Adhyaya 57

Verse 1

ईश्वर उवाच । भानुमती द्विजान्भोज्य बुभुजे भुक्तशेषतः । भुक्त्वा सुसुखमास्थाय तदन्नं परिणाम्य च

イーシュヴァラは言った。「バーヌマティは、二度生まれの者（バラモン）に供食してから、残りを口にした。食後は大いなる安らぎのうちに憩い、食はよく消化された。」

Verse 2

त्रयोदश्यां ततो गत्वा मदनाख्यतिथौ तदा । मार्कण्डस्य ह्रदे स्नात्वानर्च्य देवं गुहाशयम्

「その後、月の十三日—マダナと呼ばれる日—に彼女は赴き、マールカンディヤの池で沐浴し、洞窟に住まう神を礼拝した。」

Verse 3

कृतोपवासनियमा स्नापयित्वा महेश्वरम् । पञ्चामृतसुगन्धेन धूपदीपनिवेदनैः

断食の戒を守り終えると、彼女はマヘーシュヴァラを沐浴させ、芳香なるパンチャームリタを用い、香・灯明・供物を捧げて奉仕した。

Verse 4

आर्चयद्विविधैः पुष्पैर्नैवेद्यैश्च सुशोभनैः । क्षपाजागरणं कृत्वा श्रुत्वा पौराणिकीं कथाम्

彼女はさまざまな花と麗しい食の供物で礼拝し、夜通しの जागरण（夜の守夜）を行って、プラーナの聖なる物語を聴聞した。

Verse 5

नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैर्दध्यौ देवं महेश्वरम् । अन्नं विस्तारितं सर्वं देवस्याग्रे यथाविधि

舞と歌と讃歌によって、彼は主マヘーシュヴァラを観想し、定められた作法のとおり、あらゆる食の供物を神前に広げて供えた。

Verse 6

चातुर्वर्ण्यसुताः सर्वे भोजिताः सपरिच्छदाः । चतुर्दश्यां दिनं यावत्सम्पूज्य वृषभध्वजम्

四つのヴァルナの子らは皆、相応の備えとともに供養の食を受け、そして月の第十四日には、牛旗を掲げる主（シヴァ）を終日礼拝した。

Verse 7

शङ्खवादित्रभेरीभिः पटहध्वनिनादितम् । क्षपाजागरणं कृत्वा प्रभूतजनसंकुलम्

法螺貝の響き、諸楽器、ベーリーの太鼓、そして鼓の轟音が鳴り渡る中、彼は大勢の群衆に囲まれて夜通しの守夜を行った。

Verse 8

नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैः प्रेरिता सा निशा तदा । प्रभाते भोजिता विप्राः पायसैर्मधुसर्पिषा

かくしてその夜は舞と歌と讃歌によって過ぎゆき、夜明けにはブラーフマナたちにパーヤサ、蜂蜜、そしてギーが施され供養された。

Verse 9

दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः शक्त्या विप्रानुसारतः । अर्चयित्वा महापुष्पैः सुगन्धैर्मदनेन च

力に応じ、また彼らにふさわしいだけの布施をブラーフマナに与えたのち、壮麗な花々と芳香の供物、そして香（薫香）をもって礼拝した。

Verse 10

विचित्रैः सूक्ष्मवस्त्रैश्च देवः सम्पूज्य वेष्टितः । स्रग्दामलम्बमानैश्च बहुदीपसमुज्ज्वलैः

完全に供養されたのち、神は精緻で色とりどりの衣に包まれ飾られ、垂れ下がる花鬘をまとい、数多の灯明によっていよいよ輝いた。

Verse 11

पक्वान्नैर्विविधैर्भक्ष्यैः सुवृत्तैर्मोदकादिभिः । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे वेदाध्ययनतत्पराः

さまざまな熟食と、よく整えられた菓子—モーダカなど—によって、ヴェーダの学修に専心するそのブラーフマナたちは皆、しかるべくもてなされ敬われた。

Verse 12

तत्पर्व कीर्तयांश्चक्रुः पद्मकं नाम नामतः । आदित्यस्य दिनं त्वद्य तिथिः पञ्चदशी तथा

彼らはその祭を名づけて「パドマカ」と称え、また言った。「今日はアーディティヤの日（主日）であり、ティティもまた第十五である。」

Verse 13

त्वाष्ट्रमेव च नक्षत्रं संक्रान्तिर्विषुवन्तथा । व्यतीपातस्तथा योगः करणविष्टिरेव च

さらに、ナクシャトラはトヴァーシュトラであり、サンクラーンティと春秋分も重なる。ヴィヤティーパータがあり、また吉祥なるヨーガがあり、カラナはヴィシュティでもある。

Verse 14

पद्मकं नाम पर्वैतदयनादिचतुर्गुणम् । अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्

この祭は「パドマカ」と呼ばれ、アヤナなどの因縁により四倍の果報をもたらす。ここで施し、火に供え、あるいはジャパとして唱えたものは、すべて不滅となる。

Verse 15

ते द्विजा भानुमत्याथ शूलभेदं गताः सह । ददृशुः शबरं कुण्डे भार्यया सह संस्थितम्

それからそのバラモンたちはバーヌマティーと共にシューラベーダへ赴いた。そこで彼らは、聖なる池のほとりに妻と共に立つシャバラを見た。

Verse 16

ऐशानीं स दिशं गत्वा पर्वते भृगुमूर्धनि । पतितुं च समारूढो भार्यया सह पार्थिव

王よ、彼は北東の方角へ向かい、「ブリグムールダン」と呼ばれる山に登った。そして妻と共に身を投げようとした。

Verse 17

भानुमत्युवाच । तिष्ठ तिष्ठ महासत्त्व शृणुष्व वचनं मम । किमर्थं त्यजसि प्राणानद्यापि च युवा भवान्

バーヌマティーは言った。「止まりなさい、止まりなさい、気高き勇者よ。わたしの言葉を聞いてください。なぜ命の息を捨てようとするのです、あなたは今なお若いのに。」

Verse 18

कः सन्तापः क उद्वेगः किं दुःखं व्याधिरेव च । शिशुः संदृश्यसेऽद्यापि कारणं कथ्यतामिदम्

「これはいかなる苦悩、いかなる動揺か。いかなる悲しみ—あるいは病—が汝を悩ますのか。汝はいまだ若者のように見える。これの理由を語れ。」

Verse 19

शबर उवाच । कारणं नास्ति मे किंचिन्न दुःखं किंचिदेव तु । संसारभयभीतोऽहं नान्या बुद्धिः प्रवर्तते

シャバラは言った。「私には特別な理由も、定まった悲しみもない。ただ輪廻（サンサーラ）への恐れに震えているのだ。ほかの決意は心に起こらない。」

Verse 20

दुःखेन लभ्यते यस्मान्मानुष्यं जन्म भाग्यतः । मानुष्यं जन्म चासाद्य या न धर्मं समाचरेत्

「人としての生は、苦労を経て、また福運によってのみ得られる。しかるに人身を得ながら、ダルマを修めぬ者は……」

Verse 21

स गच्छेन्निरयं घोरमात्मदोषेण सुन्दरि । तस्मात्पतितुमिच्छामि तीर्थेऽस्मिन्पापनाशने

「……その者は自らの過失によって恐ろしい地獄へ赴く、美しき方よ。ゆえに私は、この罪を滅するティールタ（聖なる渡し場）に身を投げたい。」

Verse 22

राज्ञ्युवाच । अद्यापि वर्तते कालो धर्मस्योपार्जने तव । कृतापकृतकर्मा वै व्रतदानैर्विशुध्यति

王妃は言った。「今なお、汝がダルマを積む時は残っている。まことに、善悪いずれの業をもなした者は、誓戒（ヴラタ）と布施によって清められる。」

Verse 23

अहं दास्यामि धान्यं वा वासांसि द्रविणं बहु । नित्यमाचर धर्मं त्वं ध्यायन्नित्यं महेश्वरम्

「我は汝に穀物と衣と多くの財を与えよう。汝は日々ダルマを修し、常にマヘーシュヴァラを観想せよ。」

Verse 24

शबर उवाच । नैवाहं कामये वित्तं न धान्यं वस्त्रमेव च । यो यस्यैवान्नमश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम्

シャバラは言った。「我は財も穀も、衣さえも欲しない。他人の食を食らう者は、まことにその人の罪過を食らうのだ。」

Verse 25

राज्ञ्युवाच । कन्दमूलफलाहारो भ्रमित्वा भैक्ष्यमुत्तमम् । अवगाह्य सुतीर्थानि सर्वपापैः प्रमुच्यते

王妃は言った。「根・塊茎・果実を食として生き、遍歴して勝れた施しを受け、これら最上の聖なる渡し場で沐浴する者は、あらゆる罪より解き放たれる。」

Verse 26

ततो विमुक्तपापस्तु यत्किंचित्कुरुते शुचिः । कर्मणा तेन पूतस्त्वं सद्गतिं प्राप्स्यसि ध्रुवम्

「そののち罪より解き放たれ、清浄なる者がなすいかなる行いによっても、その行い自体により汝は清められ、必ずや善き境地に至る。」

Verse 27

शबर उवाच । अन्नमद्य मया त्यक्तं प्राणेभ्योऽपि महत्तरम् । सत्यं न लोपयेद्देवि निश्चितात्र मतिर्मम

シャバラは言った。「今日、我は食を捨てた。それは命の息よりもなお尊い。女神よ、我は真実を捨てぬ。このことにおける我が決意は堅固である。」

Verse 28

प्रसादः क्रियतां देवि क्षमस्वाद्य जनैः सह । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण संयम्यात्मानमुद्यतः

「女神よ、どうか御慈悲を垂れ、今日、民とともに我をお赦しください。彼は身を慎み、半ばの上衣を帯のように締めて、備え整い立ち尽くした。」

Verse 29

भार्यया सहितो व्याधो हरिं ध्यात्वा पपात ह । नगार्धात्पतितो यावद्गतजीवो नराधिप

「狩人は妻とともに、ハリを念じつつ落ちた。山の斜面から墜ちて命を失った、王よ。」

Verse 30

चूर्णीभूतौ हि तौ दृष्ट्वा कुण्डस्योपरि भूमिप । त्रिमुहूर्ते गते काले शबरो भार्यया सह

「その二人がクṇḍaの上で粉々になっているのを見て、王よ、三ムフールタの時が過ぎたのち、シャバラは妻とともに（……）。」

Verse 31

दिव्यं विमानमारूढो गतश्चानुत्तमां गतिम्

「神妙なるヴィマーナに乗り、彼は無上の境地へと赴いた。」

Verse 57

। अध्याय

「アドヒャーヤ」—章の奥書を示す語。