Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्

Transliteration

sa yāti rudrasāṃnidhyamiti rudraḥ svayaṃ jagau | vidyādānena caikena akṣayāṃ gatimāpnuyāt

Translation

「彼はルドラの御前そのものに至る」—と、ルドラ自らが宣言された。さらに、ただ一度の法施（知の布施）によって、不滅の境地に到る。

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• रुद्रसांनिध्यम्: Rudra's presence
• रुद्रसांनिध्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + सांनिध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष: 'रुद्रस्य सांनिध्यम्'

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-सूचक अव्यय (quotative)

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/Agent focus)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः-प्रयोग (reflexive adverb)

• जगौ: said/sang
• जगौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• विद्या: knowledge
• विद्या: Sambandha (as compound member)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)

• दानेन: by giving
• दानेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• विद्यादानेन: by the gift of knowledge
• विद्यादानेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: विद्या + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुष: 'विद्यायाः दानम्'

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एकेन: by one (single)
• एकेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; 'विद्यादानेन' विशेषण

• अक्षयाम्: imperishable
• अक्षयाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'गतिम्' विशेषण

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आप्नुयात्: may attain/should attain
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rudra/Śiva as divine speaker proclaiming the fruit; a devotee offering a palm-leaf manuscript or teaching a student; a luminous path indicating ‘akṣaya gati’.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest fruit of dharma is closeness to Rudra; among gifts, giving knowledge is singled out as yielding imperishable merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement is framed within the Revā Khaṇḍa’s tīrtha-māhātmya discourse connected with Nāradeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidyā-dāna—supporting the transmission of sacred or beneficial knowledge—is praised as a supreme, akṣaya-yielding charity.