णुपादोदकं कृत्वा शंखे यः स्नाति मानवः

その人は、あたかもアヴァブリタの沐浴を終え、またガンガーの水に浸ったかのようである。ヴィシュヌの御足の水を整え、法螺貝からそれで沐浴する者は。

Verse 62

शालग्राम शिला येन पूजिता तुलसी दलैः । स पारिजातमालाभिः पूज्यते सुरसद्मनि

トゥラシーの葉をもってシャーラグラーマの聖石を礼拝する者は、神々の住まいにおいて、パーリジャータの花輪により礼拝される。

Verse 63

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा यदि वेतरः । विष्णुभक्ति समायुक्तो ज्ञेयः सर्वोत्तमश्च सः

ブラーフマナであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、シュードラであれ、また他の身分であれ、ヴィシュヌへの信愛に結ばれた者は、すべての中で最上と知るべきである。

Verse 64

शंखचक्रांकिततनुः शिरसां मंजरीधरः । गोपीचंदनलिप्तांगो दृष्टश्चेत्तदघं कुतः

もし、身体に法螺貝と円盤（チャクラ）の印を帯び、頭にトゥラシーの小枝を飾り、四肢にゴーピー・チャンダナを塗った帰依者を拝するなら、いかで罪が残り得ようか。

Verse 65

प्रत्यहं द्वादशशिलाः शालग्रामस्य योऽर्चयेत् । द्वारवत्याः शिलायुक्तः स वैकुंठे महीयते

日々、十二の聖なる石と、さらにドヴァーラヴァティーの石をもってシャーラグラーマを礼拝する者は、ヴァイクンタにおいて尊ばれ、讃えられる。

Verse 66

तुलसी यस्य भवने प्रत्यहं परिपूज्यते । तद्गृहं नोपसर्पंति कदाचिद्यमकिंकराः

家においてトゥラシーが日々うやうやしく礼拝されるなら、その家には、いかなる時もヤマの使者は近づかない。

Verse 67

हरिनामाक्षरमुखं भाले गोपीमृदांकितम् । तुलसीमालितोरस्कं स्पृशेयुर्नयमानुगाः

口にハリの御名の音節を宿し、額にゴーピー・チャンダナの印を戴き、胸にトゥラシーの花輪を掛ける者には、ヤマの眷属も触れることを敢えてしない。

Verse 68

गोपीमृत्तुलसी शंखः शालग्रामः सचक्रकः । गृहेपि यस्य पंचैते तस्य पापभयं कुत

ゴーピー・チャンダナ、トゥラシー、法螺貝、シャーラグラーマ、そして円盤（チャクラ）—この五つが家に備わるなら、その人に罪の恐れがどこにあろうか。

Verse 69

ये मुहूर्ताः क्षणा ये च या काष्ठा ये निमेषकाः । ऋते विष्णुस्मृतेर्यातास्तेषु मुष्टो यमेन सः

ムフールタ、刹那、カーシュター、そしてまばたきに至るまで、ヴィシュヌの憶念なく過ぎ去る一切の時——その無駄にした時のゆえに、その人はヤマに捕らえられる。

Verse 70

क्व द्वयक्षरं हरेर्नाम स्फुलिंगसदृशं ज्वलेत । महती पातकानां च राशिस्तूलोपमा क्व च

火花のごとく燃える、二音節のハリの御名と、綿の山にも似た大いなる罪の堆積とを、いかで比べ得ようか。（火花はそれを焼き尽くす。）

Verse 71

गोविंद परमानंदं मुकुंदं मधुसूदनम । त्यक्त्वान्यं नैव जानामि न भजामि स्मरामि न

ゴーヴィンダ—至上の歓喜、ムクンダ、マドゥスーダナ。ほかの一切を捨て、他を知らず、他を礼拝せず、他を憶念しない。

Verse 72

न नमामि न च स्तौमि न पश्यामीह चक्षुषा । न स्पृशामि न वायामि गायामि न न हरिं विना

ハリなくしては、礼拝せず、讃嘆せず、ここで目をもって見ることすらしない。触れず、歩まず、歌わない——ハリなくして。

Verse 73

जले स्थले च पातालेप्यनिले चानलेऽचले । विद्याधरासुरसुरे किं नरे वानरे नरे

水にも地にも、また地下界にも；風にも火にも、山々にも。ヴィディヤーダラ、アスラ、デーヴァの中に——まして人間、さらには猿においても。（あらゆる所に彼を観ずる。）

Verse 74

तृणेस्त्रैणे च पाषाणे तरुगुल्मलतासु च । सर्वत्र श्यामलतनुं वीक्षे श्रीवत्सवक्षसम्

草にも藁にも石にも、また樹木・灌木・蔓草にも——あらゆるところで、胸にシュリーヴァツァ（Śrīvatsa）の印を戴く、黒き御身の御方を拝する。

Verse 75

सर्वेषां हृदयावासः साक्षात्साक्षी त्वमेव हि । बहिरंतर्विना त्वां तु नह्यन्यं वेद्मि सर्वगम्

あなたは万有の心に住まい、ただあなたこそが直に証人であられる。あなたを離れては——内にも外にも——遍満する他の主を私は知らない。

Verse 76

इत्युक्त्वा विररामासौ शिवशर्मन्ध्रुवस्तदा । देवोपि भगवान्विष्णुस्तमुवाच प्रसन्नदृक्

かく語り終えると、シヴァシャルマーと呼ばれるドゥルヴァはその時沈黙した。すると、慈しみの面差しの福徳なる主ヴィシュヌが彼に語りかけた。

Verse 77

श्रीभगवानुवाच । अपि बाल विशालाक्ष ध्रुव ध्रुवमतेऽनघ । परिज्ञातो मया सम्यक्तवहृत्स्थो मनोरथः

聖なる主は仰せになった。「おお、幼子よ、広き眼のドゥルヴァよ、堅固なる志の無垢なる者よ。汝の胸に宿る願いは、我にことごとく知られている。」

Verse 78

अन्नाद्भवंति भूतानि वृष्टेरन्नसमुद्भवः । तद्वृष्टेः कारणं सूर्यः सूर्याधारो ध्रुवैधि भोः

食より衆生は生じ、雨より食は生ず。その雨の因は太陽である。ゆえに、ドゥルヴァよ、太陽の支えとなれ。

Verse 79

ज्योतिश्चक्रस्य सर्वस्य ग्रहर्क्षादेः समंततः । गगने भ्रमतो नित्यं त्वमाधारो भविष्यसि

天空のあらゆる方において絶えず巡る光明の輪――惑星・星宿など一切のもの――そのすべての支えとして、汝は在るであろう。

Verse 80

मेढीभूतस्तु वै सर्वान्वायुपाशैर्नियंत्रितान् । आकल्पं तत्पदं तिष्ठ भ्रामयञ्ज्योतिषांगणान्

まことに不動の枢（かなめ）となり、風の縄により制せられた一切を保て。全劫にわたりその位に住し、光明の群れを巡らせよ。

Verse 81

आराध्य श्री महादेवं पुरापदमिदं मया । आसादियत्तदेतत्ते तपसा प्रतिपादितम्

かつて我は吉祥なるマハーデーヴァを礼拝してこの位を得た。今、その同じ位が汝に授けられる。汝の苦行（タパス）によって確立されたのだ。

Verse 82

केचिच्चतुर्युगं यावत्केचिन्मन्वंतरं ध्रुव । तिष्ठंति त्वं तु वै कल्पं पदमेतत्प्रशास्यसि

ある者は四ユガの間のみ、ある者はマンヴァンタラの間のみ留まる。だが汝、ドゥルヴァよ、この位を一劫（カルパ）のあいだ統べるであろう。

Verse 83

मनुनापि न यत्प्रापि किमन्यैर्मानवैर्ध्रुव । तत्पदं विहितं त्वत्साच्छक्राद्यैरपि दुर्लभम्

マヌすら得なかったその位――まして他の人間においてをや、ドゥルヴァよ――それが汝のために定められた。インドラや諸天にさえ得難い位である。

Verse 84

अन्यान्वरान्प्रयच्छामि स्तवेनानेन तोषितः । सुनीतिरपि ते माता त्वत्समीपे चरिष्यति

この讃歌に満足したゆえ、汝にほかの恩寵をも授けよう。さらに母スニーティも汝の近くに住まうであろう。

Verse 85

इदं स्तोत्रवरं यस्तु पठिष्यति समाहितः । त्रिसंध्यं मनुजस्तस्य पापं यास्यति संक्षयम्

心を統一して、この最上の讃歌を三つのサンディヤ（暁・正午・黄昏）に誦する者は、その罪が次第に減じ、ついに尽きる。

Verse 86

न तस्य सदनं लक्ष्मीः परित्यक्ष्यत्यसंशयम् । न जनन्या वियोगश्च न बंधुकलहोदयः

疑いなく、ラクシュミー（繁栄）はその者の家を捨て去らない。母との別離もなく、親族の争いも起こらない。

Verse 87

ध्रुवस्तुतिरियं पुण्या महापातकनाशिनी । ब्रह्महापि विशुद्ध्येत का कथेतर पापिनाम्

このドゥルヴァ讃（ドゥルヴァ・ストゥティ）は清浄にして、大罪を滅する。ブラフマ殺（brahma-hatyā）の罪ある者すらこれにより浄められるのだから、他の罪人は言うまでもない。

Verse 88

महापुण्यस्य जननी महासंपत्तिदायिनी । महोपसर्गशमनी महाव्याधिविनाशिनी

それは大いなる功徳（プンニャ）の母であり、大いなる繁栄を授ける者。大いなる災厄を鎮め、重き病を滅する。

Verse 89

यस्याऽस्तिपरमा भक्तिर्मयि निर्मलचेतसः । ध्रुवस्तुतिरियं तेन जप्या मत्प्रीतिकारिणी

清らかな心で我に最高の帰依を抱く者は、このドゥルヴァ讃歌をジャパとして唱えるべきである。これは我を歓喜させる。

Verse 90

समस्त तीर्थस्नानेन यत्फलं लभते नरः । तत्फलं सम्यगाप्नोति जपन्स्तुत्यानया मुदा

あらゆる聖なるティールタで沐浴して得られる功徳は、この讃歌を喜びつつジャパとして繰り返し唱える者に、まさに完全に成就する。

Verse 91

संति स्तोत्राण्यनेकानि मम प्रीतिकराणि च । ध्रुवस्तुतेर्न चैतस्याः कलामर्हंति षोडशीम्

我を喜ばせる讃歌は数多くあるが、それらはこのドゥルヴァ讃歌の十六分の一にも及ばない。

Verse 92

श्रुत्वापीमां स्तुतिं मर्त्यः श्रद्धया परया मुदा । पातकैर्मुच्यते सद्यो महत्पुण्यमवाप्नुयात्

この讃歌を、最高の信と喜びをもってただ聴くだけでも、凡夫はただちに罪より解き放たれ、大いなる功徳（プンニャ）を得る。

Verse 93

अपुत्रः पुत्रमाप्नोति निर्धनो धनमाप्नुयात् । अभक्तो भक्तिमाप्नोति कीर्तनाच्च ध्रुवस्तुतेः

このドゥルヴァ讃歌をキールタナとして唱え広めるなら、子なき者は子（男子）を得、貧しき者は財を得、帰依なき者さえ帰依を得る。

Verse 94

दत्त्वा दानान्यनेकानि कृत्वा नाना व्रतानि च । यथालाभानवाप्नोति तथा स्तुत्याऽनया नरः

多くの布施を施し、さまざまな誓願を修して得られるべき果報があるように、この聖なる讃歌によっても、人は同じ果報を得るのである。

Verse 95

त्यक्त्वा सर्वाणि कार्याणि त्यक्त्वा जप्यान्यनेकशः । ध्रुवस्तुतिरियं जप्या सर्वकामप्रदायिनी

あらゆる務めを脇に置き、多くの他の誦句を捨てて、この確かなドゥルヴァ讃歌のみを繰り返し唱えるべきである。これはあらゆる正しき願いを成就させる。

Verse 96

श्रीभगवानुवाच । ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते । येन ते निश्चलं सम्यक्पदमेतद्भविष्यति

世尊は仰せになった。「ドゥルヴァよ、よく聞きなさい。汝の真の利益となることを告げよう、心大いなる者よ。これにより、この最上にして揺るがぬ境地が正しく汝のものとなる。」

Verse 97

अहं जिगमिषुस्त्वासं पुरीं वाराणसीं शुभाम् । साक्षाद्विश्वेश्वरो यत्र तिष्ठते मोक्षकारणम्

「私は吉祥なる都ヴァーラーナシーへ赴きたい。そこにはヴィシュヴェーシュヴァラがまさに御身のままに住し、解脱の因となっておられる。」

Verse 98

विपन्नानां च जंतूनां यत्र विश्वेश्वरः स्वयम् । कर्णे जापं प्रकुरुते कर्मनिर्मूलन क्षमम्

「そこでは、苦しむ衆生のために、ヴィシュヴェーシュヴァラ自らが耳元に真言を密かに授け、業を根こそぎ断つほどの力を示される。」

Verse 99

अस्य संसारदुःखस्य सर्वोपद्रवदायिनः । उपाय एक एवास्ति काशिकानंदभूमिका

この世の生存の苦しみは、あらゆる災いを生むが、その唯一の対治は、歓喜に満ちた聖地カーシーの大地である。

Verse 100

इदं रम्यमिदं नेति बीजं दुःखमहातरोः । तस्मिन्काश्यग्निना दग्धे दुःखस्यावसरः कुतः

「これは好ましい、これは好ましくない」—その執着と拒絶こそが苦しみの大樹の種である。その種がカーシーの火に焼き尽くされれば、苦はどこに足場を得ようか。

Verse 110

कार्तिकस्य चतुर्दश्यां विश्वेशं यो विलोकयेत् । स्नात्वा चोत्तरवाहिन्यां न तस्य पुनरागतिः

カルティカ月の十四日にヴィシュヴェーシャを拝し、北へ流れる川で沐浴する者は、もはや再び戻らない（再生しない）。

Verse 120

अत्र ब्रह्मपुरीं कृत्वा यो विप्रेभ्यः प्रयच्छति । वर्षाशनेन संयुक्तां तस्य पुण्यफलं शृणु

ここにおいて「ブラフマプリー（Brahmapurī）」という供物を整え、雨季の食事を添えてバラモンたちに施す者よ—いま、その功徳の果報を聞け。

Verse 130

नरो ध्रुवस्य चरितं प्रसंगेन स्मरन्नपि । न पापैरभिभूयेत महत्पुण्यमवाप्नुयात्

会話の折にただドゥルヴァの生涯を思い起こすだけでも、人は罪に圧されず、大いなる功徳を得る。