Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

एकस्याद्य मृतिर्जंतोः श्वश्चान्यस्य वरानने । तस्मादनित्यावयवे न त्वं शोचितुमर्हसि

Transliteration

ekasyādya mṛtirjaṃtoḥ śvaścānyasya varānane | tasmādanityāvayave na tvaṃ śocitumarhasi

Translation

ある命には今日が死であり、別の命には明日が死である、美しき顔の者よ。ゆえに無常の部分から成るこの身を嘆くべきではない。

Word by Word

• एकस्य: of one
• एकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• अद्य: today
• अद्य: Kriya-viseshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb) — ‘today’

• मृतिः: death
• मृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• जन्तोः: of a creature
• जन्तोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• श्वः: tomorrow
• श्वः: Kriya-viseshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्वः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक — ‘tomorrow’

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction) — ‘and’

• अन्यस्य: of another
• अन्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• वर-आनने: O fair-faced one
• वर-आनने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः — ‘वरं आननं यस्याः/यस्य’ (vocative epithet)

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5), एकवचन; सर्वनाम

• अनित्य-अवयवे: O one of impermanent limbs (mortal-bodied)
• अनित्य-अवयवे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनित्य (प्रातिपदिक) + अवयव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः — ‘अनित्यः अवयवः’

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• शोचितुम्: to grieve
• शोचितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: शुच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; धातुः शुच् — ‘to grieve’

• अर्हसि: you ought
• अर्हसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

A Purāṇic teacher (speaker not explicit in the snippet)

Skanda Dialogue

Listener: varānane (addressed female listener; exact identity not specified in provided excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A compassionate admonition to a ‘fair-faced’ listener: two parallel vignettes—one funeral pyre lit today, another household unaware that tomorrow brings the same—highlighting uncertainty.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Since death is uncertain and the body is impermanent, grieving over bodily loss is discouraged; steadiness in dharma is urged.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is pastoral-spiritual guidance addressing sorrow.