Adhyaya 84

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । कैलासे पृच्छते भक्त्या षण्मुखाय शिवोदितम्

聖マールカンデーヤは言った。「ここに、古の聖なる物語を語ろう。カイラーサにおいて、信愛をもって六面神シャṇムカ（スカンダ）に問われたとき、シヴァが説いたものである。」

Verse 2

ईश्वर उवाच । पूर्वं त्रेतायुगे स्कन्द हतो रामेण रावणः । चतुर्दश तदा कोट्यो निहता ब्रह्मरक्षसाम्

主（シヴァ）は言った。「昔、トレーター・ユガにおいて、スカンダよ、ラーマはラーヴァナを討った。その時、ブラフマ・ラークシャサも十四クロール滅ぼされた。」

Verse 3

हतेषु तेषु वै तत्र रक्षणाय दिवौकसाम् । महानन्दस्तदा जातस्त्रिषु लोकेषु पुत्रक

彼らがそこで討たれ、天界の住人を守るためであったゆえに、愛しき子よ、三界に大いなる歓喜が起こった。

Verse 4

ततः सीतां समासाद्य समं वानरपुंगवैः । रामोऽप्ययोध्यामायातो भरतेन कृतोत्सवः । तस्मै समर्पयामास स राज्यं लक्ष्मणाग्रजः

それから、シーターを取り戻し、ヴァーナラの勇者たちと共に、ラーマはアヨーディヤーへ帰還した。そこではバラタが祝祭を整えていた。やがてラーマ――ラクシュマナの兄――は王国をバラタに託した。

Verse 5

तस्मिन्प्रशासति ततो राज्यं निहतकण्टकम् । कृतकार्योऽथ हनुमान्कैलासमगात्पुरा

彼が治めていたその時、国は棘――災いと敵――を除かれて安らぎ、使命を果たしたハヌマーンはカイラーサへ赴いた。

Verse 6

ततो नन्दी प्रतीहारो रुद्रांशमपि तं कपिम् । न च संगमयामास रुद्रेणाघौघहारिणा

そのとき門番ナンディは、たとえ彼がルドラの一分である猿であっても、罪の洪水を滅するルドラへの拝謁を許さなかった。

Verse 7

तेन पृष्टस्तदा नन्दी किं मया पातकं कृतम् । येन रुद्रवपुः पुण्यं न पश्याम्यम्बिकान्वितम्

こう問われてナンディは言った。「私はいかなる罪を犯したのか。ゆえにアンビカーを伴う聖なるルドラの御身を拝せぬのか。」

Verse 8

नन्द्युवाच । त्वयावतरणं चक्रे कपीन्द्रामरहेतुना । तथापि हि कृतं पापमुपभोगेन शाम्यति

ナンディは言った。「猿の王よ、汝の降臨はまことに神々のためであった。されど、なされた罪は、その果を身に受けてこそ鎮まり尽きる。」

Verse 9

हनुमानुवाच । किं मयाकारि तत्पापं नन्दिन्देवार्थकारिणा । राक्षसाश्च हता दुष्टा विप्रयज्ञाङ्गघातिनः

ハヌマーンは言った。「ナンディよ、神々のために働いたこの私が、いかなる罪をなしたというのか。討たれたのは邪悪なるラークシャサたち、バラモンと祭祀の肢分を損なう者どもである。」

Verse 10

ततस्तदालापकुतूहली हरो निजांशभाजं कपिमुग्रतेजसम् । उवाच द्वारान्तरदत्तदृष्टिः पुरःस्थितं प्रेक्ष्य कपीश्वरं पुनः

そのときハラ（シヴァ）は、その語らいに興味を抱き、戸口の内より視線を投げて、前に立つ、己が神聖なる分を分かち持つ、猛々しく輝く猿たちの主を見つめ、再び語った。

Verse 11

ईश्वर उवाच । गङ्गा गया कपे रेवा यमुना च सरस्वती । सर्वपापहरा नद्यस्तासु स्नानं समाचर

イーシュヴァラ（シヴァ）は言った。「おお猿よ、ガンガー、ガヤー、レーヴァー、ヤムナー、サラスヴァティー——これらの河は一切の罪を除く。そこにて聖なる沐浴を修せよ。」

Verse 12

नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सोमनाथसमीपस्थं तत्र त्वं गच्छ वानर

ナルマダーの南岸には、至上に麗しいティールタがあり、ソーマナータの近くにある。そこへ行け、ヴァーナラよ。

Verse 13

तत्र स्नात्वा महापापं गमिष्यति ममाज्ञया । उत्पत्य वेगाद्धनुमाञ्छ्रीरेवादक्षिणे तटे

「そこで沐浴すれば、大いなる罪は我が命により去るであろう。」そうしてハヌマーンは勢いよく跳び、瑞ヴァーの吉祥なる南岸に到った。

Verse 14

जगाम सुमहानादस्तपश्चक्रे सुदुष्करम् । तस्य वै तप्यमानस्य रक्षोवधकृतं तमः

彼は大いなる咆哮をあげて進み、きわめて困難なタパス（苦行）を修した。苦行に励むその間、羅刹を討ったことにより生じた闇は、次第に払われ始めた。

Verse 15

विलीनं पार्थ कालेन कियतेशप्रसादतः । ततो देवैः समं देवस्तत्तीर्थमगमद्धरः

パールタよ、時が経ち—イーシャの恩寵により—その闇は溶け去った。そこで神ハラは、諸神とともにそのティールタへ赴いた。

Verse 16

कपिमालिङ्गयामास वरं तस्मै प्रदत्तवान् । अद्यप्रभृति ते तीर्थं भविष्यति न संशयः

彼はその猿を抱きしめ、恩寵の願いを授けた。「今日より、このティールタは汝のものとなる。疑いはない。」

Verse 17

कपितीर्थं ततो जातं तस्थौ तत्र स्वयं हरः । हनूमन्तेश्वरो नाम्ना सर्वहत्याहरस्तदा

その出来事より、カピティールタと呼ばれる聖なる渡しが生じた。そこにシヴァ自らがとどまり、ハヌーマンテーシュヴァラの名で知られ、その時、最重の罪さえも除く者となった。

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्या लिङ्गं प्रपूजयेत् । सर्वपापानि नश्यन्ति हरस्य वचनं यथा

そのティールタで沐浴し、信愛をもってシヴァ・リンガを礼拝する者は、ハラの御言葉のとおり、あらゆる罪が滅する。

Verse 19

तत्रास्थीनि विलीयन्ते पिण्डदानेऽक्षया गतिः । यत्किंचिद्दीयते तत्र तद्धि कोटिगुणं भवेत्

そこでは、骨さえも溶け去ると説かれ、ピンダ（piṇḍa）の供養により亡き者は尽きぬ安寧を得る。そこで施すいかなる布施も、功徳は百万倍となる。

Verse 20

हनुमानप्ययोध्यायां रामं द्रष्टुमथागमत् । चकार कुशलप्रश्नं स्वस्वरूपं न्यवेदयत्

ハヌマーンもまたアヨーディヤーに来て、ラーマを拝した。安否を問うたのち、自らの身元と真の本性を明かした。

Verse 21

श्रीराम उवाच । कुर्वतो देवकार्यं ते मम कार्यं च कुर्वतः । ततोऽहमपि पापीयांस्तपस्तप्स्याम्यसंशयम्

シュリー・ラーマは言った。「汝がデーヴァの御業を成し、また我が使命をも果たしている間に、我はかえって罪の重荷を増したに違いない。ゆえに疑いなく、タパス（苦行）を修めよう。」

Verse 22

तत्रैव दक्षिणे कूले रेवायाः पापहारिणि । चतुर्विंशतिवर्षाणि तपस्तेपेऽथ राघवः

その場で、罪を滅するレーヴァーの南岸において、ラ―ガヴァ（ラーマ）は二十四年にわたりタパスを修した。

Verse 23

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

彼はジョーティシュマティーの都に住み、レーヴァーにて吉祥なる沐浴の儀を常に行った。その命により、ラクシュマナもまた傍らに仕え奉った。

Verse 24

स्थापयामासतुर्लिङ्गे तौ तदा रामलक्ष्मणौ । प्रभावात्सत्यतपसो रेवातीरे महामती । निष्पापतां तदा वीरौ जग्मतू रामलक्ष्मणौ

そのときラーマとラクシュマナは、そこにシヴァのリンガを安置した。おお賢者よ、レーヴァーの岸辺における真実のタパスの威力により、勇ましき兄弟は罪なき清浄を得た。

Verse 25

ततस्तदा देवपुरोगमो हरो गतो हि वै पुण्यमुनीश्वरैः सह । आगत्य तीर्थं च वरं ददौ तदा निजां कलां तत्र विमुच्य तीर्थे

そのときハラ（シヴァ）は、神々に先導され、聖なるムニたちを伴ってそこへ来臨した。到着すると恩寵を授け、その地を勝れたティールタとして加持し、聖なる渡しに自らの神威の一分を解き放った。

Verse 26

मुनिभिः सर्वतीर्थानां क्षिप्तं कुम्भोदकं भुवि । एकस्थं लिङ्गनामाथ कलाकुम्भस्तथाभवत्

ムニたちは、あらゆるティールタから集めた壺の水を大地に注いだ。そのただ一つの場所に、「カラークンバ」（Kalākumbha）と名づけられるリンガが現れた。

Verse 27

कुम्भेश्वर इति ख्यातस्तदा देवगणार्चितः । रामोऽपि पूजयामास तल्लिङ्गं देवसेविवतम्

かくしてそのリンガは「クンベーシュヴァラ」として名高くなり、神々の群れに礼拝された。ラーマもまた、常にデーヴァたちに仕えられるそのリンガを敬って供養した。

Verse 28

ततो वरं ददौ देवो रामकीर्त्यभिवृद्धये । चतुर्विंशतिमे वर्षे रामो निष्पापतां गतः

それから主は、ラーマの名声がいよいよ増すために恩寵を授けた。そして二十四年目に、ラーマは罪なき清浄の境地に至った。

Verse 29

यदा कन्यागतः पङ्गुर्गुरुणा सहितो भवेत् । तदेव देवयात्रेयमिति देवा जगुर्मुदा

「ブリハスパティ（木星、『跛者』）がカンヤー（乙女宮）に入り、師（グル）とともにあるとき、まさにその時こそ神聖なる巡礼の季節である」――神々は喜びに満ちてこう歌った。

Verse 30

यथा गोदावरीतीर्थे सर्वतीर्थफलं भवेत् । तथात्र रेवास्नानेन लिङ्गानां दर्शनैर्न्ःणाम्

ゴーダーヴァリーのティールタにおいて一切の聖地の果報を得るように、ここでもまた、レーヴァー（ナルマダー）で沐浴し、リンガを拝観することにより、人々は同じ功徳を得る。

Verse 31

करिष्यन्त्यत्र ये श्राद्धं पित्ःणां नर्मदातटे । कुम्भेश्वरसमीपस्थास्तत्फलं शृणु षण्मुख

ここでナルマダーの岸、クンベーシュヴァラの近くに留まり、祖霊（ピトリ）へのシュラーダを修する者たちよ——聞け、六面者シャṇムカよ、彼らが得る果報を。

Verse 32

यावन्तो रोमकूपाः स्युः शरीरे सर्वदेहिनाम् । तावद्वर्षप्रमाणेन पित्ःणामक्षया गतिः

あらゆる生きものの身体にある毛穴の数ほどの年数にわたり、祖霊（ピトリ）は尽きることなき功徳の進展を得る。

Verse 33

पृथिव्यां देवताः सर्वाः सर्वतीर्थानि यानि तु । लभन्ते तत्फलं मर्त्या लिङ्गत्रयविलोकनात्

地上のあらゆる神々と、存在するすべてのティールタの果報は、ただ三つのリンガを拝観するだけで、凡夫にことごとく授けられる。

Verse 34

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनमाप्नुयात् । सरोगो मुच्यते रोगान्नात्र कार्या विचारणा

子なき者は子を得、貧しき者は財を得、病める者は病より解き放たれる——ここでは疑いも思案も要らぬ。

Verse 35

सिंहराशिं गते जीवे यत्स्याद्गोदावरीफलम् । तद्द्वादशगुणं स्कन्द कुम्भेश्वरसमीपतः

木星が獅子宮に入るとき、ゴーダーヴァリーで得られる功徳は――おおスカンダよ――クンベーシュヴァラの御前では十二倍となる。

Verse 36

ये जानन्ति न पश्यन्ति कुम्भशम्भुमुमापतिम् । नर्मदादक्षिणे कूले तेषां जन्म निरर्थकम्

クンバシャムブ（ウマーの主）を知りながら、ナルマダー河の南岸でその御姿を拝さぬ者は、その生はむなしい。

Verse 37

यथा गोदावरीयात्रा कर्तव्या मुनिशासनात् । चतुर्विंशतिमे वर्षे तथेयं देवभाषितम्

賢仙の教えに従ってゴーダーヴァリーへの巡礼をなすべきであるように、この行もまた—神々の宣言として—二十四年目に行うべきである。

Verse 38

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावद्वै दिवि तारकः । तावत्तदक्षयं दानं रेवाकुम्भेश्वरान्तिके

月と太陽が存し、天に星々があるかぎり、レーヴァー＝クンベーシュヴァラの御近くで施された布施は、そのかぎり尽きぬ功徳となる。

Verse 39

महादानानि देयानि तत्र लौकैर्विचक्षणैः । गोदानमत्र शंसन्ति सौवर्णं राजतं तथा

その地では、見識ある人々が大いなる布施を捧げるべきである。とりわけ牛の施与が称えられ、また黄金と白銀の施与も同様に勧められる。

Verse 40

यस्याः स्मरणमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । स्नानेन किं पुनः स्कन्द ब्रह्महत्यां व्यपोहति

その聖なるレーヴァは、ただ想起するだけで罪の積み重ねが滅する。ましてや、スカンダよ、彼女に沐浴すれば、婆羅門殺し（ブラフマハティヤー）の罪さえも洗い去る。

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्याद्युधिष्ठिर । एकोत्तरं कुलशतमुद्धरेच्छिवशासनात्

そのティールタで沐浴し、ついでシュラーダ（śrāddha）を修する者は、ユディシュティラよ、シヴァの定めにより、自らの一族の百一代を救い上げる。

Verse 42

यानि कानि च तीर्थानि चासमुद्रसरांसि च । शिवलिङ्गार्चनस्येह कलां नार्हन्ति षोडशीम्

いかなるティールタがあろうと、いかなる湖や水域があろうと—海に至るまで—ここでシヴァのリンガを礼拝して得る功徳の十六分の一にも及ばない。

Verse 43

एवं देवा वरं दत्त्वा हरीश्वरपुरोगमाः । स्वस्थानमगमन् पूर्वं मुक्त्वा तन्नाम चोत्तमम्

かくして神々は—ハリーシュヴァラを先頭として—恩寵を授けると、それぞれの住処へ帰っていった。まずそのティールタの最勝の名を宣言してから。

Verse 44

तीर्थस्यास्य वरं दत्त्वा स रामो लक्ष्मणाग्रजः । अयोध्यां प्रविवेशासौ निष्पापो नर्मदाजलात्

この聖なるティールタに恩恵を授けたのち、ラーマ—ラクシュマナの兄—はアヨーディヤーへ入った。ナルマダーの水により罪を離れ、清らかとなって。

Verse 45

सौवर्णीं च ततः कृत्वा सीतां यज्ञं चकार सः । अनुमन्त्र्य मुनींल्लोकान्देवताश्च निजं कुलम्

ついで彼は黄金のシーターを作り、聖なる供犠（ヤジュニャ）を執り行った。しかるのち、牟尼たち、民衆、神々、そして自らの一族を正しく招き入れた。

Verse 46

पुरा त्रेतायुगे जातं तत्तीर्थं स्कन्दनामकम् । नियमेन ततो लोकैः कर्तव्यं लिङ्गदर्शनम्

いにしえ、トレーター・ユガにおいて、その聖なるティールタは「スカンダ」と名づけられて現れた。ゆえに人々は正しい戒めをもって、そこでリンガのダルシャナをなすべきである。

Verse 47

तावत्पापानि देहेषु महापातकजान्यपि । यावन्न प्रेक्षते जन्तुस्तत्तीर्थं देवसेवितम्

罪は、たとえ大罪より生じたものでも、衆生の身に宿り続ける。神々に仕えられ敬われるそのティールタを、いのちある者が見つめるまでは。

Verse 48

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थं ये द्रक्ष्यन्ति हरं परम्

まことに幸いなるかな、その大いなる魂の人々。彼らの生はよく成就した—光輝の都ジョーティシュマティーに住まう至上のハラを拝する者たちは。

Verse 49

तस्मान्मोहं परित्यज्य जनैर्गन्तव्यमादरात् । तीर्थाशेषफलावाप्त्यै तीर्थं कुम्भेश्वराह्वयम्

ゆえに迷妄を捨て、人々は敬虔の心をもって「クンベーシュヴァラ」と呼ばれるティールタへ赴くべきである。すべてのティールタの果報を余すところなく得るために。

Verse 50

मार्कण्डेय उवाच । श्रुत्वेति शम्भुवचसा स षडाननोऽथ नत्वा पितुः पदयुगाम्बुजमादरेण । सम्प्राप्य दक्षिणतटं गिरिशस्रवन्त्याः कीशाग्र्यरामकलशाख्यशिवान् ददर्श

マールカンデーヤは言った。かくしてシャンブ（シヴァ）の御言葉を聞き、六面の御方は父の蓮華のごとき両足に敬虔に礼拝した。ギリシャスラヴァンティーと呼ばれる河の南岸に至り、キーシャーグリヤ、ラーマ、カラシャと名づけられるシヴァの聖相を拝した。

Verse 84

। अध्याय

章（区切りの標）。','translation_en':'Chapter (marker).