Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 10›Shloka 61
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 61

Devanagari script

यो वा हरं पूजयते जितात्मा मासं च पक्षं च वसेन्नरेन्द्र । रेवां समाश्रित्य महानुभावः स देवदेवोऽथ भवेत्पिनाकी

Transliteration

yo vā haraṃ pūjayate jitātmā māsaṃ ca pakṣaṃ ca vasennarendra | revāṃ samāśritya mahānubhāvaḥ sa devadevo'tha bhavetpinākī

Translation

王よ、自己を制してハラを礼拝し、レーヴァーに帰依して一か月と半月のあいだ住する者、その大いなる魂は天中の天、ピナーカを執る者（シヴァ）となる、まことに。

Word by Word
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
वाindeed/or
वा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (particle)
हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
पूजयतेworships
पूजयते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√pūj (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
जितात्माself-controlled (one who has conquered the self)
जितात्मा:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootjita (कृदन्त—क्त/PPP from √ji ‘to conquer’) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘जितः आत्मा येन सः’; ‘यः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
मासम्for a month
मासम्:
Kriya-viseshana (Duration)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालपरिमाण-द्वितीया (accusative of duration)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
पक्षम्for a fortnight
पक्षम्:
Kriya-viseshana (Duration)
TypeNoun
Rootpakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालपरिमाण-द्वितीया
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
वसेत्should dwell
वसेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
नरेन्द्रO king
नरेन्द्र:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
रेवाम्Revā (Narmadā)
रेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrevā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
समाश्रित्यhaving taken refuge in
समाश्रित्य:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootsam-ā-√śri (धातु) (कृदन्त—क्त्वान्त/Absolutive)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (Gerund): ‘having resorted to’
महानुभावःgreat-souled
महानुभावः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘महान् अनुभावः यस्य सः’; ‘सः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देव-देवःgod of gods
देव-देवः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/प्रसङ्गार्थक-अव्ययम् (then/thereupon)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
पिनाकीPinākin (bearer of the bow Pināka)
पिनाकी:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootpinākin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणवत् (epithet of Śiva)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages; internal address indicates a ‘king’ as listener within the embedded narration

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Narendra (king)

Visual Art Cues

Scene: A self-controlled devotee living on the Narmadā bank for a vowed period, performing daily Hara-pūjā; the culmination is a visionary transformation where Śiva appears as Pinākin and the devotee is bathed in the same radiance, suggesting Śiva-sārūpya.

Characters & Entities
H
Hara
R
Revā (Narmadā)
P
Pinākin (Śiva)

FAQs

Self-restraint plus Śiva-bhakti performed at Revā yields extraordinary purification and Śiva-like spiritual attainment.

Revā (Narmadā) and her banks as a sacred residence-tīrtha.

Worship of Hara (Śiva) along with residing by Revā for ‘a month and a fortnight’ (māsa + pakṣa).

←Previous Verse
Next Verse→