Adhyaya 21

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । श्रुतं मे विविधाश्चर्यं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय सुव्रत

ユディシュティラは言った。「あなたの御恩寵により、婆羅門の中の最勝者よ、さまざまな奇瑞を聞きました。さらに聞きたいのです。ゆえに語ってください、善き誓いを守る方よ。」

Verse 2

कथमेषा नदी पुण्या सर्वनदीषु चोत्तमा । नर्मदा नाम विख्याता भूयो मे कथयानघ

「この川はいかにしてかくも聖く、あらゆる河の中で最上となり、『ナルマダー』の名で名高いのですか。罪なき方よ、さらに詳しくもう一度お語りください。」

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च

聖マールカンデーヤは言った。「ナルマダーは諸河の最勝にして、あらゆる罪を滅する者。動かぬものも動くものも、すべての生類を彼岸へと渡らせる。」

Verse 4

नर्मदायास्तु माहात्म्यं यत्पूर्वेण मया श्रुतम् । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

「かつて私が聞き伝えたナルマダーの大いなる功徳を、いま汝に宣べよう。王よ、一心にして聴け。」

Verse 5

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

ガンガーはカナカラにおいて聖なるもの、サラスヴァティーはクルクシェートラにおいて聖なるもの。されど村にあろうと森にあろうと、ナルマダーは遍く聖なる川である。

Verse 6

त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् । सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्

サラスヴァティーの水は三日にして浄め、ヤムナーの水は七日にして浄める。ガンガーの水はただちに浄めるが、ナルマダーは見るだけで浄める。

Verse 7

कलिङ्गदेशात्पश्चार्धे पर्वतेऽमरकण्टके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया पदे पदे

カリンガの国の西方に、アマラカンタカと名づけられた山がある。そこにおいて彼女は三界にわたり聖にして、一歩ごとに麗しい。

Verse 8

तत्र देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । तपस्तप्त्वा महाराज सिद्धिं परमिकां गताः

そこでは、神々とガンダルヴァ、そして苦行の財に富むリシたちがタパスを修し、偉大なる王よ、ついに最上の成就に到った。

Verse 9

तत्र स्नात्वा नरो राजन्नियमस्थो जितेन्द्रियः । उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्

そこで沐浴し、王よ、戒めに堅く、諸根を制し、一夜の断食を行うなら、その者は自らの一族百代を救済するであろう。

Verse 10

सिद्धिक्षेत्रं परं तात पर्वतो ह्यमरंकटः । सर्वदेवाश्रितो यस्मादृषिभिः परिसेवितः

愛しき者よ、アマラカンタカの山は至上の成就（シッディ）の聖域である。すべての神々がそこに帰依し、聖仙（リシ）たちが勤めて奉仕するゆえである。

Verse 11

सिद्धविद्याधरा भूतगन्धर्वाः स्थानमुत्तमम् । दृश्यादृश्याश्च राजेन्द्र सेवन्ते सिद्धिकाङ्क्षिणः

シッダ、ヴィディヤーダラ、ブータ、ガンダルヴァらは、そこを最上の住処とみなす。見える者も見えぬ者も、王の中の王よ、成就（シッディ）を求めてそこに詣でる。

Verse 12

अहं च परमं स्थानं ततः प्रभृति संश्रितः । अत्र प्रणवरूपो वै स्थाने तिष्ठत्युमापतिः

そして我もまた、その時よりこの至上の住処に帰依している。ここ、この場所において、ウマーの主（シヴァ）は聖なるプラナヴァ、すなわちオーム（Oṃ）の姿で確立しておられる。

Verse 13

श्रीकण्ठः सगणः सर्वभूतसङ्घैर्निषेवितः । अस्माद्गिरिवराद्भूप वक्ष्ये तीर्थस्य विस्तरम्

シュリーカンタ（シヴァ）は、そのガナたちと共に、あらゆる衆生の群れにより奉仕されている。王よ、この優れた山より、聖なるティールタの広がりを詳しく説き明かそう。

Verse 14

यानि सन्तीह तीर्थानि पुण्यानि नृपसत्तम । यानि यानीह तीर्थानि नर्मदायास्तटद्वये

ここにあるいかなるティールタも—聖にして功徳（プンニャ）を授けるもの、王の中の最勝者よ—ここにあるナルマダー河の両岸のいかなるティールタも……

Verse 15

न तेषां विस्तरं वक्तुं शक्तो ब्रह्मापि भूपते । योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा

王よ、ブラフマーでさえその広大さを余すところなく語ることはできない。最勝の河は、百ヨージャナを少し超えて延びると伝えられる。

Verse 16

विस्तरेण तु राजेन्द्र अर्धयोजनमायता । षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च

しかし幅においては、王たちの主よ、半ヨージャナに及ぶ。ティールタは六万、さらに同じく六十コーティもある。

Verse 17

पर्वतादुदधिं यावदुभे कूले न संशयः

山々から大海に至るまで、両岸にわたり、疑いはない。

Verse 18

सप्तषष्टिसहस्राणि सप्तषष्टिशतानि च । सप्तषष्टिस्तथा कोट्यो वायुस्तीर्थानि चाब्रवीत्

六万七千、さらに六十七百もあり、また同じく六十七コーティ——ヴァーユはティールタをこのように語った。

Verse 19

परं कृतयुगे तानि यान्ति प्रत्यक्षतां नृप । पश्यन्ति मानवाः सर्वे सततं धर्मबुद्धयः

しかしクリタ・ユガにおいては、王よ、それら（ティールタ）は直に顕現する。すべての人々は、常にダルマの心を備え、絶えずそれらを拝する。

Verse 20

यथायथा कलिर्घोरो वर्तते दारुणो नृप । तथातथाल्पतां यान्ति हीनसत्त्वा यतो नराः

恐るべきカリ・ユガがその苛烈さをもって進むほどに、王よ、内なる力が衰えるゆえ、人々は能力と功徳においていよいよ小さき境地へと堕してゆく。

Verse 21

अध्याय

章（アドヒャーヤ）。

Verse 22

श्रेष्ठं दारुवनं तत्र चरुकासंगमः शुभः । उत्तरे नर्मदायास्तु चरुकेश्वरमुत्तमम्

そこには最上のダルヴァナがあり、またカルカー・サンガマと呼ばれる吉祥なる合流地がある。ナルマダーの北岸には、最も尊きカルケーシュヴァラの聖所が鎮まる。

Verse 23

दारुकेश्वरतीर्थं च व्यतीपातेश्वरं तथा । पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञं तथैव च

またそこには、ダールケーシュヴァラのティールタがあり、同様にヴィヤティーパーテーシュヴァラもある。さらにパーターレーシュヴァラのティールタ、そしてコーティヤジュニャと呼ばれる聖地もある。

Verse 24

इति चैवोत्तरे कूले रेवाया नृपसत्तम । अमरेश्वरपार्श्वे च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम्

かくして、王の中の最勝者よ、レーヴァーの北岸、アマレーシュヴァラの傍らには、百八（108）のシヴァ・リンガがある。

Verse 25

वरुणेश्वरमुख्यानि सर्वपापहराणि च

それらの中で最も勝れたものはヴァルネーシュヴァラ（Varuṇeśvara）であり、これらの聖所は一切の罪を滅する。

Verse 26

मान्धातृपुरपार्श्वे च सिद्धेश्वरयमेश्वरौ । ओङ्कारात्पूर्वभागे च केदारं तीर्थमुत्तमम्

マーンダートリ（Māndhātṛ）の都の近くに、シッデーシュヴァラ（Siddheśvara）とヤメーシュヴァラ（Yameśvara）がある。さらにオーンカーラ（Oṅkāra）の東には、ケーダーラ（Kedāra）と呼ばれる最上のティールタがある。

Verse 27

तत्समीपे महाराज स्वर्गद्वारमघापहम् । नाम्ना ब्रह्मेश्वरं पुण्यं सप्तसारस्वतं पुरः

その近くに、偉大なる王よ、罪を除くスヴァルガドヴァーラ（Svargadvāra）があり、またブラフメーシュヴァラ（Brahmeśvara）という聖なる社がある。さらに前方（近く）にはサプタサーラスヴァタ（Saptasārasvata）がある。

Verse 28

रुद्राष्टकं च सावित्रं सोमतीर्थं तथैव च । एतानि दक्षिणे तीरे रेवाया भरतर्षभ

ルドラーシュタカ（Rudrāṣṭaka）、サーヴィトラ（Sāvitra）、そしてソーマ・ティールタ（Soma-tīrtha）—これらはレーヴァー（Revā）の南岸にある、バーラタ族の雄よ。

Verse 29

अस्मिंस्तु पर्वते तात रुद्राणां कोटयः स्थिताः । स्नानैस्तुष्टिर्भवेत्तेषां गन्धमाल्यानुलेपनैः

この山には、愛しき者よ、無数のルドラ（Rudra）が、クロールの数ほど住している。彼らは（ここでの）沐浴と、香、花鬘、塗香の供養によって歓喜する。

Verse 30

प्रीतास्तेऽपि भवन्त्यत्र रुद्रा राजन्न संशयः । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते

ここではルドラたちもまた歓喜する、王よ—疑いはない。ジャパにより罪は清められ、瞑想により無限を得る。

Verse 31

दानेन भोगानाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । पर्वतात्पश्चिमे देशे स्वयं देवो महेश्वरः । स्थितः प्रणवरूपोऽसौ जगदादिः सनातनः

「布施（ダーナ）によって享楽を得る」—とシャンカラは語った。さらに山の西には、主マヘーシュヴァラ自らが住し、プラナヴァ（オーム）の姿として安住する。世界の原初にして永遠の根源である。

Verse 32

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । पितृकार्यं प्रकुर्वीत विधिदृष्टेन कर्मणा

そこで沐浴して清浄となり、梵行（ブラフマチャーリヤ）を守り諸根を制しつつ、聖なる規定に認められた作法に従って祖霊の儀礼を行うべきである。

Verse 33

तिलोदकेन तत्रैव तर्पयेत्पितृदेवताः । आ सप्तमं कुलं तस्य स्वर्गे मोदति पाण्डव

その場で、胡麻を混ぜた水（ティローダカ）により、注供をもって祖霊の神々を満たすべきである。その家系は七代に至るまで天界で歓喜する、パーンダヴァよ。

Verse 34

आत्मना सह भोगांश्च विविधान् लभते सुखी । षष्टिवर्षसहस्राणि क्रीडते सुरपूजितः

彼は喜びつつ、自らの功徳にふさわしい種々の享楽を得る。さらに諸天に崇められ、六万年のあいだ天界にて遊楽する。

Verse 35

मोदते सुचिरं कालं पितृपूजाफलधितः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले

祖霊供養の果報を得て、彼は久しく歓喜する。やがて天の功徳が尽きて天界より落ちると、清らかで汚れなき高貴な家に生まれる。

Verse 36

धनवान्दानशीलश्च नीरोगो लोकपूजितः । पुनः स्मरति तत्तीर्थं गमनं कुरुते पुनः

彼は富み、布施を好み、病なく、人々に敬われる。再びその聖なるティールタを想い起こし、またそこへ旅立つ。

Verse 37

द्वितीये जन्मनि भवेद्ध्रदस्यानुचरोत्कटः । तथैव ब्रह्मचर्येण सोपवासो जितेन्द्रियः

第二の生において、彼はその湖の聖地（ティールタ）の勇猛なる従者となる。さらに梵行（ブラフマチャリヤ）を守り、断食し、諸根を制する。

Verse 38

सर्वहिंसानिवृत्तस्तु लभते फलमुत्तमम् । एवं धर्मसमाचारो यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

しかし一切の暴力を離れた者は、最上の果報を得る。かくのごときダルマに従って生き、ついに命を捨てる者は—

Verse 39

तस्य पुण्यफलं यद्वै तन्निबोध नराधिप । शतं वर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव

ゆえにその功徳の果を知れ、王よ。パーンドゥの子孫よ、彼は十万年のあいだ天界で歓喜する。

Verse 40

अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते । दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गो दिव्यालङ्कारभूषितः

アプサラーの群れに満ち、天上の音がこだまするその天界にて、彼の身は神聖なる香に塗られ、天の荘厳なる飾りで飾られる。

Verse 41

क्रीडते दैवतैः सार्द्धं सिद्धगन्धर्वसंस्तुतः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान्

彼は神々とともに戯れ、シッダとガンダルヴァに讃えられる。やがて功徳が尽きて天より落ちると、力強く勇猛なる王となる。

Verse 42

हस्त्यश्वरथयानैश्च धर्मज्ञः शास्त्रतत्परः । गृहे स्तम्भशताकीर्णे सौवर्णे रजतान्विते

彼はダルマを知る者となり、シャーストラに専心し、象・馬・戦車の乗り物を備える。百の柱が立ち並ぶ邸に住み、黄金に飾られ、白銀を嵌め込まれている。

Verse 43

सप्ताष्टभूमिसुद्वारे दासीदाससमाकुले । मत्तमातङ्गनिःश्वासैर्वाजिहेषितनादितैः

七、八層にも及ぶ壮麗な門楼を備え、侍女と従者で満ち、酔える象の荒い息づかいと馬のいななきが鳴り響く。

Verse 44

क्षुभ्यते तस्य तद्द्वारमिन्द्रस्य भुवनं यथा । राजराजेश्वरः श्रीमान्सर्वस्त्रीजनवल्लभः

その門前はインドラの宮界のごとく人々が行き交い、騒がしく満ちる。彼は諸王の中の王たる吉祥の君となり、あらゆる女人に愛される。

Verse 45

तस्मिन्गृहे वसित्वा तु क्रीडाभोगसमन्वितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः

その家に住み、遊びと歓楽に満ちて、彼は百年を満ちてなお長く生き、あらゆる病を離れる。

Verse 46

एवं तेषां भवेत्सर्वं ये मृता ह्यमरेश्वरे । अग्निप्रवेशं यः कुर्याद्भक्त्या ह्यमरकण्टके

このように、アマレーシュヴァラで死ぬ者にはすべてが成就する。さらに、信心をもってアマラカンタカで火に入る者は——

Verse 47

स मृतः स्वर्गमाप्नोति यास्यते परमां गतिम् । स्नानं दानं जपो होमः शुभं वा यदि वाशुभम्

そのように死すれば、天界に至り、最高の境地へと進む。沐浴、布施、ジャパ（真言誦持）、ホーマ（護摩）—吉祥の意であれ、たとえそうでなくとも—

Verse 48

पुराणे श्रूयते राजन्सर्वं कोटिगुणं भवेत् । तस्यास्तीरे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्यये

プラーナに聞くところでは、王よ、すべては一倶胝倍に増大するという。さらに、彼女の岸辺の樹々が、時の尽きるときに倒れるとしても——

Verse 49

नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम् । अनिवृत्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा

ナルマダーの水に触れられれば、彼らは最高の到達へと至る。その歩みは退かず、ただ進む—大空を渡る風のごとく。

Verse 50

पतनं कुरुते यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । कन्यास्त्रीणि सहस्राणि पाताले भोगभागिनः

しかし、人々の君よ、その聖なる渡し場において道徳の堕落をなす者には、地下界にて幾千の処女たちがその享楽の伴侶となる。

Verse 51

तिष्ठन्ति भवने तस्य प्रेषणे प्रार्थयन्ति च । दिव्यभोगैः सुसम्पन्नः क्रीडते कालम्

彼女らはその宮殿にとどまり、命を待ち、また願い求める。天上の享楽に満ちて、彼は時を歓びのうちに過ごす。

Verse 52

पृथिव्यां ह्यासमुद्रायां तादृशो नैव जायते । यादृशोऽयं नरश्रेष्ठ पर्वतोऽमरकण्टकः

人のうち最勝なる者よ、この大地は海をも含めて、これに等しい山を生まない。かの妙なるアマラカンタカである。

Verse 53

तत्र तीर्थं तु विज्ञेयं पर्वतस्यानु पश्चिमे । ह्रदो जालेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

そこにて、山の西に、知るべき聖なるティールタがある。名をジャーレーシュヴァラという湖で、三界に名高い。

Verse 54

तत्र पिण्डप्रदानेन सन्ध्योपासनकेन तु । पितरो द्वादशाब्दानि तर्पितास्तु भवन्ति वै

そこでは、ピンダの供養と聖なるサンディヤーの礼拝とによって、祖霊はまことに十二年のあいだ満ち足りる。

Verse 55

दक्षिणे नर्मदातीरे कपिला तु महानदी । सरलार्जुनसंछन्ना खदिरैरुपशोभिता

ナルマダーの南岸には大河カピラーがあり、サララとアルジュナの樹々に覆われ、さらにカディラの樹々によって美しく荘厳されている。

Verse 56

माधवीसल्लकीभिश्च वल्लीभिश्चाप्यलंकृता । श्वापदैर्गर्जमानैश्च गोमायुवानरादिभिः

そこはマーダヴィーやサッラキーの蔓草、さまざまな藤により飾られ、さらに野獣の咆哮—ジャッカルや猿など—がこだましている。

Verse 57

पक्षिजातिविशेषैश्च नित्यं प्रमुदिता नृप । साग्रं कोटिशतं तत्र ऋषीणामिति शुश्रुम

王よ、そこは多種多様な鳥たちによって常に喜びに満ちている。さらに、そこには百コーティを超えるリシたちがいると聞いている。

Verse 58

तपस्तप्त्वा गतं मोक्षं येषां जन्म न चागमः । येन तत्र तपस्तप्तं कपिलेन महात्मना

彼らは苦行（タパス）を修して解脱（モークシャ）に至り、もはや再生へ戻ることはなかった。まさにそこで、大いなる魂カピラが苦行を行った。

Verse 59

तत्र तच्चाभवत्तीर्थं पुण्यं सिद्धनिषेवितम् । येन सा कापिलैस्तात सेविता ऋषिभिः पुरा

そこでその地は聖なるティールタとなった—功徳に満ち、シッダたちが訪れる場所となった—それは昔、愛しき者よ、カピラの聖仙たちと他のリシたちがそこに参集したからである。

Verse 60

तेन सा कपिला नाम गीता पापक्षयंकरी । तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानाममरेश्वरे

ゆえに彼女は「カピラー（Kapilā）」、罪を滅する者として讃えられる。そこアマレーシュヴァラ（Amareśvara）には、百コーティを超えるティールタ（聖地）がある。

Verse 61

अहोरात्रोषितो भूत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । दानं च विधिवद्दत्त्वा यथाशक्त्या द्विजोत्तमे

そこに一日一夜とどまれば、あらゆる罪障から解き放たれる。さらに、力に応じて、法にかなう布施（ダーナ）をすぐれたブラーフマナに捧げれば—

Verse 62

ईश्वरानुग्रहात्सर्वं तत्र कोटिगुणं भवेत् । यस्मादनक्षरं रूपं प्रणवस्येह भारत

主の恩寵により、そこでなされる一切はコーティ倍に増大する、バーラタよ。なぜならその地には、プラナヴァ（Praṇava）すなわちオーム（Oṃ）の不滅の姿が現前しているからである。

Verse 63

शिवस्वरूपस्य ततः कृतमात्राक्षरं भवेत् । तिर्यञ्चः पशवश्चैव वृक्षा गुल्मलतादयः

それゆえ、プラナヴァのただ一音節を行ずるだけでも、シヴァ（Śiva）そのものの本性と相応する。鳥や獣はもちろん、樹木・灌木・蔓草などさえ、そこで高められる。

Verse 64

तेऽपि तत्र क्षयं याताः स्वर्गं यान्ति न संशयः । विशल्या तत्र या प्रोक्ता तत्रैव तु महानदी

彼らでさえ、そこで命を終えるなら天界へ赴く—疑いはない。さらに、その大河のほとりに「ヴィシャリヤー（Viśalyā）」と呼ばれる地がある。

Verse 65

स्नात्वा दत्त्वा यथान्यायं तत्रापि सुकृती भवेत् । तत्र देवगणाः सर्वे सकिन्नरमहोरगाः

そこで法にかなって沐浴し、しかるべき作法で布施をなす者は功徳を得る。そこには一切の神々の群れが集い、キンナラと大いなる蛇たちもまた在る。

Verse 66

यक्षराक्षसगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । सर्वे समागतास्तां वै पश्यन्ति ह्यमरेश्वरे

ヤクシャ、ラークシャサ、ガンダルヴァ、そして苦行の富を備えたリシたち——皆が集い、アマレーシュヴァラにてその聖なる地を拝観する。

Verse 67

तैश्च सर्वैः समागम्य वन्दितौ तौ शुभौ कटौ । पुरा युगे महाघोरे सर्वलोकभयंकरे

そして彼らすべてが集い終えると、その二つの吉祥なる河岸は礼拝され、敬われた。はるかな昔、諸世界を震え上がらせるほど恐るべき時代に（この威徳が定まった）。

Verse 68

नर्मदायाः सुतस्तत्र सशल्यो विशलीकृतः । सर्वदेवैश्च ऋषिभिर्विशल्या तेन सा स्मृता

そこにて、矢尻を身に宿していたナルマダーの子は「矢なき者」とされ、癒やされた。ゆえに諸神とリシたちは、彼女／その地をヴィシャリヤー（Viśalyā）と記憶する。

Verse 69

युधिष्ठिर उवाच । उत्पन्ना तु कथं तात विशल्या कपिला कथम् । कथं वा नर्मदापुत्रः शल्ययुक्तोऽभवन्मुने

ユディシュティラは言った。「尊き御方よ、ヴィシャリヤーはいかにして生じたのですか。さらに（牝牛）カピラーはいかにして現れたのですか。聖仙よ、ナルマダーの子はいかにして矢尻を身に受けることになったのですか。」

Verse 70

आश्चर्यभूतं लोकस्य श्रोतुमिच्छामि सुव्रत

この世の驚異となるその物語をお聞きしたい、善き誓願を保つお方よ。

Verse 71

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा दाक्षायणी नाम सहिता शूलपाणिना । क्रीडित्वा नर्मदातोये परया च मुदा नृप

聖マールカンデーヤは言った。「昔、ダークシャーヤニーは、槍（三叉戟）を執る主シュールパーニ（シヴァ）と共に、ナルマダーの水にて至上の歓喜のうちに戯れた、王よ。」

Verse 72

जलादुत्तीर्य सहसा वस्त्रमन्यत्समाहरत् । देव्यास्तु स्नानवस्त्रं तत्पीडितं लीलया नृप

王よ、彼は水からたちまち上がると、ただちに別の衣を手に取った。女神の沐浴の衣は、戯れとして絞りしぼられた。

Verse 73

सहितानुचरीभिस्तु इन्द्रायुधनिभं भृशम् । तस्मिन्निष्पीड्यमाने तु वारि यन्निःसृतं तदा

そして侍女たちと共に、それを強く絞った。布はインドラの弓のごとく燦然と輝き、絞られるとき、そこから流れ出る水が現れた。

Verse 74

तस्मादियं सरिज्जज्ञे कपिलाख्या महानदी । संयोगादङ्गरागस्य वस्त्रोद्यत्कपिलं जलम्

そこからこの川が生まれた――大河カピラーと名づけられる。身に塗った香膏と衣が交わったため、水は黄褐の色合いを帯びた。

Verse 75

गलितं तेन कपिला वर्णतो नामतोऽभवत् । तथा गन्धरसैर्युक्तं नानापुष्पैस्तु वासितम्

かくして流れ出でると、それは色においても名においても「カピラー（Kapilā）」となった。また香りと精髄を具え、さまざまな花々の薫りにより芳香を放っていた。

Verse 76

नानावर्णारुणं शुभ्रं वस्त्राद्यद्वारि निःसृतम् । पीड्यमानं करैः शुभ्रैस्तैस्तु पल्लवकोमलैः

布から滲み出た水は、さまざまな色合い—赤みを帯びて清らかに輝く—を帯びて現れた。それは白く清らかな手により絞られ、その手は新芽のように柔らかかった。

Verse 77

कपिलं जलमिश्रैस्तु तस्मादेषा सरिद्वरा । कपिला चोच्यते तज्ज्ञैः पुराणार्थविशारदैः

ゆえに、その水が黄褐の色味と交じり合ったため、このすぐれた河は、プラーナの義に通じた識者たちによって「カピラー（Kapilā）」と呼ばれる。

Verse 78

एषा वै वस्त्रसम्भूता नर्मदातोयसम्भवा । महापुण्यतमा ज्ञेया कपिला सरिदुत्तमा

このカピラー（Kapilā）はまことに布より生じ、ナルマダーの水より生まれた。彼女を最上の功徳をもたらすものと知れ——カピラー、河川のうち最もすぐれたもの。