Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39
Devanagari script
तथेति चोक्त्वा वचनं देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य स्तूयमानोऽप्सरोगणैः
Transliteration
tatheti coktvā vacanaṃ devadevo maheśvaraḥ | jagāmākāśamāviśya stūyamāno'psarogaṇaiḥ
Translation
「そのとおり」と言い終えると、神々の神マヘーシュヴァラは虚空へと入り、天女アプサラスの群れに讃えられつつ去って行った。
Word by Word
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (Discourse link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—तथावाचक (so/thus)
इतिthus (saying)
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—उद्धरण/निश्चयवाचक (quotative particle)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—समुच्चय (conjunction)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव/gerund)
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानां देवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
महेश्वरःMahēśvara
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् ईश्वरः (कर्मधारय)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आकाशम्to the sky
आकाशम्:
Gati-Karma (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आविश्यhaving entered
आविश्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष, अव्ययभाव/gerund)
स्तूयमानःbeing praised
स्तूयमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formकृदन्त (शानच्/मान-प्रत्यय, कर्मणि वर्तमानकाले), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—being praised
अप्सरोगणैःby groups of apsarases
अप्सरोगणैः:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—अप्सरसां गणाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kuṇḍaleśvara-tīrtha (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis/assembly
Visual Art Cues
Scene: Maheśvara pronounces ‘tathā’ and rises into the sky; apsarases in the heavens sing and shower flowers while the sanctified shrine below glows with newly fixed presence.
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)A
Apsarogaṇa (Apsarases)FAQs
Śiva’s simple assent (“tathā”) signifies the certainty of divine grace when devotion is mature.
The same Revā-region tīrtha where Śiva’s permanent presence is requested and affirmed.
None; it confirms the boon and transitions to the site’s consecration narrative.