Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

हनुमानुवाच । किं मयाकारि तत्पापं नन्दिन्देवार्थकारिणा । राक्षसाश्च हता दुष्टा विप्रयज्ञाङ्गघातिनः

Transliteration

hanumānuvāca | kiṃ mayākāri tatpāpaṃ nandindevārthakāriṇā | rākṣasāśca hatā duṣṭā viprayajñāṅgaghātinaḥ

Translation

ハヌマーンは言った。「ナンディよ、神々のために働いたこの私が、いかなる罪をなしたというのか。討たれたのは邪悪なるラークシャサたち、バラモンと祭祀の肢分を損なう者どもである。」

Word by Word

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Karta (Agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचनम्

• अकारि: was done/committed
• अकारि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे अर्थः (was done)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; पापस्य विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• नन्दिन्: of Nandī
• नन्दिन्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे पूर्वपद)

• देव: of the god
• देव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे)

• अर्थ: purpose, benefit
• अर्थ: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे)

• कारिणा: by the doer/one acting
• कारिणा: Karana (Instrument/Agent)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + णिनि/इन् (कृदन्त: कारिन्)
• Form: कर्तरि-णिनि/इन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd), एकवचनम्

• नन्दिन्देवार्थकारिणा: by me, acting for Nandī and the god’s purpose
• नन्दिन्देवार्थकारिणा: Karta (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नन्दिन् + देव + अर्थ + कारिन्
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: नन्दिनः देवस्य अर्थं करोति इति); पुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd), एकवचनम्; मया इत्यस्य विशेषणम्

• राक्षसाः: demons
• राक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• च: and
• च: Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• हताः: killed
• हताः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• दुष्टाः: wicked
• दुष्टाः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (दुष् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्, पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• विप्र: of Brahmins
• विप्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• यज्ञ: of sacrifices
• यज्ञ: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• अङ्ग: limbs/parts
• अङ्ग: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• घातिनः: slayers, destroyers
• घातिनः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) + णिनि (कृदन्त: घातिन्)
• Form: कर्तरि-णिनि-प्रत्ययान्त (agent noun), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• विप्रयज्ञाङ्गघातिनः: destroyers of the limbs/rites of Brahmin sacrifices
• विप्रयज्ञाङ्गघातिनः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विप्र + यज्ञ + अङ्ग + घातिन्
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: विप्राणां यज्ञानाम् अङ्गानां घातिनः); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

Speaker

Hanumān

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (dharma-vicāra at the threshold)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hanumān protests: ‘What sin did I commit, acting for the gods? I slew wicked rākṣasas who harmed brāhmaṇas and the limbs of sacrifice.’

Characters & Entities

• Hanumān
• Nandī
• Rākṣasas
• Vipras (brāhmaṇas)
• Yajña (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic ethics distinguishes righteous intent from subtle karmic residue; even dharmic acts raise questions that are resolved through prescribed purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; the chapter’s resolution points to Revā/Narmadā tīrthas as the cleansing locus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it prepares for the later instruction of tīrtha-snāna for removing the darkness arising from such acts.